Si të forcojmë shoqërinë civile

M lejoni t filloj me tezn e mposhtme: Shoqrit kan nevoj pr shoqri civile; shoqrit t cilat jan n periudh adaptimi kan akoma m shum nevoj pr shoqri civile. Shembulli m i mir i gjysms s par t ksaj teze sht Iniciativa Evropiane e Qytetarve (IEQ), e parashikuar n Traktatin e Lisbons. IEQ do t bj t mundur q t paktn nj milion qytetar nga t paktn nj e treta e shteteve antare t BE-s t ftoj Komisionin Evropian t sugjeroj propozime legjislative n fushat ku Komisioni e ka kt kompetenc. Ky do t thot demokratizim i funksionimit t BE-s. Do t thot politika dhe legjislacion t BE-s q i prgjigjen nevojave t njerzve.

Shembulli m i mir i pjess s dyt t tezs sht ajo q ne jetojm do dit, q do t thot, nj numr i madh fushash ku shoqria civile mund t ndihmoj pr t vendosur drejtimin dhe shpejtsin e ndryshimit t krkuar pr t sjell nj vend n standardet e Bashkimit Evropian.

M lejoni t'ju jap disa shembuj:

S pari, nj OJQ e cila mbledh njerzit n nj kauz t prbashkt, si jan shtjet e barazis gjinore ose mbrojtja e fmijve. Kauza t tjera q m vijn n mendje, jan mbrojtja e mjedisit, mbshtetja e t drejtave t minoriteteve dhe grupeve n nevoj si sht komuniteti rom apo aktivitete bamirsie si mbledhja e fondeve ose mbshtetja pr prmirsimin e kushteve t jetess tek fmijt jetim apo pr familjet e varfra t dmtuara nga prmbytjet n Shkodr etj.

S dyti, organizata e krijuar n baz komuniteti brenda shoqris, e vendosur n terren, pr t ndjekur objektivat t cilat orientohen nga antart e saj, si jan pr shembull fshatart, t cilt mblidhen s bashku pr t vendosur nse duhet ndihm financiare pr t ndrtuar nj ur apo fusha sportive.

S treti, prfaqsimi i interesave sociale dhe ekonomike, si jan interesi i veant i organizatave t konsumatorve.

N kt mnyr, qytetart, parimisht, kan shum mnyra pr t
q zri i tyre t dgjohet, prtej prfshirjes s tyre n parti politike dhe, sigurisht, gjat zgjedhjeve t t gjitha niveleve. Kto mundsi mund t’i japin nj prgjigje pyetjes se ku po shkojm "quo vadis".

Shoqria civile mund t luaj rol n monitorimin e paanshm t aktiviteteve t qeveris si zhvillimi i zgjedhjeve ose shpenzimet publike apo respektimi i t drejtave t njeriut n burgje. Gjithashtu, mund t jepen kshillime mbi politikat, pr shembull n zhvillimin e bujqsis dhe vendeve rurale, n luftn ndaj korrupsionit n sektorin e arsimit apo mbi politikat e arsimit. Mund t ngrej zrin e saj pr kauza t cilat pa kt ndrhyrje do t kishin progres shum t ngadalt, si jan t drejtat e homoseksualve. N realitet, sigurisht, prgjigjja e pyetjes "quo vadis" gjithashtu varet nga kufizimet, nn t cilat funksionon shoqria civile: varsia e saj financiare, fragmentarizimi i organizatave, paqartsia fiskale, objektivat e paprcaktuara mir, mungesa e kapaciteteve pr mbshtetje t fort ose pr menaxhim t brendshm, t gjith kta faktor vazhdojn t pengojn rolin e shoqris civile n Shqipri. Ndonjher, vet prfaqsuesit e shoqris civile kan nj kuptim t paqart mbi rolin e tyre. Fraza m e uditshme q kam dgjuar ndonjher nga nj person lidhur me shoqrin civile, ka qen: "Un kam organizat t shoqris civile".

Bashkimi Evropian e konsideron forcimin e shoqris civile t domosdoshm pr demokratizimin e vendit dhe integrimin n BE. N rastin e Shqipris, ne mbshtetim shoqrin civile nga ana financiare me rreth 2 milion euro n vit. Kto fonde u jepen organizatave t shoqris civile, t cilat punojn n nj gam t gjer shtjesh q nga mbrojtja e mjedisit deri tek lufta kundr korrupsionit, mbshtetja e medias dhe ndihma e grupeve n nevoj. Prsri n nj linj me rndsin q i japim shoqris civile, ne monitorojm me kujdes zhvillimet n kt sektor dhe prpiqemi t zhvillojm nj dialog.

Kshtu, n progres-raportin e 2009-s, ne nnvizuam q edhe pse ka pasur prmirsime n marrdhniet shoqri civile-qeveri: nuk ekzistojn mekanizmat formal pr konsultimin me shoqrin civile dhe pjesmarrje n procesin e politikbrjes mbetet e dobt. Kjo do t thot q qeveria nuk po v n prdorim nj gam t gjer ekspertize dhe burimesh. Kjo do t thot q politikat do t ishin m t mira, do t mund t ishin m reflektive kundrejt nevojave dhe mangsive t aktorve, t qytetarve.

Ne gjithashtu theksuam s n Shqipri: “Shoqria civile prfaqsohet nga shum organizata joqeveritare t vogla q mbeten gjersisht t shprndara, t fragmentuara". Kjo do t thot q shoqria civile ka nj z m t dobt, nj rol m t dobt n procesin e politikbrjes dhe reformave. Dhe mundsit pr m shum ekzistojn.

Ne sigurisht shpresojm t shohim prmirsime kt vit. Nj shoqri civile e pjekur sht nj kusht i rndsishm pr ecjen prpara n procesin e antarsimit dhe si e till do t vazhdoj t monitorohet rregullisht nprmjet procesit t stabilizim- asocimit.

Si e dini, ne jemi n nj koh mjaft t veant t ktij procesi. Pas dorzimit t aplikimit t Shqipris pr antarsim n Bashkimin Evropian nj raund i par dhe tani nj raund i dyt pyetjesh t prmbledhura n t ashtuquajturin pyetsor i jan drejtuar qeveris pr t marr informacion rreth situats aktuale n nj numr t gjer sektorsh, prfshir funksionimin e organizatave t shoqris civile dhe bashkpunimit t tyre me administratn publike.

Prgjigjet e dhna pyetsorit do t jen nj nga elementt pr prgatitjen e opinionit rreth aplikimit t Shqipris pr antarsim n Bashkimin Evropian. N prgatitjen e opinionit do t merren n konsiderat edhe element t tjer, q vijn nga konsultime nga aktor t ndryshm, prfshir organizata ndrkombtare aktive n vend si dhe prfaqsues t organizatave t shoqris civile.