Aliçkaj: “Kapacitetet administrative më të pjekura sesa klasa politike”

“Pavarësisht që ka një problem imazhi dhe është e mbërthyer nga konflikti politik, Shqipëria ka shumë për t’i ofruar BE-së - duke përfshirë modelin e tolerancës fetare, punonjës të aftë dhe burime energjetike - dhe duhet të vazhdojë progresin e saj të qëndrueshëm drejt adoptimit të standardeve evropiane”. Kështu u shpreh Ylljet Aliçkaj, ambasadori shqiptar në Paris, në një intervistë për portalin e informacionit, EurActiv.
Ylljet Aliçkaj është diplomat dhe shkrimtar. Aktualisht ai është ambasadori i Shqipërisë në Francë. Gazetarja Klarisë Bargein (Clarisse Bargain) i mori një intervistë në Francë.

Integrimi europian ka qenë në axhendën shqiptare për një kohë të gjatë. Kjo perspektivë u përforcua nga nënshkrimi i Marrëveshjes së Stabilizim-Asocimit me BE-në në vitin 2006 dhe ka bërë kërkesën për anëtarësimin e vendit në prill 2009. Si është ky proces, i shikuar sot, si në mesin e elitave politike dhe popullsisë në përgjithësi në Shqipëri?

Shqipëria është një vend europian, me një kulturë europiane dhe një identitet europian. Unë e përfshij këtu të gjithë historinë e saj në konsideratë kur e them këtë. Sundimi otoman e pengoi atë, por rrëzimi i epokës komuniste e riorientoi përgjithmonë Shqipërinë drejt vlerave europiane. Europa është një simbol i zhvillimit ekonomik, por dëshira e Shqipërisë për t'u bashkuar reflekton mbi të gjitha përkushtimin e popullit të saj për lirinë, të drejtat e njeriut dhe respektimin e ligjit.

Që nga fillimi i viteve 1990, mbështetja për anëtarësimin në BE ka qenë gjithmonë rreth 98%. Në vitet e fundit ajo ka rënë për shkak të forcimit të pozicionit të BE-së në kriteret e pranimit për vendet kandidate, çka ka çuar në një sasi të caktuar të skepticizmit në Shqipëri. Sot, përkrahja e popullatës është 89%. Shqipëria mbetet një vend shumë pro-europian. Për qeverinë, anëtarësimi në BE është prioriteti strategjik numër një. Kjo është një ndër çështjet që ka një konsensus të fortë politik.

Cilat janë sfidat kryesore që duhen kapërcyer përpara se të realizohet pranimi? Çfarë përparim është bërë që nga paraqitja e kërkesës për anëtarësimin në BE një vit më parë?

Pyetësori i anëtarësimit që na është dhënë nga Komisioni Europian duhet të përfundojë në prill. Ne shpresojmë se do të marrë statusin zyrtar të vendit kandidat.

Korrupsioni dhe krimi i organizuar mbeten një problem në Shqipëri, por ka një dëshirë të fortë për të trajtuar këto çështje dhe rezultatet janë inkurajuese. Gjithashtu, reforma gjyqësore është një përparësi, së bashku me rritjen e investimeve të huaja. Shqipëria e përballoi shumë mirë krizën ekonomike, me një normë rritje mbi 3% në vitin 2009. Por ne duhet të shpejtojmë ritmin e reformave në ekonomi, infrastrukturë dhe turizëm.

Legjislacioni është bërë për t’u zbatuar, por nevojitet që zbatohen siç duhet. A është sistemi politik i pjekur mjaftueshëm për t'i realizuar këto reforma?

Kapacitetet tona administrative janë më të pjekura sesa klasa politike. Kohët e fundit, Partia Socialiste në opozitë bojkotoi Parlamentin e dalë nga zgjedhjet e fundit për më shumë se gjashtë muaj. Dialogu politik në Parlament nuk është ende funksional. Por jeta politike shqiptare është maturuar gjatë gjithë kësaj kohe. Tani, të gjitha partitë janë në favor të kompromisit dhe dialogut: politika nuk është më e karakterizuar nga dhuna. Filozofia e koalicionit të ri qeverisës - kryesisht qendra e djathtë demokratike, por me një komponente të vogël majtas - është një shenjë premtuese.

Zgjedhjet e fundit erdhën në një moment vendimtar dhe objektivi strategjik i integrimit në BE fitoi ditë. Partitë ranë dakord menjëherë mbi një qëndrim të përbashkët. Shqipëria është një vend i vogël dhe nëse do të politik është në një linjë të tillë, vendi shumë shpejt mund të ndërmarrë hapa të drejtë.

Ndryshe prej disa fqinjëve të saj, Shqipëria u përjashtua nga procesi i liberalizimit të vizave me BE-në në dhjetorin e kaluar – një vendim shumë i diskutueshëm në vendin tuaj. A mendoni se politika e BE-së për zgjerimin e Ballkanit është e qëndrueshme?

Për qytetarët, liberalizimi i vizave është një nga çështjet kyçe në lidhje me integrimin europian. Për një vend të izoluar si Shqipëria, që ka një histori të migrimi, është shumë i rëndësishëm fakti i të qenit në gjendje për të udhëtuar lirisht në Europë.

Disa ditë më parë, maxhoranca qeverisëse propozoi një rezolutë që synon bashkimin e të gjithë faktorëve që janë të përfshirë në liberalizimin e vizave në Shqipëri, duke bërë një përpjekje për të përshpejtuar procesin.

Shqipëria i ka plotësuar të gjitha kriteret teknike të Komisionit Europian për procesin, kështu që tani pritet një vendim politik. Ndonëse ne nuk mund të gjykojmë Bashkimin Europian - mesazhet e tij ndaj Ballkanit janë ende pozitive. Në qoftë se disa shtete ballkanike i bashkohen zonës “Shengen” para se të tjerët, nuk ka problem. Më e rëndësishmja dhe historikja është se ky do të jetë një vit vendimtar.

Komisioni vetëm ka rivlerësuar situatën e vizave në Shqipëri. A është thënë një datë e përafërt për liberalizimin?

Muajin e kaluar, Komisioni dërgoi një mision të ri për të verifikuar nëse janë plotësuar të gjitha kriteret. Në bazë të informatave që kam në dispozicion, situata është shumë pozitive. Parlamenti Europian, i cili kërkon një zgjidhje të shpejtë, duhet të bëjë një njoftim sa më shpejt të jetë e mundur. Ministrat e Brendshëm të BE-së do të takohen për të marrë një vendim.

Kontrolli kufitar, pasaportat biometrike etj., janë realizuar. Ne i kemi të gjitha teknologjitë e fundit dhe e meritojnë liberalizimin. Tani nuk do të ketë më vonesa; - problemi është nëse kjo do të ndodhë para apo pas stinës së verës.

Europianët janë veçanërisht të shqetësuar në lidhje flukset e emigrantëve shqiptarë...

Ne kemi marrë të gjitha masat e mundshme për të shmangur keqpërdorimin e vizave. Ne ishim në grupin e parë që miratuam marrëveshjen e ripranimit dhe janë krijuar qendrat e pritjes për emigrantët e paligjshëm, në përputhje me standardet europiane. Përveç kësaj, procesi i normalizimit është shoqëruar me një fushatë të veçantë komunikimi duke shpjeguar rëndësinë e liberalizimit të vizave për qytetarët shqiptarë. Nuk mund të ketë asnjë keqkuptim.

Ajo çfarë të bën përshtypje është fakti se shekullarizmi është shumë e përhapur në Shqipëri. Vetëm 2 ose 3% e qytetarëve janë besimtarët. Ky ka qenë një nga vendet e pakta në botë që gjatë periudhës së komunizmit feja ishte e ndaluar me Kushtetutë. Brezi im u rrit në një shoqëri pa ndonjë referencë fetare. Nëse ka një vlerë që Shqipëria mund të sjellë në BE, nëse ajo anëtarësohet, është toleranca fetare.

Sipas mendimit tuaj, si e shikoni sot perspektivat e anëtarësimit të Shqipërisë? A jeni optimist?

Jorgo Papandreu (kryeministri i Greqisë) ka thënë, simbolikisht, rreth 2015-s, shtatëdhjetë vjet pas Luftës së Dytë Botërore. Topi është në fushën tonë. Unë thjesht dua që ne të hyjmë në momentin kur zhvillimi ynë është në përputhje të mjaftueshme me standardet europiane. Ne e dimë shumë mirë se BE do të bëjë një gjykim objektiv. Data nuk është shumë e rëndësishme - ne thjesht duam që të zhvillojmë dhe të përmirësojmë jetën e përditshme të qytetarëve tanë. Ne nuk duam të jemi një barrë për europianët.

Çfarë mund ta sjellë Shqipërinë në BE?

Toleranca fetare, shekullarizmi, diversiteti kulturor, turizmi, njerëzit e rinj, punonjësit e kualifikuar... Burimet e energjisë në Shqipëri janë gjithashtu shumë të rëndësishme – aktualisht janë shfrytëzuar vetëm 20% e tyre.

Në Francë, roli i Shqipërisë në promovimin e stabilizimit dhe hapjes në Ballkan është shumë e vlerësuar. Ne kemi marrëdhënie të mira me vendet fqinje. Unë jam i bindur se integrimi evropian është mënyra më e mirë për të shmangur të gjitha tensionet fetare, etnike dhe nacionaliste që ekzistojnë në Ballkan. Për fat të keq, Shqipëria ka një problem imazhi që këtu në Europë duhet të njihet sa më parë.

17 Mars 2010