Artistet midis vendit te lindjes dhe te karrieres

Disa nga artistet me te njohur shqiptare ne arenen e artit bashkekohor nderkombetar si Artan Shabani Lek M. Gjeloshi Helidon Gjergji Venera Kastrati Armando Lulaj Alban Muja Arta Ngucaj dhe Arben Beqiraj Alketa Xhafa Driant Zeneli dhe Fani Zguro ofrojne kendveshtrimin e tyre mbi temen. Nje projekt i kuruar nga Valerio Deh dhe Andi Tepelena nen kujdesin e Ambasades se Republikes se Shqiperise ne Itali dhe te Ministrise shqiptare te Turizmit Kultures dhe Sporteve. Nje pjese e mire e artisteve pjesemarres kane krijuar fillimisht nje imazh te Perendimit nepermjet emisioneve televizive te rrjeteve italiane e me pas vizitave ne Itali. Ashtu si shumica e shqiptareve edhe ata iken me nje imazh ne mendjet e tyre krijuar prej asaj cka kishin thithur fshehurazi nga kanalet televizive te ndaluara. Vetem kur kaluan tej detit dhe nuk kishin me nje ekran te qelqte ne mes ata munden te benin edhe dallimin mes iluzives dhe reales. E tille eshte edhe puna e Helidon Gjergjit i cili parapelqen me se shumti te operoje me imazhet televizive. Ne punen e tij Banco dAlbania permes disa ekraneve televizive ofron pamje nga Shqiperia por ne te njejten kohe fraza qe i shtohet te jep idene e nje spoti absurd. shte nje aludim i rrezimit te utopive. Nese dikur televizioni shihej nga shqiptaret si nje lloj dritareje drejt lirise sot ata e kane te qarte qe nuk behej fjale vecse per nje fushate publicitare te vertete.
Perballje kulturash
Shkembimet italo-shqiptare jane sigurisht te privilegjuara dhe eshte krijuar nje marredhenie e thelle mes dy kulturave. Gjithashtu shume te artiste te rinj kane studiuar ne akademite italiane te arteve e prandaj eshte krijuar kjo lidhje e dyfishte nje shkembim komunikativ i shpeshte dhe intim mes dy kulturave. Kjo marredhenie eshte kaq e ngushte saqe merret si shembull ne leximin e botes sociale dhe ekonomike perendimore. Nga njera ane eshte e vertete qe shume artiste jane larguar nga nje realitet ku per nje periudhe gjysme shekullore ka sunduar regjimi komunist por nga ana tjeter ata jane teper kritike lidhur me futjen e dhunshme te kapitalizmit ne kulturen qe i perkasin. Ne veprat e tyre del nje kritike e pushtetit qe eshte kunder cdo ideologjie zbulimi i marredhenieve sociale dhe te pushtetit qe paditen me zgjuarsi ne veprat e tyre. Pra ekspozita nxjerr ne dukje kete shikim te dyfishte te atyre qe jetojne nje realitet te ndryshem nga ai qe u eshte dorezuar nga tradita apo historia dhe veshtiresia e perjetimi i nje stili te ri jete. Arti i ri shqiptar jeton nje permase te dyfishte qe lejon nje lexim kritik te botes aktuale por pa asnje nostalgji per te shkuaren. Per kete arsye shpesh dalin kritika ndaj pushtetit ekskluziv ekonomik dhe nevoja per te krijuar nje ndergjegje te re kritike te qytetaret pa pranuar ne menyre jokritike stilin europian te jeteses. Ndryshe nga skena artistike shqiptare e meparshme tek artistet shqiptare qe marrin pjese ne kete ekspozite nuk ka asnje vullnet per tju njohur rrethana e perkatesise vendore. Por del ama nevoja per te nenvizuar ne shkalle globale kufirin mes fuqive te ndryshme ekonomike dhe te pabarazive sociale. Tema si ajo e ksenofobise ne lidhje me proceset e perjashtimit ose menjanimit dhe paraqitja e nje lloj arkivi mainstream te mosmiratimit te perhershem. Arti ruan kujtesen e origjines por mbi te gjitha eshte nje shikim kritik nje lidhje e dyfishte qe vendos nje lloj lidhjeje mes spektatorit dhe artistit. do kapercim etniko-kulturor eshte i pare jo ne frymen e pranimit pasiv te realitetit por me ballafaqimin mes utopise se botes se krijuar pas renies se komunizmit dhe realitetit te vertete te marredhenieve te forces gjithnje e me shume ekonomike sesa ideologjike apo te vizioneve alternative te botes.