Cfare na ka mesuar vietnami
Nga Henry A. Kissinger
Per Ameriken, lufta e Vietnamit ishte ngjarja me traumatizuese e gjysmes se dyte te shekullit te kaluar. Duke hyre ne te me nje vetebesim te stuhishem pas nje dekade e gjysem te nje politike te jashtme krijuese dhe te suksesshme, angazhimi yne perfundoi me nje Amerike te percare si kurre me pare prej kohes se Luftes Civile. Per pasoje, Kongresi nderpreu ndihmen per Vietnamin dy vjet e gjysme pasi trupat ishin terhequr dhe amerikanet e fundit u larguan prej Saigonit me helikopter nga catia e ambasades sone.
Asnje shpjegim i mjaftueshem akoma nuk ka dale per te shpjeguar emocionin dhe dramen e asaj periudhe. Numri gjithnje e me i vogel i deshmitareve te asaj periudhe mbeten te traumatizuar nga pasionet e tyre ose te ndare nga e kaluara.
Per udheheqesit e rinj, nje kuptim i debateve te baballareve te tyre ka rezultuar e pakuptueshme, duke i detyruar ata te bien ne te njejta dilema ne politikat e tyre bashkekohore.
"Mesimet ne katastrofe: McGeorge Bundy dhe rruga drejt luftes ne Vietnam" nuk e mbush kete vakuum. Sidoqofte ai sqaron pese vitet (1961-1966) gjate te cilave mbrojtja e Vietnamit te jugut ishte amerikanizuar. Duke ndjekur perpjekjet e nje prej nepunesve publike me te spikatur te asaj kohe, ai kerkon te hedhe drite mbi hyrjen e Amerikes ne tragjedine e saj.
Brilant dhe artikulues i forte, McGeorge Bundy ishte nje qenie njerezore e dashur dhe e matur prapa Boston Brahmin. Ai kishte patur nje karriere spektakolare akademike, duke u bere dekan i fakultetin ne moshen 34 vjecare. Ai ka qene dekan kur une isha ne Harvard.
Ne 1961, Xhon F. Kenedi e caktoi Bundy (nje republikan) si Keshilltar per Ceshtjet e Sigurise Kombetare. Bundy krijoi portofolin modern per ate pozicion. Perderisa fluksi i memorandumeve nga departamente te ndryshme qe kishin te benin me sigurine kombetare u be shume i gjere, zyra e Bundy u kthye ne nje vend shkembimesh. Qe atehere, Keshilli i Sigurise Kombetare ka pergatitur nje varg opsionesh midis te cilave presidenti ben zgjedhje.
Per pese vjet, Bundy kreu detyrat e veta me mjaft qartesi dhe shkathtesi. Kjo perfshinte krizen e Berlinit, periudhen e raketave ne Kube dhe marreveshjen per ndalimin e provave berthamore. Kontrolli i tij humbi me perendimin e fatit te luftes se Vietnamit, kur ai u be avokati publik dhe, pjeserisht, bashkemenaxher i saj.
Bundy u be objekti i "Me i miri dhe me i shndritshmi" i David Halberstam, i cili e perdori ate per te ilustruar tezen se ajka e institucioneve e cuan Ameriken ne rruge pa krye ne Vietnamit. Libri caktoi tonin per pjesen me te madhe te vleresimeve te mevonshme te luftes. Bundy i perballoi fyerjet me dinjitet, nuk u pergjigj asnjehere drejtperdrejte kritizereve dhe mbase privatisht ra ne ujdi me disa prej tyre. Ai doli ne pension me 1966, dhe nuk mbajti me kurre asnje post publik.
Deri ne fund te jetes se tij, ai filloi, se bashku me nje ndihmes te tij, te grumbulloje materiale per te rindertuar ngjarjet qe e shtyne Ameriken nga shpresa tek deshperimi. Ai vdiq perpara se te mund te fillonte doreshkrimin. Asistenti i Bundy, Gordon M. Goldstein, tani i eshte kthyer perpjekjes se tyre bashkepunuese dhe disa prej fragmenteve te shkruara nga Bundy ne "Mesimet ne Katastrofe". Kjo eshte perpjekja e tij, duke pasqyruar pikepamjen e kerkuesit, te paautorizuar nga familja e Bundy. Ky eshte nje liber i panjohur megjithate magjepses.
Askush nuk thote se eshte nje hero per sherbetorin personal; ky liber lejon njerin te zgjeroje te verteten e rendomte per te kerkuar ndihme. "Mesimet ne Katastrofe" eshte kundershtar i papajtueshem ndaj temes se tij - jo aq shume ndaj personit te Bundy, te cilin ai e trajton me shume respekt, sesa te politikes se tij.
Libri eshte nje dritare ndricuese ne nje kohe themelore. Ai, pervec kesaj, eshte nje prove e metejshme e paaftesise se Amerikes per te kapercyer debatet qe kane percare nje brez me pare.
Bundy menaxhoi me sukses trashegimine e politikes se pas-luftes te Amerikes ne Evrope dhe kundrejt Bashkimit Sovjetik. Atje ku ai deshtoi ishte zgjerimi i politikave qe rindertuan Evropen dhe qe eventualisht fituan Luften e Ftohte ne Azine juglindore.
Veshtiresia ishte se Azia juglindore perfaqesonte nje problem te ndryshem strategjik. Ne Evrope, institucionet qeverisese i kishin mbijetuar shkaterrimit te Luftes se Dyte Boterore. Kercenimet me te cilat ato perballeshin ishin tek shpresat e tyre ekonomike, kombinuar me trupat sovjetike pergjate kufijve te tyre. Plani Marshall u kujdes per kercenimin e pare, NATO-ja zgjidhi te dytin.
Asnje prej ketyre kushteve nuk ekzistonte ne Vietnamin e jugut. Linja ndarese ne Vietnam ishte teknikisht nje zone e cmilitarizuar qe nuk u pranua kurre si nje kufi nderkombetar prej Hanoit, qe perpiqej te minonte institucionet qeverisese permes nje lufte guerrilase.
Ne kete lufte pa vije fronti, frenimiushtarak merr nje kuptim te ndryshem. Ne Evrope, sfida qendrore ishte integriteti territorial; ne Azine juglindore, ajo ishte legjitimiteti qeverises. Administrata e re Kenedi beri premtime boshe per kete ndryshim, por ai nuk kurre nuk gjeti zgjidhjen per te vepruar ndaj saj. Administrata pranoi urtesine tradicionale persa i perket kesaj ceshtjeje. Ashtu si paraardhesit e saj te te dy partive, ajo pretendoi qe permbajtja te ishte e pandashme dhe efekti domino i kolapsit te Vietnamit te jugut do te ishte nje lloj ligji natyror.
Ajo madje shtoi nje perpunim filozofik: Vietnami nuk do te trajtohej me si nje prej shume fronteve te Luftes se Ftohte globale por si fronti qendror. Agresioni konvencional qe kishte qene prishur nga NATO, lufta guerrile duhej te ishte asgjesuar ne menyre te ngjashme ne Vietnam.
Me perspektiven e pothuajse kater dekadave, eshte e mundur te sfidohen keto supozime. Komunizmi u provua se nuk ishte monolit, dominote nuk rane me shembjen e Veitnamit te jugut (ndonese dhjete vjet perpjekje mund te kene ndihmuar ne qetesimin e tyre); problemi sesi te trajtohej lufta guerrilase eshte bere me keq, jo me mire.
Goldstein argumenton me nje fare te drejte se Bundy duhej te kishte ngritur keto mundesi. Por duhet te kihet parasysh qe qeverite funksionojne duke iu drejtuar urtesise tradicionale, jo duke e sfiduar ate. I zene midis bindjeve te perforcuara dhe paralajmerimeve te tij, Bundy u perqendrua tek menaxhimi I krizave ne termat e modeleve te njohura. Administrata rreshqiti ne nje seri vendimesh te rastit qe zevendesuna zgjedhjen strategjike te Kenedit.
Duke lexuar librin, kushdo preket nga toni informal, pothuajse bisedues i procesit si ndihej Bundy ne menyren e tij. Si rrjedhim, ne Nentor 1961, Bundy i shkroi presidentit: "Diten e kaluar ne pishine, ju me pyetet mua se cfare mendoja dhe ja cili eshte mendimi im. Ne tani duhet te biem dakort per te derguar rreth 1 divizion kur te kerkohet per veprime ushtarake brenda Vietnamit". Raportet e Goldstein nuk ishin shoqeruar nga opsione, asnje percaktim i kuptimit te "rreth 1 divizion" nuk do te kishte patur perfundimin strategjik te deshiruar.
Goldstein le pak dyshime se Kenedi kishte kundershtuar per te derguar trupa luftarake ne Azine juglindore. Kjo ishte me shume rezultat i nje ngurrimi te thelle sesa nje gjykim strategjik. Faktikisht, ne nivelin formal Kenedi ishte ambivalent, i dhunshem duke e ditur se mbijetesa e Vietnamit te jugut ishte esenciale per sigurine kombetare dhe te urryerit per te plotesuar kete objektiv me trupat luftarake amerikane.
Ky vendim mund te ishte shtyre ne 1963, por ai u be i pashmangshem ne 1965 kur Lyndon B. Johnson ishte president dhe Vietnami ishte ne prag te kolapsit. Ashtu sic ndodhi, opsionet e Johnson dhe dilemat e tij ishin bere me akute nga nje vendim imarre ne javet e fundit te presidences Kenedi.
Ne nje fundjave kur Kenedi dhe Bundy ishin jashte qytetit, ndihmesi i Sekretarit te Shtetit, se bashku me person nga NSC (Keshilli per Sigurine Kombetare) perpiluan nje udhezim per ambasadorin amerikan ne Saigon i cili u perdor per te nxitur nje grusht ushtarak. Presidenti Ngo Dinh Diem dhe vellai i tij u vrane dhe pati nje varg goditjesh. Hanoi shikoi ne kete trazire nje mundesi per te future trupat e rregullta luftarake ne Jug.
Kenedi u vra tre jave me vone. Vendimi per te derguar trupa ushtarake ishte i Johnsonit. Goldstein ndjek evolucionin e debatit, ne te cilin keshilltaret kryesore - Dena Rusk, Robert M. McNamara dhe Bundy - dhe Shtabi i Pergjithshem mbrojten fuqimisht nje shtim sinjifikativ te trupave luftarake.
Goldstein argumenton se Kenedi, megjithese pranonte teorine e dominove, do te kishte jetuar me pasojat e saja, duke perfshire komunistizimin e te gjithe Azise juglindore, sesa te dergonte nje force te gjere ushtarake ne Azine juglindore. Por ne nuk mund te dime reagimin qe ai do te kishte patur kur te perballej me pikepamjet e njehesuara te keshilltareve te tij kryesore ne politiken e jashtme dhe sigurise.
Kur Amerika shkon ne lufte, ajo duhet te jete ne gjendje qe ti pershkruaj vetevetes sesi e percakton fitoren dhe cfare propozon per te arritur kete. Ose perndryshe si propozon qe ti jape fund angazhimit te saj ushtarak dhe me cilen diplomaci. Ne Vietnam, Amerika dergoi trupa ushtarake ne emer te nje nocioni te pergjithshem te kredibilitetit dhe ne ndjekje te nje bisedimi, permbajtja e te cilit nuk u percaktua kurre.
Pika e kredibilitetit ishte reflektuar ne nje deklarate te habitshme te Bundy te cituar nga Goldstein: se do te kishte qene me mire per kredibilitetin e Amerikes te humbte pas dergimit te 100. 000 njerezve sesa te mos i kishte rezistuar aspak Hanoit.
Nje tjeter e mete e vete-imponuar ishte ngurrimi per ta pare Indokinen si nje teater te vetem strategjik. Ajzenhaueri kishte pothuajse te drejte kur e pershkruante nje mbrojtje te Laosit si esenciale per mbrojtjen e Vietnamit. Por Bundy i rezistoi ketij propozimi ne diskutimin me Kenedin, sipas Goldstein, se "Laosi realisht nuk kishte qene kurre i yni pas 1954. Vietnami i jugut eshte dhe duhet te jete". Ky dallim prodhoi nje situate anormale ne te cilen gjysem milioni amerikane luftuan per te realizuar nje pat ne Vietnam, nje objektiv ushtarak i bere pothuajse i pamundur nga bazat armike ne Kamboxhia dhe linjat e furnizimeve permes Laosit.
Sa per negociatat, Bundy argumentonte se njehere qe perpjekjet e Hanoit per te dominuar Vietnamin e jugut te ishin thyer, nje kompromis i papercaktuar do te dilte permes diplomacise - ne te vertete, nje strategji ne kerkim te patit, jo te fitores.
Por pati dhunonte parimin se guerriljet fitojne nese ata nuk humbin. Perpjekja kerkonte per te shkaktuar nje kompromis ishte e padallueshme nga kerkesat per firote - ndersa administrata ne te cilen une sherbeva duhej te mesonte nga kjo eksperience e hidhur. Nje recension nuk mund te pretendohet te permbledhe punen e nje brezi ne nje recession libri. Pak vezhgime do te ishin ne rregull.
Kur presidentit i kerkohet te marre ne considerate hyrjen ne lufte, atij i duhet paraqitur, mbi te gjitha, nje analize e situates globale strategjike mbi te cilen bazohen keto rekomandime. Qellimi i nje lufte eshte fitorja. Pati eshte ngushellimi i fundit, jo nje objektiv strategjik i deshirueshem.
Fitorja duhet te jete percaktuar si nje rezultat i arritshem ne nje periudhe kohe te pranueshme nga opinioni publik amerikan. Ketu presidentit duhet ti paraqitet nje kuader i pranueshem diplomatic. Diplomacia dhe strategjia duhet te trajtohen si nje e tere, jo si nje faze pasuese e politikes. Autoriteti per diplomacine dhe tstrategjine duhet te jete percaktuar qarte.
Administrata si edhe kritiket duhet te drejtojne debatet e tyre me kufizimet e percaktuara nga njohja se uniteti i shoqerise sone ka qene shprese per boten.
A duhej qe Bundy to kishte arritur ne perfundime te tilla me pare? Per te vepruar ne kete menyre, Bundy do ti duhej te hiqte dore me betim nga pikepamjet e nje brezi te pranuara nga debatet e Trumanit me MacArthurin 15 vjet me pare, se forca duhet te jete aplikuar ne masen minimale; se strategjia dhe diplomacia ishte sfera te ndara qe duhet te zbatoheshin njeherazi; se parimet amerikane te aplikuara ne nje menyre jo te ndryshme globalisht ishin parimet hemelore te nje politike te suksesshme.
Keto parime ishin implementuar ne Vietnam ne fillimin e viteve 1960' nga me te miret, jo me te keqinjte, e brezit te tyre. Nese politikberesve iu mungon perspektiva, kritikeve te tyre u mungon dhembshuria. Permes histories, cdo problem qe Amerika ka hasur eshte treguar i zgjidhshem permes perdorimit te burimeve dhe idealizmit. Vietnami u tregua kokeforte. Duke vajtuar vrasjen e nje presidenti me te cilin ai ishte identifikuar, dhe e hutuar nga nje rruge pa krye ne te cilen kontribuan vete teorite e veta, establishmenti intelektual ia atribuoi traumat e veta nje deshtimi te experiences amerikane dhe pamjaftueshmerise morale te udheheqesve te tij.
Kjo kthen debatin kombetar nga nje argument mbi fleksibilitetin ne nje fushate te vendosur gjithnje e me shume midis konfrontimeve te destinuara per te treguar nje padi morale. Ne kete kuptim, Bundy ishte victime si e ceshtjes se forcave te cliruara ndersa Amerika ishte e detyruar te adoptonte historine e saj ndaj nje bote qe ndryshon.
Per Ameriken, lufta e Vietnamit ishte ngjarja me traumatizuese e gjysmes se dyte te shekullit te kaluar. Duke hyre ne te me nje vetebesim te stuhishem pas nje dekade e gjysem te nje politike te jashtme krijuese dhe te suksesshme, angazhimi yne perfundoi me nje Amerike te percare si kurre me pare prej kohes se Luftes Civile. Per pasoje, Kongresi nderpreu ndihmen per Vietnamin dy vjet e gjysme pasi trupat ishin terhequr dhe amerikanet e fundit u larguan prej Saigonit me helikopter nga catia e ambasades sone.
Asnje shpjegim i mjaftueshem akoma nuk ka dale per te shpjeguar emocionin dhe dramen e asaj periudhe. Numri gjithnje e me i vogel i deshmitareve te asaj periudhe mbeten te traumatizuar nga pasionet e tyre ose te ndare nga e kaluara.
Per udheheqesit e rinj, nje kuptim i debateve te baballareve te tyre ka rezultuar e pakuptueshme, duke i detyruar ata te bien ne te njejta dilema ne politikat e tyre bashkekohore.
"Mesimet ne katastrofe: McGeorge Bundy dhe rruga drejt luftes ne Vietnam" nuk e mbush kete vakuum. Sidoqofte ai sqaron pese vitet (1961-1966) gjate te cilave mbrojtja e Vietnamit te jugut ishte amerikanizuar. Duke ndjekur perpjekjet e nje prej nepunesve publike me te spikatur te asaj kohe, ai kerkon te hedhe drite mbi hyrjen e Amerikes ne tragjedine e saj.
Brilant dhe artikulues i forte, McGeorge Bundy ishte nje qenie njerezore e dashur dhe e matur prapa Boston Brahmin. Ai kishte patur nje karriere spektakolare akademike, duke u bere dekan i fakultetin ne moshen 34 vjecare. Ai ka qene dekan kur une isha ne Harvard.
Ne 1961, Xhon F. Kenedi e caktoi Bundy (nje republikan) si Keshilltar per Ceshtjet e Sigurise Kombetare. Bundy krijoi portofolin modern per ate pozicion. Perderisa fluksi i memorandumeve nga departamente te ndryshme qe kishin te benin me sigurine kombetare u be shume i gjere, zyra e Bundy u kthye ne nje vend shkembimesh. Qe atehere, Keshilli i Sigurise Kombetare ka pergatitur nje varg opsionesh midis te cilave presidenti ben zgjedhje.
Per pese vjet, Bundy kreu detyrat e veta me mjaft qartesi dhe shkathtesi. Kjo perfshinte krizen e Berlinit, periudhen e raketave ne Kube dhe marreveshjen per ndalimin e provave berthamore. Kontrolli i tij humbi me perendimin e fatit te luftes se Vietnamit, kur ai u be avokati publik dhe, pjeserisht, bashkemenaxher i saj.
Bundy u be objekti i "Me i miri dhe me i shndritshmi" i David Halberstam, i cili e perdori ate per te ilustruar tezen se ajka e institucioneve e cuan Ameriken ne rruge pa krye ne Vietnamit. Libri caktoi tonin per pjesen me te madhe te vleresimeve te mevonshme te luftes. Bundy i perballoi fyerjet me dinjitet, nuk u pergjigj asnjehere drejtperdrejte kritizereve dhe mbase privatisht ra ne ujdi me disa prej tyre. Ai doli ne pension me 1966, dhe nuk mbajti me kurre asnje post publik.
Deri ne fund te jetes se tij, ai filloi, se bashku me nje ndihmes te tij, te grumbulloje materiale per te rindertuar ngjarjet qe e shtyne Ameriken nga shpresa tek deshperimi. Ai vdiq perpara se te mund te fillonte doreshkrimin. Asistenti i Bundy, Gordon M. Goldstein, tani i eshte kthyer perpjekjes se tyre bashkepunuese dhe disa prej fragmenteve te shkruara nga Bundy ne "Mesimet ne Katastrofe". Kjo eshte perpjekja e tij, duke pasqyruar pikepamjen e kerkuesit, te paautorizuar nga familja e Bundy. Ky eshte nje liber i panjohur megjithate magjepses.
Askush nuk thote se eshte nje hero per sherbetorin personal; ky liber lejon njerin te zgjeroje te verteten e rendomte per te kerkuar ndihme. "Mesimet ne Katastrofe" eshte kundershtar i papajtueshem ndaj temes se tij - jo aq shume ndaj personit te Bundy, te cilin ai e trajton me shume respekt, sesa te politikes se tij.
Libri eshte nje dritare ndricuese ne nje kohe themelore. Ai, pervec kesaj, eshte nje prove e metejshme e paaftesise se Amerikes per te kapercyer debatet qe kane percare nje brez me pare.
Bundy menaxhoi me sukses trashegimine e politikes se pas-luftes te Amerikes ne Evrope dhe kundrejt Bashkimit Sovjetik. Atje ku ai deshtoi ishte zgjerimi i politikave qe rindertuan Evropen dhe qe eventualisht fituan Luften e Ftohte ne Azine juglindore.
Veshtiresia ishte se Azia juglindore perfaqesonte nje problem te ndryshem strategjik. Ne Evrope, institucionet qeverisese i kishin mbijetuar shkaterrimit te Luftes se Dyte Boterore. Kercenimet me te cilat ato perballeshin ishin tek shpresat e tyre ekonomike, kombinuar me trupat sovjetike pergjate kufijve te tyre. Plani Marshall u kujdes per kercenimin e pare, NATO-ja zgjidhi te dytin.
Asnje prej ketyre kushteve nuk ekzistonte ne Vietnamin e jugut. Linja ndarese ne Vietnam ishte teknikisht nje zone e cmilitarizuar qe nuk u pranua kurre si nje kufi nderkombetar prej Hanoit, qe perpiqej te minonte institucionet qeverisese permes nje lufte guerrilase.
Ne kete lufte pa vije fronti, frenimiushtarak merr nje kuptim te ndryshem. Ne Evrope, sfida qendrore ishte integriteti territorial; ne Azine juglindore, ajo ishte legjitimiteti qeverises. Administrata e re Kenedi beri premtime boshe per kete ndryshim, por ai nuk kurre nuk gjeti zgjidhjen per te vepruar ndaj saj. Administrata pranoi urtesine tradicionale persa i perket kesaj ceshtjeje. Ashtu si paraardhesit e saj te te dy partive, ajo pretendoi qe permbajtja te ishte e pandashme dhe efekti domino i kolapsit te Vietnamit te jugut do te ishte nje lloj ligji natyror.
Ajo madje shtoi nje perpunim filozofik: Vietnami nuk do te trajtohej me si nje prej shume fronteve te Luftes se Ftohte globale por si fronti qendror. Agresioni konvencional qe kishte qene prishur nga NATO, lufta guerrile duhej te ishte asgjesuar ne menyre te ngjashme ne Vietnam.
Me perspektiven e pothuajse kater dekadave, eshte e mundur te sfidohen keto supozime. Komunizmi u provua se nuk ishte monolit, dominote nuk rane me shembjen e Veitnamit te jugut (ndonese dhjete vjet perpjekje mund te kene ndihmuar ne qetesimin e tyre); problemi sesi te trajtohej lufta guerrilase eshte bere me keq, jo me mire.
Goldstein argumenton me nje fare te drejte se Bundy duhej te kishte ngritur keto mundesi. Por duhet te kihet parasysh qe qeverite funksionojne duke iu drejtuar urtesise tradicionale, jo duke e sfiduar ate. I zene midis bindjeve te perforcuara dhe paralajmerimeve te tij, Bundy u perqendrua tek menaxhimi I krizave ne termat e modeleve te njohura. Administrata rreshqiti ne nje seri vendimesh te rastit qe zevendesuna zgjedhjen strategjike te Kenedit.
Duke lexuar librin, kushdo preket nga toni informal, pothuajse bisedues i procesit si ndihej Bundy ne menyren e tij. Si rrjedhim, ne Nentor 1961, Bundy i shkroi presidentit: "Diten e kaluar ne pishine, ju me pyetet mua se cfare mendoja dhe ja cili eshte mendimi im. Ne tani duhet te biem dakort per te derguar rreth 1 divizion kur te kerkohet per veprime ushtarake brenda Vietnamit". Raportet e Goldstein nuk ishin shoqeruar nga opsione, asnje percaktim i kuptimit te "rreth 1 divizion" nuk do te kishte patur perfundimin strategjik te deshiruar.
Goldstein le pak dyshime se Kenedi kishte kundershtuar per te derguar trupa luftarake ne Azine juglindore. Kjo ishte me shume rezultat i nje ngurrimi te thelle sesa nje gjykim strategjik. Faktikisht, ne nivelin formal Kenedi ishte ambivalent, i dhunshem duke e ditur se mbijetesa e Vietnamit te jugut ishte esenciale per sigurine kombetare dhe te urryerit per te plotesuar kete objektiv me trupat luftarake amerikane.
Ky vendim mund te ishte shtyre ne 1963, por ai u be i pashmangshem ne 1965 kur Lyndon B. Johnson ishte president dhe Vietnami ishte ne prag te kolapsit. Ashtu sic ndodhi, opsionet e Johnson dhe dilemat e tij ishin bere me akute nga nje vendim imarre ne javet e fundit te presidences Kenedi.
Ne nje fundjave kur Kenedi dhe Bundy ishin jashte qytetit, ndihmesi i Sekretarit te Shtetit, se bashku me person nga NSC (Keshilli per Sigurine Kombetare) perpiluan nje udhezim per ambasadorin amerikan ne Saigon i cili u perdor per te nxitur nje grusht ushtarak. Presidenti Ngo Dinh Diem dhe vellai i tij u vrane dhe pati nje varg goditjesh. Hanoi shikoi ne kete trazire nje mundesi per te future trupat e rregullta luftarake ne Jug.
Kenedi u vra tre jave me vone. Vendimi per te derguar trupa ushtarake ishte i Johnsonit. Goldstein ndjek evolucionin e debatit, ne te cilin keshilltaret kryesore - Dena Rusk, Robert M. McNamara dhe Bundy - dhe Shtabi i Pergjithshem mbrojten fuqimisht nje shtim sinjifikativ te trupave luftarake.
Goldstein argumenton se Kenedi, megjithese pranonte teorine e dominove, do te kishte jetuar me pasojat e saja, duke perfshire komunistizimin e te gjithe Azise juglindore, sesa te dergonte nje force te gjere ushtarake ne Azine juglindore. Por ne nuk mund te dime reagimin qe ai do te kishte patur kur te perballej me pikepamjet e njehesuara te keshilltareve te tij kryesore ne politiken e jashtme dhe sigurise.
Kur Amerika shkon ne lufte, ajo duhet te jete ne gjendje qe ti pershkruaj vetevetes sesi e percakton fitoren dhe cfare propozon per te arritur kete. Ose perndryshe si propozon qe ti jape fund angazhimit te saj ushtarak dhe me cilen diplomaci. Ne Vietnam, Amerika dergoi trupa ushtarake ne emer te nje nocioni te pergjithshem te kredibilitetit dhe ne ndjekje te nje bisedimi, permbajtja e te cilit nuk u percaktua kurre.
Pika e kredibilitetit ishte reflektuar ne nje deklarate te habitshme te Bundy te cituar nga Goldstein: se do te kishte qene me mire per kredibilitetin e Amerikes te humbte pas dergimit te 100. 000 njerezve sesa te mos i kishte rezistuar aspak Hanoit.
Nje tjeter e mete e vete-imponuar ishte ngurrimi per ta pare Indokinen si nje teater te vetem strategjik. Ajzenhaueri kishte pothuajse te drejte kur e pershkruante nje mbrojtje te Laosit si esenciale per mbrojtjen e Vietnamit. Por Bundy i rezistoi ketij propozimi ne diskutimin me Kenedin, sipas Goldstein, se "Laosi realisht nuk kishte qene kurre i yni pas 1954. Vietnami i jugut eshte dhe duhet te jete". Ky dallim prodhoi nje situate anormale ne te cilen gjysem milioni amerikane luftuan per te realizuar nje pat ne Vietnam, nje objektiv ushtarak i bere pothuajse i pamundur nga bazat armike ne Kamboxhia dhe linjat e furnizimeve permes Laosit.
Sa per negociatat, Bundy argumentonte se njehere qe perpjekjet e Hanoit per te dominuar Vietnamin e jugut te ishin thyer, nje kompromis i papercaktuar do te dilte permes diplomacise - ne te vertete, nje strategji ne kerkim te patit, jo te fitores.
Por pati dhunonte parimin se guerriljet fitojne nese ata nuk humbin. Perpjekja kerkonte per te shkaktuar nje kompromis ishte e padallueshme nga kerkesat per firote - ndersa administrata ne te cilen une sherbeva duhej te mesonte nga kjo eksperience e hidhur. Nje recension nuk mund te pretendohet te permbledhe punen e nje brezi ne nje recession libri. Pak vezhgime do te ishin ne rregull.
Kur presidentit i kerkohet te marre ne considerate hyrjen ne lufte, atij i duhet paraqitur, mbi te gjitha, nje analize e situates globale strategjike mbi te cilen bazohen keto rekomandime. Qellimi i nje lufte eshte fitorja. Pati eshte ngushellimi i fundit, jo nje objektiv strategjik i deshirueshem.
Fitorja duhet te jete percaktuar si nje rezultat i arritshem ne nje periudhe kohe te pranueshme nga opinioni publik amerikan. Ketu presidentit duhet ti paraqitet nje kuader i pranueshem diplomatic. Diplomacia dhe strategjia duhet te trajtohen si nje e tere, jo si nje faze pasuese e politikes. Autoriteti per diplomacine dhe tstrategjine duhet te jete percaktuar qarte.
Administrata si edhe kritiket duhet te drejtojne debatet e tyre me kufizimet e percaktuara nga njohja se uniteti i shoqerise sone ka qene shprese per boten.
A duhej qe Bundy to kishte arritur ne perfundime te tilla me pare? Per te vepruar ne kete menyre, Bundy do ti duhej te hiqte dore me betim nga pikepamjet e nje brezi te pranuara nga debatet e Trumanit me MacArthurin 15 vjet me pare, se forca duhet te jete aplikuar ne masen minimale; se strategjia dhe diplomacia ishte sfera te ndara qe duhet te zbatoheshin njeherazi; se parimet amerikane te aplikuara ne nje menyre jo te ndryshme globalisht ishin parimet hemelore te nje politike te suksesshme.
Keto parime ishin implementuar ne Vietnam ne fillimin e viteve 1960' nga me te miret, jo me te keqinjte, e brezit te tyre. Nese politikberesve iu mungon perspektiva, kritikeve te tyre u mungon dhembshuria. Permes histories, cdo problem qe Amerika ka hasur eshte treguar i zgjidhshem permes perdorimit te burimeve dhe idealizmit. Vietnami u tregua kokeforte. Duke vajtuar vrasjen e nje presidenti me te cilin ai ishte identifikuar, dhe e hutuar nga nje rruge pa krye ne te cilen kontribuan vete teorite e veta, establishmenti intelektual ia atribuoi traumat e veta nje deshtimi te experiences amerikane dhe pamjaftueshmerise morale te udheheqesve te tij.
Kjo kthen debatin kombetar nga nje argument mbi fleksibilitetin ne nje fushate te vendosur gjithnje e me shume midis konfrontimeve te destinuara per te treguar nje padi morale. Ne kete kuptim, Bundy ishte victime si e ceshtjes se forcave te cliruara ndersa Amerika ishte e detyruar te adoptonte historine e saj ndaj nje bote qe ndryshon.