Credit rating dhe vlerësimi i borxhit shqiptar
Arben Demo
Për të bërë vlerësimin e mundësive për kthimin e kredive, pra të borxheve, që një vend apo dhe një kompani e madhe ka ndaj të tretëve, ka agjenci private që quhen agjenci të vlerësimit të kreditit, të cilat, në mënyrë të vazhdueshme bëjnë vlerësime që shpallen për publikun dhe për të interesuarit, d.m.th ata që japin kredi, borxhe apo dhe blejnë bono thesari të shteteve e të bankave. Në rastin e kompanive, vlerësimi bëhet më shumë për bondet e tyre se sa për vetë kompaninë. Edhe ne shqiptarët tashmë i njohim kryesoret e tyre. Ato janë: A. M. Best; Dun & Bradstreet; Standard & Poor’s; Moody’s dhe Fitch Ratings. Ato vlerësojnë shtetet : sovereign credit rating. Këtu më poshtë po japim mënyrën me të cilën shprehen vlerësimet nga secila prej tri agjencive kryesore duke dhënë shpjegimet për cilësimin e secilës shkallë vlerësimi.
| Moody’s- 5.8.2012 | S&P- 20.02.2012 |
Fitch |
|
|||
|
Afat gjatë |
Afat gjatë |
Afat gjatë |
|
|||
|
Aaa |
AAA |
AAA |
Shumë mirë |
|||
|
Aa1 |
AA+ |
AA+ |
Shkallë e lartë |
|||
|
Aa2 |
AA |
AA |
||||
|
Aa3 |
AA- |
AA- |
||||
|
A1 |
A+ |
A+ |
Shkallë e mesme e lartë |
|||
|
A2 |
A |
A |
||||
|
A3 |
A- |
A- |
||||
|
Baa1 |
BBB+ |
BBB+ |
Shkallë e mesme e ulët |
|||
|
Baa2 |
BBB |
BBB |
||||
|
Baa3 |
BBB- |
BBB- |
||||
|
Ba1 |
BB+ |
BB+ |
Me rrezik për investimet |
|||
|
Ba2 |
BB |
BB |
||||
|
Ba3 |
BB- |
BB- |
||||
|
B1 |
B+ |
B+ |
Me rrezik të lartë |
|||
|
B2 |
B |
B |
||||
|
B3 |
B- |
B- |
||||
|
Caa1 |
CCC+ |
CCC |
Me rrezik të madh |
|||
|
Caa2 |
CCC |
Rrezik ekstrem |
||||
|
Caa3 |
CCC- |
Në falimentim me pak shpresë shpëtimi |
||||
|
Ca |
CC |
|||||
|
C |
||||||
|
C |
D |
DDD |
Në falimentim |
|||
