Cili do të jetë roli i diplomacisë europiane?

Menjëherë pas verës - kështu na është premtuar - do të fillojë punë shërbimi i ri diplomatik Europian. Do të thirret me një akronim, dhe secili do të lexojë në gjuhën e tij: në italisht është “Seae” e cila qëndron për Shërbimit Europian dhe Veprimi i Jashtëm. Kur e dëgjon për herë të parë këtë sigël nuk është se ka ndonjë gjë tërheqëse, por akronimet jotërheqëse në Marrëdhëniet Ndërkombëtare nuk mungojnë. Duhet thënë se ishte një vendim i vështirë, që mbërriti pas një negocimi të gjatë në mes Komisionit, Këshilli Europian, Parlamentit në Strasburg dhe, natyrisht, Zonjës Ashton, baronesha britanike e emëruar si Përfaqësuesin e Lartë për Politikën e përbashkët të Jashtme dhe të Sigurisë pas ratifikimin të Traktatit të Lisbonës.
Si gjithmonë, çështjet e mosmarrëveshjes ishin mbi ndarjen e kompetencave mes palëve të ndryshme, pikërisht në mes të organeve të ndryshme të Bashkimit Europian: si do të ndahen detyrat midis Komisionit dhe Shërbimit të ri diplomatik, sidomos për pjesën më të rëndësishme të aktiviteteve të Komisionit në lidhje me Zhvillimin dhe ndihmat humanitare? çfarë kontrolli do të ketë mbi Përfaqësuesin e Lartë dhe shërbimin diplomatik Parlamenti Europiane? Dhe kush do të varet në nivelin administrativ? Pas betejës që të gjithë po bëjnë për të mbrojtur rolin dhe fuqinë e tyre ka gjithashtu edhe çështje parimore: Komisioni ka organet mbikombëtare, dhe kështu është Parlamenti; kurse Këshilli, në vend të kësaj, në të cilën referon Znj.Ashton është i përbërë nga Shtete sovrane. Prandaj është rrezik - në mënyrë indirekte - të kemi një lojë të gjatë mes integrimit strukturat europiane dhe sovranitetin kombëtar.
Vendimi i arritur është i pasinqertë dhe është rezultat i disa kompromiseve, i aspekteve të politikës së jashtme që i takojnë Znj.Ashton dhe diplomacisë së saj; kurse instrumentet financiarë do të menaxhohet nga Komisioni dhe shërbimi diplomatik (Seae) do t’i mbetet planifikimi strategjik, me përjashtim, të tyre që janë për ndihmë të zhvillimit. Vendimet më të rëndësishme strategjike, pastaj, Përfaqësuesi i Lartë do të informojë siç duhet Parlamentin.
Askush nuk priste që krijimi i një diplomaci të mirëfilltë europiane dhe një përkufizim i roleve të saj të ishte i lehtë dhe në fund të besonte se kompromisi do të ishte funksional. Natyrisht, kur operacioni do të përfundojë, nuk do të diçka e lehtë. Midis 6-7 mijë të punësuarve, pak a shumë se gjysma të ofruara nga institucionet e Komunitetit dhe pjesa tjetër nga 27shtetet anëtare. Pjesa më e madhe do të punojnë në Bruksel dhe në pjesën tjetër në 136 zyra në mbarë botën, me një buxhet total prej rreth 3 miliardë euro.
Nëse Evropa është që të ketë një politikë të Jashtme dhe Siguri të përbashkët, krijimi i një shërbim diplomatik që e nxit dhe mbështet është konkluzioni i saj natyrore. Në muajt e fundit që kurs është emëruar si Përfaqësuese e Lartë, znj.Ashton nuk e ka trajtuar pothuajse asgjë tjetër. Por ndoshta duhet të pyesim nëse është me të vërtetë e nevojshme për të proceduar kaq shpejt dhe me prioritet të lartë për zhvillimin e një strukture aq komplekse dhe po kaq të shtrenjtë në një kohë kur buxhetet kombëtare janë subjekt për shkurtime drakoniane: diplomatët italianë, siç e dimë, kanë bërë një grevë për të denoncuar reduktimet dramatike në diplomaci, në aspektin e personelit dhe burimeve.
Kur opinionet publik po shohin se sa përpjekje dhe sforco i kushton europës, përballë krizës, duke pajtuar interesat e ndryshme kombëtare qe vetëm ndryshojnë për të mbrojtur atë ekzistues, gjegjësisht euron dhe Paktin e Stabilitetit, duke lënë pak hapësirë për shpresat e përparimit të menjëhershme të një politike të integruar të jashtme; kur të gjithë po shohin sesi për çështjet e mëdha që Bashkimi Evropian është duke u përballur, si politika ndaj Rusisë, Turqisë apo edhe në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, janë më të dukshme dallimet sesa harmonia mes partnerëve; në një kohë, pra, në të cilën procedua për integrimin është më shumë se kurrë e nevojshme për të pasur një ndjenjë realitetit dhe konkretësie, dhe a është me të vërtetë e nevojshme për të vënë në punë një strukturë gjigante përpara se të kuptojmë çfarë roli dhe funksioni do të këtë kjo strukturë e politikës së jashtme të përbashkët?
Makina komunitare nuk ka qenë me imunitet në të kaluarën nga gjigantizma burokratike në të cilën më pas kemi përplasje të prestigjit dhe ambicieve nacionale: dhe qysh tani po vihen baste se kush do të jetë Sekretari I ri I Përgjithshëm i diplomacisë europiane: ndoshta -Një francez si Ambasadori Vimont, aftë tij jo rastësisht një gjerman. Do të ishte gabim nëse fëmija e parë i lindur nga Traktati i Lisbonës të ishte embrioni i një fryti të mirë, dhe as një veprim efektiv dhe i shpejtë i përbashkët politikës së Jashtme, por vetëm një rezultat i marrëveshjeve të makinës së rëndë administrative, që është fryt i akordeve nën tryezë dhe në kërkim të një identiteti të vetin.