Beja Opozita të japë konsensusin për ndryshimet e nevojshme në Kod

Ish-kryetari i Komisionit të Ligjeve, Fatos Beja, pohon se në këtë mënyrë do të votojnë edhe emigrantët

Opozita duhet t bhet pjes e ksaj nisme t re pr t prdorur votimin elektronik n zgjedhje. Kshtu shprehet deputeti demokrat, ish-kryetari i Komisionit t Ligjeve, Fatos Beja. Ai pohon pr “standard” se votimi n zgjedhje mund t jet njhersh n dy mnyra, pra elektronik dhe me flet votimi, pr faktin se do t ishte e pamundur q dokush t votonte n mnyr elektronike. “Po ashtu, - shton ai, - votimi elektronik do t rriste numrin e votuesve dhe do t krijonte kt mundsi edhe pr emigrantt”. Por Beja thekson se pr t’u
kjo gj, duhet konsensusi i opozits, sepse duhen ndryshimet e duhura n Kodin Zgjedhor dhe ato mund t bhen vetm me 84 vota. Gjithsesi, ai shprehet optimist pr mbshtetjen e opozits n kt proces.

Zoti Beja, Kryeministri Sali Berisha deklaroi se n zgjedhjet e ardhshme shqiptart do t votojn nprmjet votimit elektronik. Sa sht e mundur kjo pr vendin ton?

Un besoj se sht mir q Shqipria t fus standardet m bashkkohore, n t gjitha drejtimet dhe n proceset zgjedhore. Ktu do t veoja dy aspekte: Aspekti i par sht se n Shqipri po bhen hapa t shpejt pr ta futur vendin n nivelin e vendeve me prdorim t teknologjive IT si vendet m t prparuara t Evrops. Ktu kam parasysh prdorimin e kompjuterave npr shkolla, ka ka pasur fatura mjaft t konsiderueshme, njkohsisht futjen e prdorimit t teknologjive IT n qeverisjen e vendit. Kshilli i Ministrave punon me kt sistem, dhnia e statistikave. Po ashtu po bhen prpjekje n futjen e tyre n sisteme t tra si jan tatimet, doganat, regjistrimet elektronike t gjendjes civile, prodhimi i kartave t identitetit dhe pasaportave, pa folur ktu dhe pr prpjekjet q po bn sektori privat. Shqipria ka qen mjaft mbrapa, por ecja sht e shpejt. Sot shoqria shqiptare po ecn me hapin e vendeve t tjera evropiane t prparuara n kto drejtime. Kjo sht e leht t kuptohet nse shohim se sa t rinj shkojn n internet-kafe, kshtu q prdorimi i internetit nuk sht m nj gj e vshtir dhe e pakonceptueshme nga qytetart shqiptar, sht nj pjes gjithnj m e madhe e popullsis e cila prdor kompjuterat, internetin, teknologjin IT, kshtu q nga pikpamja pr ta prdorur n shoqrin shqiptare nj teknologji t re, bashkkohore, sht trsisht e mundur. N kt kuptim, pse jo, tek zgjedhjet. Gjithsesi, nuk ka dyshim q n momentin q kjo do t hyj n Shqipri nuk do ta prdorin t gjith zgjedhsit, por do ta prdorin nj kategori jo e vogl njerzish.

Pra, ju po thoni q edhe n rast se vendoset q n zgjedhje t votohet n mnyr elektronike, kjo nuk do t jet pr t gjith zgjedhsit?

N t gjitha rastet po. Dhe n vende t tjera sht kshtu. Kryeministri estonez pohoi se prderisa njerzit e prdorin internetin pr t marr dhe pr t dhn para, pse t mos e prdorin dhe pr votn. Kur njeriu beson parat e veta te sistemi IT, pse t mos prdor at edhe pr dhnien e vots. Estonezt q votonin me IT, ishin rreth 100 e ca mij, ndrkoh q shumica shkonin n qendrat e votimit. Pra, nuk ka asnjher asnj ide kurrkush q t gjith shqiptart t ven t votojn n kt mnyr, sepse nuk do t ket mundsi q n fshat ta prdorin. Por mund ta prdorin nj pjes e madhe e njerzve: 20-vjeart, 30 apo 40-vjeart, njerzit e trajnuar. Nse themi pr shembull q nj 10% do ta bjn kt votim nga shtpia ather gjith procesi mund t vzhgohet nga institucione t specializuara. Prvoja estoneze q na solli Kryeministri, sht pr t’u ndjekur sepse ne tashm kemi futur n zgjedhje element t prdorimit t IT mjaft t suksesshm. Kam parasysh ktu prdorimin e letrnjoftimeve elektronike, t regjistrit civil elektronik, nga i cili doln listat elektorale n mnyr elektronike, kam parasysh prdorimin e skanerve dhe tregimit publik t do flete votimi. Kto jan standarde q nuk i kan vende t zhvilluara t Evrops. Ashtu si nuk pritm q dikush tjetr t bnte tregimin e vots me skanim, pse duhet t presim kt? Pra, shtohet nj element m i madh garancie n procesin e votimit.

Kjo mnyr e re krkon dhe nj baz ligjore?

Sigurisht kjo krkon nj baz ligjore. Derisa jemi n fushn e zgjedhjeve, ne kemi tashm nj tradit t mir n Shqipri q t gjitha ndryshimet n Kodin Zgjedhor jan
me bashkpunim dhe konsensus mes pozits dhe opozits. Madje, do t thosha q hern e fundit mazhoranca i ka ln opozits t thot fjaln e vet. N kt kuptim sht pr ta marr kt hap q sht prparimtar, por duhet mbshtetja e opozits. Dhe un do t ftoja q opozita t shprehet n mbshtetje t ksaj nisme, q sht nj nism pozitive pr vendin, pr forcat politike, pr shqiptart dhe do thosha q rrit ndjeshm transparencn. Un besoj se opozita do ta mbshtes, se nuk kam asnj arsye t besoj q opozita do t’i kundrshtoj kto t mira q ofron prdorimi i IT edhe pr zgjedhjet. Tashm sht nj diskutim publik. sht mir q debati t jet pjes e opinionit publik jo thjesht e politiks, q njerzit t kuptojn ku synohet t ecet q t mos prhapen keqprdorime t nj vullneti t mir pr zgjedhje edhe m t mira.

Kjo mnyr e re, sipas jush, do t eliminonte ato probleme t deritanishme, si votimi familjar, problemet me dokumentin e identitetit etj.?

Po punove me elektronik, programi bhet i till, q emir yt, pasi voton, nuk krijon mundsi m. Nuk jam specialist, por nuk shoh vshtirsi n kt. Njeriu mund t votoj dhe t ndryshoj votn dit t tra prpara. Ne kemi diskutuar n Shqipri dhe votimin nprmjet posts pr emigrantt. Prdorimi i IT sht shum pozitiv edhe pr emigrantt. Ne jemi t vetdijshm se emigrantt shqiptar, edhe kur nuk jan n Shqipri, i ndjekin ngjarjet politike me mjaft prkushtim, kshtu q jan shum t azhurnuar, t interesuar. Jan me dshir q t jen pjes e ndryshimeve dhe sht mundsi e madhe q u ofrohet atyre me an t elektroniks. Mjafton q ti t kesh emrin n list. N momentin q ti voton, mund ta ndryshosh votn deri ditn e hapjes s votimit. Nse hapet votimi s’e ndryshon dot m, se m pas bllokohet mundsia pr votim tjetr. Nuk shoh vshtirsi, por gjithsesi kto jan detaje q prcaktohen nga specialistt, duke marr prvojn e t tjerve. Bile nj nga elementt q kapi Kryeministri, ishte pikrisht kjo, t shkojn specialist nga PD-ja e PS-ja pr t par si sht br. Kjo sht e mundur, se ne kemi politikan specialist t IT si njra pal, si pala tjetr.

Mund t bhet e mundur q edhe n zgjedhjet e ardhshme lokale t prdoret kjo metod pr t votuar?

Nuk shoh asnj vshtirsi pr ta
kt. Kjo sht nj shtje disamuajshe, nse sht vullneti. Por nuk ka rndsi nse bhet n zgjedhjet e ardhshme apo jo, rndsi ka t kuptojm nse e duam ne shqiptart ta fusim kt teknologji, ka vrtet t mira apo ka rreziqe, pra si e mendojm. Nga momenti i prfitimit t qndrimeve, nse t gjith jemi dakord, opinioni publik sht dakord, forcat politike thon po, e duam, ather vihet n pun, sepse ne praktikisht prtej atyre mosmarrveshjeve t kutive, ne kemi detyrime ligjore pr t
ndryshime n Kodin Elektoral. Detyrime q vijn nga kodi i miratuar bashkrisht, dhe ka afate t caktuara pr zgjedhjet e ardhshme, por dhe nga rekomandimet e OSBE/ODIHR-it pr t prmirsuar dhe ato elemente q ende jan problematike, kshtu q n kt kuptim palt duhet t ulen dhe t merren me kt pun. Mnyrat jan nga m t ndryshmet, mund t jen ekstraparlamentare apo parlamentare, nse duam zgjedhje sa m normale. Nse do t vijohet t shtyhen e bllokohen zgjedhjet si ato t 2007-s un besoj se kjo sht vetm nj barr pr procesin dhe jo lehtsim. Dhe nse duam proces t mir dhe t garantuar, ather opozita duhet t tregohet aktive q sot dhe t mos e ndrvar kt proces nga protestat apo lufta politika. Kshtu q sht mundsia t ecet prpara. Nuk ka vshtirsi nga pikpamja e realizimit, por duhet vullneti i prbashkt.

Do rritet numri i shqiptarve q do marrin pjes n zgjedhje, sepse nj njeri q sht nga Kuksi, por punon n Tiran, ai nuk ka mundsi t shkoj atje, por me kt sistem mund t votoj q ktu. Un shikoj vetm gjra pozitive, nuk besoj se do ta kundrshtoj kush n parim, n zbatim pastaj sht shtje vullneti.