“Caritas in veritate” - Enciklika e re e Papa Benediktit XVI - Pjesa e Katërt

67. Perballe rritjes se panderprere te ndërvarjes boterore, ndjehet me force edhe ne pranine e nje recensioni po aq botëror, urgjenca e reformes si te organizates se Kombeve te Bashkuara ashtu dhe e arkitektures ekonomike e financiare nderkombetare, ne menyre te tille qe te mund t’i jape nje konkretizim normal konceptit te familjes se Kombeve. Kjo duket e domosdoshme pikërisht ne perspektiven e nje sistemi politik, juridik dhe ekonomik qe te rrise dhe orientoje bashkëpunimin nderkombetar drejt zhvillimit solidar te te gjithe popujve. Per administrimin e ekonomise boterore; per te sheruar ekonomite e goditura nga kriza per te parandaluar perkeqesimet e asaj vete dhe si rrjedhoje mungese me te madhe ekuilibri; per te realizuar nje çarmatim integral, sigurine ushqimore dhe paqen; per te garantuar mbrojtjen e ambientit dhe per te bere te rregullta flukset e emigranteve, kërkohet prania e nje Autoriteti te vertete politik botëror, ashtu siç eshte përvijuar nga Paraardhesi im, i Lumnueshmi Gjon XXIII. Nje Autoritet i tille duhet te rregullohet nga e drejta, duke iu përmbajtur ne menyre koherente principeve, ndihmes dhe solidaritetit, pershtatur per realizimin e se mires se perbashket, angazhuar ne realizimin e nje zhvillimi autentik njerëzor te frymëzuar nga vlerat e dashurise ne te verteten. Ky Autoritet duhet te njihet nga te gjithe, te gezoje nje fuqi efektive per t’i garantuar gjithsecilit sigurine, ruajtjen e drejtesise, respektimin e te drejtave. Natyrisht duhet te gezoje te drejten qe te respektohen nga te tjeret vendimet e saj ashtu si dhe masat e bashkerenduara ndermarre ne shume organizma nderkombetare. Ne mungese te kesaj ne fakt e drejta nderkombetare pavaresisht progresit te madh qe eshte bere ne shume fusha, do te rrezikonte te kushtezohej nga ekuilibret e forces mes me te forteve. Zhvillimi integral i popujve dhe bashkepunimi nderkombetar kerkojne krijimin e nje shkalle me te larte sistemi nderkombetar te tipit mbeshtetes per qeverine e globalizimit i afte qe te krijoje me se fundi nje sistem veprimi ne sistemin social konform sistemit moral dhe lidhjes mes sferes morale dhe sociale, mes politikes dhe sferes ekonomike e civile pervijuar tashme ne Statutin e Kombeve te Bashkuara.

68. Tema e zhvillimit te popujve eshte e lidhur nguashtesisht me ate te zhvillimit te çdo njeriu. Njeriu per vete natyren e tij eshte e prirur ne menyre dinamike kundrejt zhvillimit te vetvetes. Nuk behet fjale per nje zhvillim te garantuar nga mekanizma natyrore, pasi çdonjeri prej nesh e di se eshte ne gjendje te realizoje zgjidhje te lira dhe te përgjegjshme. Por as nuk behet fjale per nje zhvillim pre a kapricove tona, pasi te gjithe e dime se jemi dhurate dhe jo rezultat i autogjenerimit. Tek ne liria eshte e karakterizuar ne origjine nga qenia jone dhe nga kufizimet e saj. Askush nuk e mbrun ndërgjegjen e vet ne menyre arbitrare, por te gjithe ndertojne “unin” e vet ne bazë te nje “nese” qe na eshte dhene. Jo vetem te tjeret nuk jane te gatshem por edhe ne vete nuk jemi kundrejt vetvetes. Zhvillimi personit degradohet, nese ai pretendon te jete prodhuesi i vetëm i vetvetes. Ne menyre analoge zhvillimi i popujve degjeneron nese njerezimi mendon se mund te rikrijohet duke perdorur “mrekullite” e teknologjise. Ashtu sikurse zhvillimi ekonomik rezulton fallto dhe i demshem nese i besohet “mrekullive” te finances per te mbështetur rritje jo natyrore dhe konsumiste. Perballe këtij pretendimi prometheik, duhet te forcojme dashurine per nje liri jo arbitrare, por te kthyer ne dashuri njerezore te vertete nga njohja e se mires qe e paraprin. Per kete qellim duhet qe njeriu te rogjeje vetveten per te njohur normat thelbesore te ligjit moral natyror që Hyu ka shkruar ne zemren e tij.

69. Problemi i zhvillimit sot eshte ngushtësisht i lidhur me progresin teknologjik, me aplikimet e mahnitshme ne fushen biologjike. Teknika- eshte mire ta theksojme- esht enje fakt thellësisht njerëzor, lidhur me autonomine dhe lirine e njeriut. Ne teknike shprehet dhe konfirmohet zotërimi i shpirtit mbi materien. Shpirti, « i cili behet keshtu “me pak skllav i gjerave (sendeve) mundet lehtësisht te ngjitet ne adhurim dhe kundrim te Krijuesit” » . Teknika lejon qe te dominohet materia, te reduktohen rreziqet, te kursehet lodhja, te permiresohen kushtet e jetes. Ajo i pergjigjet se njejtes thirrje te punes njerezore: ne teknike, pare si veper e gjenise se tij, njeriu njeh vetveten dhe realizon qenien e tij njerezore. Teknika eshte aspekti objektiv i veprimit njerezor, origjina e te cilit dhe arsyeja e qenies qendron ne elementin subjektiv: njeriu qe vepron. Per kete teknika nuk eshte asnjehere vetem teknike. Ajo manifeston njeriun dhe aspiratat e tij per zhvillim, shpreh tensionin e shpirtit njerëzor ne kalimin gradual te disa kushtëzimeve materiale. Nderkaq teknika hyn ne mandatin per te “kultivuar dhe ruajtur token” që Hyu i a ka besuar njeriut dhe orientohet drejt forcimit te asaj aleance mes qenies njerezore dhe ambientit e cila duhet te jete pasqyre e dashurise krijuese te Hyut..

70. Zhvillimi teknologjik mund te na krijoje idene e e vetemjaftueshmerise se teknikes kur njeriu duke pyetur vetveten vetem mbi c’fare, nuk merr ne konsiderate te gjitha ato përse nga te cilat shtyhet për të vepruar. Dhe për ketë arsye teknika merr nje pamje te dyshimte. Lindur ne krijimtarine njerezore si instrument i lirise se njeriut, ajo mund te kuptohet si element i lirise absolute, te asaj lirie qe deshiron te perjashtoje kufijte qe gjerat mbartin ne vetvete. Procesi i globalizimit mund te zevendesoje ideologjite me tekniken, e cila eshte bere ne vetvete nje fuqi ideologjike dhe qe do ta ekspozonte njerezimin kundrejt rrezikut te gjendej i mbyllur brenda nje a priori nga e cila nuk do te mund te dilte per te takuar vetveten dhe te verteten. Ne kete rast ne te gjithe do te njohim, do te vleresojme dhe do te vendosim situatat e jetes sone nga brendia e nje horizonti kulturor teknokratik te cilit i përkasim nga ana strukturore, ma mundur te gjejme ndonjehere nje drejtim apo kuptim që te mos jete i prodhuar prej nesh. Ky vizion e ben sot aq te forte mentalitetin teknicien sa ben qe te koincidojne e vërteta me faktin. Por kur i vetmi kriter i se vertetes eshte efikasitetit dhe dobia, zhvillimi mohohet automatikisht. Ne fakt zhvillimi i vertete nuk konsiston fillimisht ne bërjen e gjerave. Çelësi i zhvillimit është inteligjenca e aftë te mendoje teknikën dhe te kuptojë qëllimin krejtësisht njerëzor të sjelljes së njeriut, në horizontin e njeriut të marrë në gjithësinë e qenies së tij. Edhe kur vepron permes nje sateliti apo nje impulsi elektronik ne distance, veprimi tij mbetet gjithnjë njerëzor, shprehje e pergjegjshmërisë së përgjegjshme. Teknika e tërheq fort njeriun pasi e nxjerr nga kufizimet fizike dhe zgjeron horizontin. Por liria njerëzore është pikërisht vetvetja vetëm kur i përgjigjet joshjes, magjise se teknikës me vendime te cilat janë fryt i përgjegjësisë morale. Që këtej urgjenca për një formim përgjegjësie etike në përdorimin e teknikës. Duke u nisur nga magjia , joshja e teknikës kundrejt qenies njerezore, duhet te rifitohet kuptimi i lirisë së vertete, i cili nuk qendron ne dalldine e një autonomie të plotë, por në përgjigjen kundrejt thirrjes së qenies, duke filluar nga qenia që jemi vetë ne.

71. Ky devijim i mundshëm i mentalitetit teknik nga shtrati i tij njerëzor i origjinës është sot i dukshëm në fenomenet e teknicizmit si në ato të zhvillimit ashtu dhe në ato të paqes. Shpesh zhvillimi i popujve eshte konsideruar nje problem i inxhinierisë financiare, e hapjes kundrejt tregjeve, e heqjes së taksave doganore, te investimeve prodhuese, të reformave institucionale, si përfundim një problem vetëm teknik. Të gjitha këto fusha janë shumë të rëndësishme, por duhet pyetur vetvetja përse zgjedhjet e tipit teknik deri më tani kanë funksionuar vetëm relativisht. Arsyeja duhet kërkuar më në thellësi. Zhvillimi nuk do të jetë asnjëhere i garantuar plotësisht nga forca në njëfarë menyre automatike dhe pavetore, qofshin keto te treguat apo ato te politikes ndërkombetare. Zhvillimi eshte i pamundur pa njerëz të drejtë, pa operatore ekonomike e politikanë të cilët të jetojnë me forcë në ndërgjegjet e tyre thirrjen për të mirën e përbashkët. Jane të domosdoshme si përgatitja profesionale ashtu dhe koherenca morale. Kur predominon absolutizimi i teknikës realizohet nje rrëmujë mes qëllimeve dhe mjeteve, sipermarrësi do të konsideroje si të vetmin kriter veprimi përfitimin maksimal nga prodhimi; politikani konsolidimin e pushtetit; shkencëtari rezultatin e zbulimeve të tij. Ndodh kështu dhe shpesh te fshehura nen rrjetin e raporteve ekonomike, financiare apo politike mbeten keqkuptime, padrejtësi vuajtje; flukset e njohurive teknike shumëzohen por në dobi të pronarëve të tyre, ndërsa situata reale e popullatave që jetojnë nën këtë nivel dhe që gati gjithnjë nuk është në dijeni të këtyre flukseve mbetet pandryshuar pa mundësi reale emancipimi.

72. Ndonjehere edhe paqja rrezikon te konsiderohet si nje produkt teknik, fryt i vetem i marrëveshjeve mes qeverive apo e iniciativave te ndërmarra per te siguruar ndihma ekonomike efikase. Èshte e vertete qe ndertimi i paqes kërkon thurjen konstante te kontakteve diplomatike, te shkëmbimeve ekonomike dhe teknologjike, te takimeve kulturore, te marrëveshjeve mbi projekte te perbashketa si dhe marrja persiper e angazhimeve te bashkendara per ti vene fre kercenimeve te tipit luftarak dhe per te shkulur ne rrenje tentativat e herëpashershme terroriste. Megjithate qe përpjekje te tilla te mund te prodhojne efekte te qëndrueshme eshte e nevojshme qe të mbështeten ne vlerat e rrënjosura ne te verteten e jetes. Duhet pra te degjohet zeri dhe te shihen situatat e popullatave te interesuara per te interpretuar ne menyre te përshtatshme pritjet. Duhet te vihemi si te thuash ne nje përpjekje anonime te vazhdueshme te shume personave te angazhuara fort ne promovimin e takimit mes popujve dhe per te favorizuar zhvillimin duke u nisur nga dashuria dhe mirëkuptimi reciprok. Nder keta persona ka dhe besimtare kristiane te perfshire ne detyren e madhe per ti dhene zhvillimit dhe paqes nje kuptim plotësisht njerëzor..

73. Rritja e pamase e mjeteve te komunikimit social eshte e lidhur me zhvillimin teknologjik. Tashme eshte gati e pamundur te imagjinohet ekzistenca e familjes njerezore pa to. Në te mire dhe ne te keq jane aq te trupëzuar ne jeten e botes mbare saqe duket vertet absurd pozicioni i atyre qe mbështesin neutralitetin, duke kërkuar si shpagim si rrjedhoje autonomine kundrejt moralit qe prek njerëzit. Shpesh perspektiva te tilla te cilat emfatizojne natyren ngushtësisht teknike te mediave, favorizojne ne fakt nënshtrimin e tyre kundrejt llogaritjeve ekonomike, me qëllimin e vetem per te dominuar tregjet dhe jo si deshire te fundit te imponojne parametra kulturore funksionale per projekte pushteti ideologjik e politik. Duke patur parasysh rendesine thelbesore te tyre ne percaktimin e ndryshimeve ne menyren e perceptimin dhe njohjes se realitetit dhe te vete njeriut , behet i domosdoshem nje reflektim i vemendshem mbi influencen e tyre veçanerisht kundrejt dimensionit etik kulturor te globalizimit dhe zhvillimit, kuptimin dhe finalizimin e mediave kërkohen ne bazat antropologjike. Kjo do te thote se ata mund te behen rast humanizmi jo vetem kur fale zhvillimit teknologjik ofrojne mundesi me te medha komunikimi dhe informacioni, por mbi te gjitha kur jane organizuar dhe orientuar nen driten e imazhit te njeriut dhe te se mires se perbashket e cila duhet te pasqyroje vlerat universale. Mjetet e komunikimit social nuk favorizojne lirine dhe as globalizojne zhvillimin dhe demokracine per te gjithe, thjesht sepse shumezojne mundesine e ndërlidhjes dhe qarkullimit te ideve. Per te arritur objektiva te tilla duhet qe ata te jene te përqendruar ne promovimin e dinjitetit te personave dhe popujve, te jene shprehimisht te nxitur nga dashuria dhe te jene vene ne sherbim te se vertetes, te se mires dhe te vellazerimit natyror dhe mbi natyror. Ne fakt tek njerezimi liria eshte ngushtësisht e lidhur me keto vlera te larta. Mediat mund te perbejne nje ndihme te vlefshme per te rritur bashkimin e familjes njerezore dhe ethos-in e shoqerise, kur behen instrumenta te promovimit te pjesëmarrjes universale ne kërkimet e perbashketa te asaj çka eshte e drejte.

74. Fusha primare dhe thelbesore e luftes kulturore mes absolutizmit te teknikes dhe pergjegjesise morale te njeriut është sot ajo e bioetikës, ne te cilën vihet ne loje ne mënyre rrenjesore vete mundesia e nje zhvillimi njerëzor integral. Behet fjale per nje aspekt shume delikat dhe vendimtar kur po del ne sipërfaqe me force dramatike çështja thelbesore: nese njeriu eshte produkt i vetvetes apo se ai varet nga Hyu. Zbulimet shkencore ne kete fushe dhe mundesite per ndërhyrje teknike duket aq shume te avancuara sa te imponojne zgjedhjen mes dy nacionaliteteve: ate te arsyes se hapur kundrejt trashendences apo ate te arsyes se mbyllur kundrejt imanentes. Gjendemi përpara nje alternative, ultimatumi vendimtar. Racionaliteti sjelljes teknike e përqendruar ne vetvete po tregohet jo racional pasi sjell nje refuzim te vendosur te kuptimit dhe vleres. Jo rastësisht mbyllja kundrejt trashendences perballet me veshtiresine e te menduarit se nga hici ka lindur qenia njerezore e se nga rastësia ka lindur inteligjenca. Perballe ketyre problemeve dramatike, arsyeja dhe besimi ndihmojne reciprokisht njera tjetren. Vetem se bashku do ta shpetojne njeriun. Arsyeja pa besimin e tërhequr nga sjellja e thjeshte teknike eshte e destinuar te humbase ne iluzionin e plotfuqishmerise se vet. Besimi pa arsyen rrezikon zvjerdhjen (largimin) e njerëzve nga jeta konkrete..

75. Papa Pali i VI e kishte njohur dhe treguar horizontin botëror te çeshtjes sociale. Duke e ndjekur ne kete rruge, sot duhet te theksojme se çeshtja sociale eshte kthyer rrenjesisht ne nje çeshtje antropologjike, ne sensin se ajo perfshin, përmbledh vete menyren jo vetem te te konceptuarit por edhe te manipulimit te jetes, e cila gjithnjë e me teper eshte vene nga bioteknologjite ne duart e njeriut. Fekondimi in vitro, kërkimet mbi embrionin, mundesia e klonimit dhe krijimit te hibrideve njerezore lindin dhe promovohen ne kulturen aktuale te zhgënjimit total qe beson se ka zbuluar çdo mister, pasi tashme kemi arritur ne rrenjen e jetes. Ketu absolutizmi i teknikes gjen shprehjen e tij me të lartë. Në këtë tip kulture ndergjegja është thirrur vetëm për te qenë në dijeni të një mundësie teknike te thjeshte. Megjithatë nuk mund të minimizohen skenarët shqetësues per te ardhmen e njeriut dhe instrumentat e rinj të fuqishëm që « kultura e vdekjes » ka ne dispozicion. Plagës tragjike të përhaur të abortit mund t’i shtohet në te ardhmen, por eshte tashme ne menyre të genjeshtert ne (in nuce?) veprim, një planifikim sistematik eugjenetik i lindjeve. Në anën e kundërt po merr rrugë një mentalitet mbi eutanazine, manifestim jo më pak abuziv të dominimit mbi jetën e cila në disa kushte konsiderohet jo më si e denjë për tu jetuar. Pas këtyre skenarëve qëndrojnë pozicione kulturore të cilat mohojnë dinjitetin njerëzor. Këto praktika nga ana e tyre janë të destinuara të ushqejne një koncept material mekanik te jetës njerëzore. E kush mund të masë efektet negative të një mentaliteti të tillë mbi zhvillimin? Si mund të habitemi për indiferencën e situatave njerëzore të degradimit, nëse indiferenca karakterizon deri dhe qëndrimin tonë kundrejt asaj që është njerëzore dhe që nuk është? Të habit mënyra arbitrare selektive të asaj çka sot propozohet si e denjë për respekt. Të gatshëm për tu skandalizuar për gjëra sekondare, anësore, shumë duket se i tolerojnë padrejtësitë e padëgjuara. Ndërsa të varfrit e botës trokasin akoma në dyert e kamjes, bota e pasur rrezikon të mos i dëgjojë më këto trokitje në portën e vet si pasojë e një ndërgjegjeje tashmë të paaftë të njohë çka është njerëzore. Hyu i zbulon njeriun njeriut, arsyeja dhe besimi bashkëpunojnë për t’i treguar të mirën vetëm nëse ai do ta shohë; ligji natyror në të cilin shkëlqen Arsyeja krijuese, tregon madhështinë e njeriut, por edhe mjerimin e tij kur ai nuk e njeh thirrjen e së vërtetës morale.

76. Një nga aspektet e shpirtit modern teknik shihet në prirjen për t’i konsideruar problemet dhe lëvizjet me jetën e brendshme vetëm nga një pikëpamje psikologjike, deri në reduktimin neurologjik. Brendësia e njeriut zbrazet në këtë mënyre dhe ndërgjegjësimi i konsistencës ontologjike të shpirtit njerëzor me thellësitë që Shenjtërit kanë ditur të rrëmojnë, humbet në mënyrë progresive. Problemi i zhvillimit është ngushtësisht i lidhur edhe me konceptimin tonë për shpirtin e njeriut, nga çasti që uni ynë reduktohet shpesh me psiqikën dhe mirëqënia e shpirtit ngatërrohet shpesh me mirëqënien motive. Këto reduktime kanë në bazën e tyre një moskuptim të thellë të jetës shpirtërore dhe çojnë drejt mosnjohjes që zhvillimi i njeriut dhe popujve varet edhe nga zgjidhja e problemeve të karakterit shpirtëror. Zhvillimi duhet të përfshijë një rritje shpirtërore përtej asaj materiale, pasi qenia njerëzore është një « unitet i shpirtit dhe trupit » , lindur nga dashuria krijuese e Hyut dhe e destinuar të jetojë përjetësisht. Qënia njerëzore zhvillohet kur rritet në shpirt, kur shpirti i tij njeh vetveten dhe të vërtetën që Hyu ka rrënjosur, kur dialogun me vetveten dhe Krijuesin e tij. Larg Hyut njeriu nuk është i qetë dhe është i sëmurë. Tjetërsimi social dhe psikologjik dhe neurozat që karakterizojnë shoqëritë e pasura largojnë edhe shkaqet shpirtërore. Një shoqëri e mirëqënies, e zhvilluar materialisht, por ndrydhëse shtypëse për shpirtin, nuk është në vetvete e orientuar drejt zhvillimit autentik. Format e reja të skllavërisë së drogës dhe dëshpërimit në të cilat bien shumë persona gjejnë një shpjegim jo vetëm sociologjik dhe psikologjik, por thelbësisht shpirtëror. Boshllëku në të cilin shpirti ndjehet i braktisur edhe pse në prani të shume terapive për trupin dhe psikiken, prodhon vuajtje. Nuk ka zhvillim të plotë dhe të mirë të përbashkët universale pa të mirën shpirtërore dhe morale të personave të marra në konsideratë në tërësinë e tyre shpirt e trup.

77. Absolutizimi i i teknikës priret te prodhojë një paaftësi perceptimi të asaj që nuk shpjegohet me natyrën e thjeshtë të materies. Megjithatë të gjithë njerëzit eksperimentojnë aspektet e shumtë jo materiale dhe shpirtërore te jetës së tyre. Të njohësh nuk është një akt vetëm material pasi e njohura fsheh gjithnjë diçka që shkon përtej të dhënave empirike. Çdo njohje e jona edhe më e thjeshta është gjithnjë një mrekulli e vogël pasi nuk shpjegohet asnjëhere plotësisht me instrumentat materiale që përdorim. Në çdo të vërtetë ka më shumë se ne vetë do të kishim pritur, në dashurinë që marrim ka gjithnjë diçka që na befason. Nuk duhet të pushojmë asnjëherë së befasuari përpara këtyre mrekullive. Në çdo njohje dhe në çdo akt dashurie shpirti i njeriut eksperimenton një « diçka më shumë » që i ngjason shumë një dhurate të marrë, një lartësie në të cilën ndjehemi të ngritur. Edhe zhvillimi njeriut dhe i popujve vihet në një lartësi të tillë nëse marrim në konsideratë dimensionin shpirtëror që duhet të shoqërojë domosdoshmërisht këtë zhvillim në mënyrë që ai të jetë autentik. Ai kërkon sy të rinj dhe një zemër të re në gjendje të tejkalojnë vizionin materialist të ngjarjeve njerëzore dhe të parandjejë në këtë zhvillim një diçka “përtej” që teknika nuk mund ta japë. Në këtë rrugë do të jetë e mundur të vazhdohet ai zhvillim njerëzor integral i cili e ka kriterin e tij orientues ne forcën shtytëse të dashurisë në të vërtetën.

PËRFUNDIM

78. Pa Hyun njeriu nuk di ku të shkojë dhe as nuk arrin të kuptojë se kush është ai. Përballë problemeve të mëdha të zhvillimit të popujve të cilët gati shtyhen drejt dëshpërimit dhe kapitullimit, na vjen ne ndihmë fjala e Zotit tone Jezu Krishtit që na bën të përgjegjshëm: « Pa mua nuk mund të bëni asgjë » dhe na inkurajon: « Unë jam me ju çdo ditë, deri në fund të botës ». Përballë gjerësisë së punës që duhet bërë mbështetëmi nga besimi në praninë e Hyut pranë atyre që bashkohen në emer të tij dhe punojnë për drejtesi. Papa Pali VI në Enciklikën e tij Populorum progressio na ka kujtuar se njeriu nuk është në gjendje të administrojë i vetëm zhvillimin e tij, pasi nuk mund të krijojë nga vetvetja një humanizëm të vërtetë.. Vetëm nëse mendojmë se jemi të thirrur si persona në vetë apo si komunitet për të bërë pjesë në Familjen e Hyut si bij të tij, do të jemi edhe në gjendje të prodhojmë një mendim të ri dhe të shprehim energji të reja në shërbim të një ndjenje njerëzore integrale. Forca më e madhe në shërbim të zhvillimit është pra një ndjenjë njerëzore kristiane që të rigjallërojë dashurinë dhe të drejtohet nga e vërteta, duke e pranuar njerën dhe tjetrën si një dhuratë e përhershme e Hyut. Gatishmëria kundrejt Hyut hap gatishmërinë kundrejt vëllezërve dhe drejt një jetë të kuptuar si detyre solidare dhe të gëzueshme. Përkundrazi mbyllja ideologjike kundrejt Hyut dhe ateizmi i indiferencës që e harrojnë Krijuesin dhe rrezikojnë të harrojnë edhe vlerat njerëzore, paraqiten sot ndër pengesat më të mëdha drejt zhvillimit. Njerëzimi që përjashton Hyun është një njerëzim jo njerëzor. Vetëm një njerëzim i hapur drej Absolutes mund të na udhëheqë në promovimin dhe realizimin e formave të jetës sociale dhe civile – në kuadrin e strukturave, institucioneve, etnosit – duke na mbrojtur nga rreziku i të rënit pre e modave të momentit. Është ndergjegjesimi për dashurinë e pashkatërrueshme të Hyut që na mbështet ne angazhimin e lodhshëm dhe ekzaltues për drejtesinë, për zhvillimin e popujve, mes sukseve dhe jo sukseseve, në ndjekjen e pandalur të rregullave të drejta për gjërat njerëzore. Dashuria për Hyun na thërret të dalim nga ajo që është e kufizuar dhe jo përfundimtare, na jep kurajo për të vepruar dhe vazhduar në kërkimin e së mirës për të gjithë, edhe pse nuk realizohet menjëherë, edhe pse ajo që arrijmë të realizojmë ne dhe autoritetet politike dhe operatorët ekonomikë është gjithnjë më pak se ajo që aspirojmë të kryejmë. Hyu na jep forcën për të luftuar dhe vuajtur për dashurinë e së mirës së përbashkët, pasi Ai është Gjithshka e jona, shpresa jonë më e madhe..

79. Zhvillimi ka nevojë për kristianë me krahet e ngritur drejt Hyut në shenjë lutjeje, kristianë të cilët veprojnë të ndërgjegjshëm se dashuria plot me të vërtetën, caritas in veritate, nga ku vazhdon zhvillimi autentik,, nuk prodhohet prej nesh por ne na dhurohet. Për këtë arsye edhe në momentet më të vështira dhe komplekse, përveçse te veprohet me ndërgjegje, duhet mbi të gjitha t’i referohemi dashurisë së tij. Zhvillimi përfshin vëmendjen kundrejt jetës shpirtërore, një marrje serioze në konsideratë e eksperiencave të besimit në Hyun, e vellazërimit shpirtëror në Krishtin, e besimit të vetvetes në Provaninë dhe Mëshirën hyjnore, të dashurisë dhe faljes, të heqjes dorë nga vetvetja dhe e pritjes së të afërmit, të paqes dhe drejtësisë. E gjitha kjo është e domosdoshme për të transformuar « zemrat prej guri » ne « zemra prej mishi » , për ta bërë atë « hyjnore » pra më të denjë për njeriun dhe jetën mbi tokë. E gjitha kjo është e njeriut pasi njeriu është subjekt i ekzistencës së tij dhe se bashku me Hyun pasi Hyu është në fillimet dhe mbarimet e gjithçkaje që vlen dhe shëlbon.: « Bota, jeta, vdekja, e tashmja, e ardhmja: gjithçka është e juaja! Por ju jeni të Krishtit dhe Krishti është i Hyut ». Dëshira e kristianit është që e gjithë familja njerëzore të mund të kërkojë Hyun si « Ati ynë! ». Së bashku me Birin e vetëm të gjithë njerëzit të mund të mësojnë t’i luten Atit dhe t’i kërkojnë Atij me fjalët që vetë Jezu Krishti na ka mësuar, të dijnë ta shenjtërojnë sipas vullnetit të Tij dhe pastaj të kenë bukën e përditshme të domosdoshme, kuptimin dhe zemergjeresinë kundrejt borxhlinjve, të mos vihen shumë në provë dhe të çlirohen nga çdo e keqe.

Në përfundim të Viti të Shën Palit më pëlqen të shpreh këte urim me vetë fjalët e Apostullit në Letrën dërguar Romanëve: “Dashuria le të jetë e çiltër. Ikuni me urrejtje veprave të këqija e ndiqni veprat e mira! Duajeni njëri‑tjetrin me dashuri vëllazërore! Prijini njëri‑tjetrit duke nderuar shokun më parë e më tepër!” . Që Shenjtja Mari, e shpallur nga Papa Pali VI Mater Ecclesiae (Nena e Kishes) edhe nderuar nga populli kristian si Speculum iustitiae e Regina pacis, të na mbrojë dhe të japë me ndërhyrjen e ndihmën e saj, forcën, shpresën, gëzimin të domosdoshme për të vazhduar dhe angazhuar me zemërgjeresi në realizimin e « zhvillimit të të gjithë njeriut dhe të të gjithë njerëzve».

Mbajtur në Romë pranë Shën Pjetrit më 29 qershor, festë solemne e Shenjtërve Apostuj Pjeter e Pal në vitin 2009, viti i pestë i Papatit tim.

Enciklikën e Atit të Shenjtë, e përktheu në shqip, posaçërisht për gazetën "55", Silva Ashta