BSH: Ekonomia, tendencë rritjeje në sektorë kyç
Ndërtimi dhe industria, prirje drejt rritjes në 2010
Sektor me rndsi kye n ekonomin e vendit shfaqin tendenca pozitive t ecuris s tyre pr vitin 2010. Nj vrojtim i kryer nga Banka e Shqipris, i publikuar n maj 2010, tregon se sektor t rndsishm pr zhvillimin ekonomik t vendit, si ndrtimi dhe industria, shfaqin tregues pozitiv dhe rritje t besimit pr sa i prket ecuris q do t ken n vitin 2010. Sipas BSH-s, treguesi i tendencs ekonomike (TTE) shfaqi shenja prmirsimi n tremujorin e par t vitit 2010, duke arritur nivelin 89 (+5.7 pik prqindjeje). Ky nivel qndron 11 pik prqindjeje posht mesatares s tij afatgjat, duke ruajtur t njjtn sjellje t gjasht tremujorve t fundit. Rritja e TTE-s u ndikua kryesisht nga nj kthes pozitive e besimit n sektort e industris dhe t ndrtimit, krahasuar me nivelin e tyre shum t ult gjat katr tremujorve t fundit. Besimi i bizneseve n sektorin e shrbimeve qndron pothuaj n t njjtin nivel me tremujort e fundit, duke qen shum afr, por posht mesatares s tij afatgjat. Nga ana tjetr, rnia e besimit t konsumatorve kontribuoi negativisht n treguesin e prgjithshm t besimit.
Treguesi i besimit t industris (TBI) u rrit me 5 pik prqindjeje gjat tremujorit t par t vitit 2010. Pas rnies n tremujorin e fundit t vitit 2009, prirja rritse nga niveli m i ult historik i shnuar n tremujorin e par 2009 duket t ket rifilluar n tremujorin aktual. Niveli i ktij treguesi i sht afruar mesatares s tij afatgjat, duke qndruar 3.1 pik prqindjeje posht saj. Prmirsimi i besimit t bizneseve t industris reflekton vlersimin m pak negativ t prodhimit dhe t punsimit, si dhe nga rnia e inventarve. Niveli i balancs s inventarve shnoi vler negative pr her t par pas nj periudhe njvjeare pozitive. Treguesi i besimit t ndrtimit (TBN) sht rritur me 7.7 pik prqindjeje n tremujorin e par t vitit 2010, duke qndruar gjithsesi 10.7 pik prqindjeje nn mesataren e tij afatgjat. Ky zhvillim ndaloi prirjen rnse t tij, e cila n tremujorin e kaluar shnoi nivelin m t ult historik. Rritja e treguesit sht shkaktuar nga zhvillimet pozitive n tre komponentt prbrs t tij. Krkesa dhe punsimi n ndrtim jan vlersuar m pak negativisht; balanca e tyre u rrit prkatsisht me 4.7 dhe 4.0 pik prqindjeje, duke mbetur gjithsesi n nivele negative. Gjithashtu, edhe pse ende negative, balanca e prodhimit shnoi rritje me 14.3 pik prqindjeje krahasuar me tremujorin e mparshm. Vlersimi i bizneseve t ndrtimit pr ecurin e ekonomis n prgjithsi, megjithse n prmirsim t ndjeshm nga vrojtimi i kaluar, mbetet n nivele t ulta negative edhe pr vrojtimin aktual (balanca neto -21.3 pr qind). N tremujorin e par t vitit 2010, bizneset kan raportuar se kuadri ligjor dhe mungesa e lejeve t ndrtimit kan pasur ndikimin m t madh n pengimin e aktivitetit normal t tyre. Lidhur me kontratat porositse, rreth 51.7 pr qind e bizneseve ndrtuese i kan vlersuar si t pamjaftueshme. Shfrytzimi i kapaciteteve ndrtuese n tremujorin e par t vitit 2010 rezultoi rreth 65.7 pr qind. Kjo prbn nj rritje prej 4.5 pik prqindjeje nga tremujori i kaluar.
Bizneset kan vlersuar n rritje inventart e tyre dhe t prkeqsuar gjendjen financiare. Pas nj rnieje t leht n tremujorin e katrt 2009, mimet e prodhimit kan vijuar t rriten n tremujorin aktual. Bazuar n vrojtimin e fundit, rreth 80 pr qind e bizneseve ndrtuese nuk kan kryer investime t reja gjat gjashtmujorit t fundit.
Pritjet pr tremujorin e dyt t vitit 2010 tregojn pr nj prmirsim t pritshm n sektorin e ndrtimit, ndrsa pritjet pr mimet e prodhimit sinjalizojn nj prirje t leht rnse. Bizneset e sektorit t ndrtimit nuk presin t kryejn investime t reja n struktura dhe pajisje teknologjike n gjashtmujorin e ardhshm. Treguesi i besimit t shrbimeve (TBSH) ka regjistruar nj rritje t leht me rreth 0.9 pik prqindjeje n tremujorin e par t vitit 2010. Niveli i tij aktualisht qndron 2.9 pik prqindjeje nn mesataren e tij afatgjat.