Ana e brendshme e Teatri Kombetar

Kater te rinj nen udheheqjen e pedagoges dhe arkitektes se re Etleva Dobjani ekip i Universitetit te Arkitektures Polis i takuam nje muaj perpara duke kryer matje ne mjediset e brendshme te administrates se Teatrit Kombetar.

shte folur njehere seriozisht per shembjen e objektit ne vitet dy mije. Dhjete vjet me vone doli nje variant historie per nje teater te ri brenda Piramides. As njera as tjetra nuk ndodhi nderkohe qe me objektin vete nuk merret njeri.

Historia reale per ndertesen e Teatrit Kombetar dhe te ardhmen e objekteve historike te shekullit XX ka per tu treguar nga keta te rinj. Ne menyre krejt te painteres sic mund te jene te painteres studimi e dija ata i shkojne objektit afer e njohin e matin dhe krijojne nje dokument arkivimi.

Do te ngrinin zerin po ta lype nevoja Te ditur e te shkolluar nuk do te thote medoemos qytetare te guximshem.
Nen udheheqjen e Dobjanit - eshte kthyer ne Tirane pas studimeve per arkitekture ne Torino jep Studio dhe Teknologji lende qe kane te bejne me materialet teknologjite e reja ose tradicionale - puna u fokusua ne gjendjen e projektit fillestar ne origjinen e tij dhe ku arritur sot pa u marre me vitet ndermjet. Pra jane ndalur te hapi i pare dhe hapi i fundit.

Studentet e Polisit e ndjekin kete lende ne bashkepunim me Universitetin e Pizes. Punen mbi Teatrin Kombetar po e hedhin punen ne te paster dhe do ta konkretizojne perfundimisht ne fund te semestrit ne qershor.

Etleva Dobjani tregon rezultatet pershtypjet per kete objekt te rendesishem qe i rezultuan tjeter gje ne terren rezultate qe flasin per probleme qe nuk mund te fshihen me.

Etleva kjo pune qe ju po beni eshte e rutines universitare

Ne vitin e pare kemi nje lende qe quhet rilevim dhe zakonisht behet per godinat historike. Ne Tirane kemi trajtuar deri tani kishat katolike e ortodokse Galerine Kombetare te Arteve. Kryesisht behet fjale per godina te shekullit XX te viteve 1939-40. Ne rastin e Teatrit Kombetar u be nje analize historike u rilevua i gjithe teatri dhe ne fund u konkretizua ne nje projekt real sic eshte sot. shte edhe si stimul qe puna me e mire e studenteve te arkivohet diku ndersa ata e kane ne arkivin e tyre personal.
Teatri eshte bere ne vitet 1939-40 dhe atehere funksioni ka qene tjeter si nje rreth italo-shqiptar nje vend takimi per eliten.

I njohur kryesisht si vend clodhjeje pas pune ky emer dopolavoro nisi te permendej per te zezen e objektit ne vitet 2001-2002 kur diskutohej shembja e tij.

Por ne fakt si funksione ka pasur vendet vallezimi pishine. Ne fund te fundit ishte nje vend integrimi per shqiptaret dhe italianet. Funksionimi ne vite ka ndryshuar dhe ka rezistuar deri me sot.

Teatri Kombetar na kerkoi projektin cka ishte shume nxitese edhe per to. Puna me e mire e nje studenti arkivohet ne arkivin e TK. Pastaj na thane qe nuk kishte nje projekt real te teatrit si ka ndryshuar ne vite.

Gjate studimit tone studentet njohin teknikat e rilevimit njohin me ne detaj historine e godines sa e ngjashme eshte me godina te asaj periudhe per te studiuar tipologjite e godinave ne periudha te ndryshme te historise se Shqiperise.

Ju thoni qe shikohen objektet e ngjashme ne vende te tjera ne qytete te tjera. A ka nje sivella Teatri Kombetar apo nese ka pasur ne origjine te tij

Ky studim behet ne vitet e mevonshme. Kjo eshte faza kur studiohet objekti me gjithe procesin historik qe e ka ndjekur gjate jetes se tij.
Ne vitet kur studenteve do tiu duhet te merren me restaurim mund te behen krahasime. Pra jemi ne fazen e rilevimit. Aktualisht po bejme edhe rilevimin e vilave te viteve 1939-40 ne Tirane.

Ne qofte se i gjeni...

Ka ka shume. Aty mund te gjejme tipologjite e ndryshme si per shembull Banka eshte e ketyre viteve Teatri Kombetar po ashtu cfare tipologjie eshte ndjekur duke u nisur qe nga materiali deri ne konceptimin e hapesirave.

E sotmja e objektit krahasuar me kohen kur eshte ndertuar me funksionin per te cilin eshte ndertuar ne cfare rezultatesh ju con cfare ndodh me jeten e TK

Analiza e rezistences se materialeve studimi i themeleve i struktures se teatrit degradimi i materialit nese ka nevoje per nje rikonstruksion dhe nje riforcim ndoshta me futjen e elementeve te hekurit apo perseri me elemente tradicionale toka dhe levizjet qe pa pasur. E gjitha kjo eshte pak me e thelle dhe ne kete proces nuk merr pjese vetem arkitekti. Kjo behet me pajisje me te sofistikuara dhe nuk mund ti shohesh vetem nga matja.

Pati te papritura puna ne terren

E papritura ishte kjo mendonim se objektin brenda do ta gjenim ne gjendje me te mire.

Ne fakt nuk po thoni ndonje gje qe nuk dihet qe njerezit e mbulojne dhe e fshehin se mendojne qe keshtu zgjidhen problemet.

Te them te drejten gjendja brenda dhomat e grimit e nderrimit te veshjeve flas per gjerat me bazike te punes ne teater ishin pa restaurim dhe pa mirembajtje. Shume dhoma ishin pa funksion kishin mbetur si magazina.

Ne objektin e kishim pare vetem si spektatore pra vetem sallen e madhe. Mendoja qe ishte ne gjendje me te mire edhe per sa i perket mobilimeve. Na doli qe ishte akoma me objekte te viteve tetedhjete ndoshta edhe me te vjetra qe nuk ishte menduar nje sistem ngrohje qendror i godines.

Kur eshte studiuar per here te fundit ky vend

Ne Arkivin e Ndertimit te Tiranes ka shume projekte per Teatrin Kombetar shume projekte qe nuk jane realizuar projekte per restaurim dhe rikonstruksion. Por asnje projekt te pas nentedhjetes.

Njerez qe jane te lidhur shpirterisht me objektin thone qe Teatri Kombetar mund te shpallej monument kulture per historine e tij me shume se per meritat e nderteses. Mund te klasifikohej ne kete radhe te objekteve te shekullit XX edhe ky objekt

E kuptoj shume mire dashurine e aktoreve dhe te njerezve qe jane te lidhur me te. TK ka nje vlere historike per kohen kur eshte ndertuar. Por qe te themi monument kulture eshte nje pyetje te ciles nuk mund ti jap nje pergjigje te sakte.

Ju permenda nje studim mbi vilat e Tiranes e viteve 1939-40 a mund te jene ato te gjitha monument kulture shte tjeter gje qe nje objekt te kete vlera historike dhe te tjera kritere per ta njohur si monument kulture.

Po nga ana e kushteve funksionale

Edhe nga ana funksionale ky objekt nuk i permbush disa kushte teknike bashkekohore qe ti te shijosh nje shfaqje teatri sic eshte per tu shijuar akustika ngrohja-ftohja mirembajtja. Teatri Kombetar ka nevoje per rinovim teresor dhe per adaptim me kohen. Nese kemi nevoje per salla me te medha mund te gjendet nje vend tjeter dhe ky objekt te ruhet per historine qe ka.

Nuk mund te thuhet se eshte nje objekt unikal as per gjendjen ku eshte.

Ky objekt nuk eshte bere per teater dhe nese do te ishte i tille edhe kushtet do te ishin te tjera.
Edhe dicka per etiken tone profesionale dhe mentalitetin tone si shkolle. Pervec faktit nese nje objekt eshte apo nuk eshte monument kulture ne mundohemi ta studiojme dhe te dalim ne perfundime se si mund te rikualifikohet.

Ne nje bisede te fundit qe patem me nje artist me pervoje te Teatrit Kombetar ai na tha Ju nuk e keni idene se ne cfare kushtesh punohet aty mbrapa skenes. Qe ne cdo moment rrezikon te rrezohesh ne dhomat e grimit ti nuk arrin dot te perqendrohesh ti nuk ke dot intimitetin tend dhomen tende. Ai e krahasonte me kushtet ne vitet gjashtedhjete. Kur i vinte momenti per te dale ne skene prane kishte nje altoparlant te vogel qe e njoftonte nga studioja e regjise Tani po vjen momenti yt. Pergatitu. Duhet te dalesh.

Studimi yne per Teatrin Kombetar do te ishte nje hap per nje projekt rilevimi me qellim integrimin.

Tani ju pyesim si qytetare a mund te krenoheshit me teatrin e kryeqytetit ne keto kushte nderkohe qe u fol per ngritjen e nje objekti tjeter i kthyer ne molle sherri.

Te krenohem Nuk mund te them se krenohem por ky objekt eshte pjese e historise. Jam e mendimit qe koha ecen teknologjite zhvillohen shume dhe gjithmone do te kemi godina me te reja me te medha me te bukura kjo sdo te thote qe godinat historike ti fshijme. Teatri ka vlere historike dhe per kete eshte e mira qe te njihet. Pastaj nese kemi nevoje per nje teater me te madh mund ta bejme. Jo te gjitha objektet historike mbahen per tu krenuar por mbahen qe te lihet nje gjurme cila ka qene historia e vendit tone.

Vjen nje kohe qe ajo qe ofron objekti eshte e vogel e dyshimte.Pikerisht.
Shfrytezimi i materialit arkivor per objektet e shekullit te XX eshte i veshtire. Materialet jane te paregjistruar te pakataloguara dhe nuk mund te shfrytezohen kollaj nga studentet.

Ky eshte nje problem me vete duhen rilevuar kataloguar materialet qe jane te asaj kohe jane. Duhet te kete me shume studime dhe ato te botohen e jo te mbeten ne arkiv. Ky eshte defekti dhe e meta.