Guroret, si po shkaterrojne shpellen prehistorike
DEVOLL- Specialistet te arkeologjise ngrene zerin ne instancat vendore per shkaterrimin nga veprimtaria e guroreve te shpelles se Trenit ne Devoll. Ne shpellen e vendosur ne shpatin e malit ruhet edhe nje pikture murale. Per kete, prefektura e Korces ka vendosur keto dite te ndaloje aktivitetin e guroreve ne afersi te fshatit Tren ne rrethin e Devollit. "Ne e morem kete vendim, pasi shpella me emrin e fshatit Tren, qe ka vlera te vecanta te trashegimise historike, rrezikohet nga aktiviteti me lende shperthyese i ketyre guroreve", deklaruan zyrtaret e prefektures. Ata sqaruan se ruajtja e saj do te behet duke e shpallur zone te mbrojtur territorin ku eshte shpella, por edhe nje siperfaqe ne afersi te saj, ku gjithashtu jane zbuluar vlera arkeologjike. Sipas prefektes se Korces, Elfrida Zefi, nisma per te shpallur zone te mbrojtur shpellen e Trenit do te beje qe ky monument i natyres te ruhet i pacenuar nga demtimet, qe mund te shkaktoje nje aktivitet privat i cfaredo lloji.
Nisma u ndermor pasi disa muaj me pare u dha sinjali i rrezikut, qe i vinte ketij objekti historik nga shperthimi i minave te nje guroreje, qe funksionon aty prane. Demtimi i metejshem i vlerave, qe ruan shpella e Trenit, do te conte ne shkaterrimin e plote te saj, per me teper qe, se fundi, eshte konstatuar se ne te futen bageti te imta, ndersa nuk ka asnje tabele, qe te tregoje se kjo shpelle eshte monument kulture. Drejtori i Qendres Kombetare te Burimeve Natyrore, Milo Kuneshka, vlereson se "per sa kohe qe aktiviteti dhe shfrytezimi, qe kryhet nga ana e nje firme private ne kete zone nepermjet nje guroreje, cenon kete monument, kesaj firme do t'i hiqet e drejta e licences per te vijuar aktivitetin". Vendimi per te mos rinovuar licencen e aktivitetit te firmes private eshte marre pasi gurorja ndodhet shume afer me shpellen e Trenit ne nje largesi jo me te madhe se 300 metra, ndersa brenda kesaj rrezeje nga shperthimet per nxjerrjen e inerteve ka pasur disa demtime ne shpelle dhe carje. Nderkaq, persona ende te paidentifikuar kane hyre ne shpelle, duke gervishtur apo vene shenime ne pikturen murale te saj, qe tregon skena gjahu.
Arkeologu Skender Aliu kujton faktin se jo vetem shpella, por krejt siperfaqja fushore perreth qe nga viti 1996 eshte bere objekt i punes se arkeologeve. Po ne kete zone ndodhet edhe kalaja e Trenit, qe shenon edhe fillimin e fortifikimeve, por qe tashme per shkak te shkaterrimeve nuk ka me asnje shenje nga muret e saj. Ne maje te kesaj shpelle ndodhet nje fortifikim me nje lartesi prej 0.9 m dhe gjatesi 3.5 m, qe ka qene ndertuar per te mbrojtur pjesen me te dobet te shpelles. Ndertimi i ketij muri eshte bere me gure te ashper, te cilet datojne me fillimin e epokes se hekurit. Shpallja e kesaj zone te mbrojtur, sipas specialisteve, do ta ruante nga shkaterrimi i metejshem kete zone me vlera historike, ku jane zbuluar objekte te periudhes se bronzit te hershem.
Gezim Ashimi