Aung San Suu

Me ne fund e lire nga kthetrat e gjeneraleve te juntes dhe jeta e vetmuar qe ka bere per nje kohe te gjate e izoluar brenda mureve te shtepise se saj ku ka vuajtur vitet e arrestit Aung San Suu Kyi tashme e kupton se nuk mund ti shmanget vetes.

Ne zyrat e partise qe drejton partine opozitare Lidhja Kombetare per Demokraci perballesh kudo me fotografite e saj ne postera kalendare dhe foto. Nderkohe ne zyren e saj diku ne te djathte te tryezes ndodhet nje bust i arte. Kur e pyesin se ke perfaqeson ky bust Aung pergjigjet Jam une. Une nuk dua qe njerezit te bejne postera dhe buste per mua. Eumlshte dicka shume e cuditshme qe ne cdo ane qe te hedhesh syte te ndeshesh me veten tende ne forma te ndryshme. Ne shtepine time nuk eshte keshtu. Aty kam vetem fotot e femijeve te mi thote 65-vjecarja. E ndersa godina e partise se opozites eshte e mbushur me simpatizante spiunet e qeverise jane shume te zene me pune. Ata e vezhgojne kete godine me menyrat e tyre te fshehta nga jashte dhe nga brenda permes kamerave apo edhe dylbive. Por vete liderja e opozites Aung San Suu Kyi nuk para shqetesohet shume per gjithe kete vemendje qe ka terhequr mbi vete vecanerisht nga ana e sherbimeve sekrete dhe ushtarake. Ajo eshte e sigurt se ata do ta shoqerojne gjithmone e kane shoqeruar qe diten kur preku lirine. Kjo nuk eshte nje ceshtje qe me perket. Une mund te bej vetem ate qe ndiej per te bere per njerezit e Burmes. Ata do te me ndjekin dhe kjo eshte e vetmja gje qe duhet te me interesoje.

Aung eshte vertet nje 65-vjecare por te jep pershtypjen e nje gruaje te pakten 20 vjet me te re. Nje brez flokesh te thinjura qe ia pershkon temthat eshte nje nga shenjat e pakta qe ka lene ne fytyren e saj mundimi qe ka perjetuar keto 20 vitet e fundit. Ka nje veshtrim depertues dhe gjithmone te drejtperdrejte dhe ne asnje moment nuk percjell frike apo dobesi. Madje nuk ka frike as nga ndonje arrestim qe mund ti beje serish junta duke u nisur nga ndonje pretekst. Edhe pse ka kaluar vite te gjata e mbyllur por me besim te paprekur. Nuk kam frike per nje gje te tille. Thjesht e konsideroj nje mundesi qe mund te me ndodhe. E kuptoj se cila eshte situata dhe me duhet qe te pranoj cdo gje. Eumlshte nje gje qe e kam perjetuar me pare dhe ka shume mundesi qe ata ta bejne serish por nuk eshte dicka qe me krijon frike. Eumlshte thjesht situata me te cilen me duhet te jetoj.

Eumlshte mbushur nje jave qe kur zyrtaret e larte vendosen qe ta lironin ne perfundim te afatit te burgimit. Te shtunen e kaluar ajo rrefen se si dy zyrtare i erdhen ne deren e shtepise dhe e lajmeruan se qe nga ai moment ajo ishte e lire. Qe nga ai cast i shumepritur ajo ka qene vazhdimisht neper mbledhje dhe takime nga me te ndryshmet. Diplomate dhe gazetare nga cdo cep i botes kane zene radhen per ta takuar. Nderkohe ajo thote se ka marre telefonata nga presidente dhe kryeministra te botes. Menjehere pas lirimit ajo eshte takuar me me te vjetrit e partise se saj per te diskutuar ne lidhje me sfidat e reja me te cilat duhet te perballet opozita e Burmes. Nderkohe ajo ka ndaluar te gjitha takimet me njerezit ne rruge dhe fjalimet ne sheshe te hapura. Cdo dite flet me djemte e saj me telefon dicka qe nuk ka pasur mundesi qe ta bente me pare edhe pse ende nuk e di se kur mund ti takoje. Megjithate ajo ndihet e lumtur dhe kjo eshte ndjenja qe i jep liria. Flet pa mllef dhe inat per vitet e gjata ne arrest shtepie dhe thote se gjithsesi arresti i shtepise ishte shume me i lehte se ai qe ishte detyruar te bente vite me pare ne burg. Nderkohe pas hekurave kane mbetur mijera disidente politike te juntes ne Burme dhe sipas saj ata duhet te lirohen menjehere. Nder te tjera thote se gjate qendrimit te saj kishte edhe momente pesimizmi.

Deshperimi nuk eshte ne fakt fjala e duhur ne kete rast por mund te them se ka pasur kohe kur kam qene e shqetesuar shume e shqetesuar jo aq per veten time per situaten ne te cilen ndodhesha por per te ardhmen e vendit. Por Aung eshte shume e zene me te tashmen dhe te ardhmen dhe nuk ka kohe fare per tu vetemeshiruar dhe per tu marre me te shkuaren. Di tju them se koha me eshte dukur tmerresisht e gjate ditet dhe oret e pafund. 6 ore ne dite degjoja radion duke tentuar qe te kapja cdo lajm qe kishte te bente me vendin tim. Sepse nese do te humbisja ndonje lajm nuk do vinin te me thoshin se cfare kishte ndodhur. Duhet qe te beja gjithcka per te qene e informuar. Ajo rrefen se ka lexuar shume per pune dhe per kenaqesi duke filluar nga romanet e deri te biografite dhe librat historike madje ka preferuar shume edhe romanet me spiunazh. Ne fund te cdo dite meditonte ne menyre te rregullt dhe gjithnje e me te gjate. Me pas kujdesej per shtepine per pastrimin gatimin dhe mirembajtjen. Nuk i lejohej askujt qe te me ndihmonte ne punet e shtepise. Me duhej jo vetem te mbaja pasterti por edhe te rregulloja gjerat qe me prisheshin. Megjithate liderja e opozites preferon te flase per ate qe do te ndodhe ne te ardhmen ne vendin e saj. Ne arenen nderkombetare lirimi i saj ka pasur te njejtin impakt dhe jehone nderkombetare me ate qe pati lirimi i Nelson Mandeles ne vitin 1990. Megjithate ajo thote se situata ne vendin e saj eshte shume me e nderlikuar se situata ne Afriken e Jugut. Ne kohen kur Mandela u lirua ishin bere disa levizje pro demokratike ndersa ne Burma kjo gje nuk ka ndodhur ende madje as qe ka nisur.

Ajo thote se rasti i Burmes eshte me i veshtire se ai i Afrikes se Jugut. Kjo sepse Aparteidi ishte i bazuar ne racen. Ngjyra eshte dicka qe mund ta shohesh menjehere ndersa ketu ceshtja eshte per dicka qe nuk ka dukjen e ngjyres sepse ne te gjithe jemi burmeze. Ketu jane burmezet ata qe diskriminojne burmezet. Shpesh kam menduar se gjithcka do te ishte me e lehte nese mbeshtetesit e partise sone do te ishin me ngjyre. Ne nje rast te tille do te ishte me e lehte qe te kuptoje se perse po burgosesh dhe po keqtrajtohesh dhe komuniteti nderkombetar do te ndergjegjesohej shume me lehtesisht. Ndersa ne keto kushte gjerat jane shume te paqarta. Ne jemi nje vend qe jemi ne nje pozicion asnjanes qe nuk leviz por qendron ne nje vend.

Ajo nderkohe e kupton fuqine qe ka pasur liria e saj te njerezit e Burmes edhe pse eshte shume e ndergjegjshme qe ende shume te tjere njerez me vlera dhe guximtare jane neper burgje. Une nuk besoj ne autoritetin apo ndikimin qe mund te kete nje njeri i vetem per cuarjen perpara te nje vendi. Nje person i vetem nuk mund te sjelle demokracine. Ndryshimi duhet te vije nga vete njerezit dhe une dua vetem te luaj rolin tim dhe te punoj ne unison me popullin e Burmes por jane ata qe duhet ta ndryshojne kete vend.