Diabeti, sëmundja e ‘ëmbël’, por me pasoja të rrezikshme
TIRANË- Diabeti është një sëmundje që po nuk u zbulua dhe u mjekua në kohë është një nga shkaktarët kryesore të sëmundjeve kardiovaskulare, jep verbim, sëmundje të veshkave, infeksione urinare, amputime të këmbëve, etj.
Mjekët në ditën botërore të diabetit apelojnë për kontrolle dhe marrjen e sa më shumë informacioni në lidhje me rreziqet e kësaj sëmundjeje dhe mbajtjen nën kontroll.
Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë, diabeti prek rreth 5% qind të popullsisë së botës dhe numri i të sëmurëve është vazhdimisht në rritje, duke u dyfishuar çdo 10 vjet. Në botë sot numërohen 200 milion diabetikë dhe në vitn 2025 mendohet të jenë 330 milionë diabetikë,apo 6,3 % e popullsisë së botës. Diabeti shkakton çdo vit 5% të vdekjeve globale dhe mendohet se vdekjet nga diabeti në 10 vitet e ardhshme do të rritet me 50%.
Ndërsa në Shqipëri personat e precut janë në moshë të madhe 1.25%, që do të thote se kemi afërsisht 40 mijë diabetike të njohur Mosha më prekur nga diabeti është grupmosha 40-65 vjec që përbën gati 40% të rasteve, por diabeti tip 2 po haset gjithnjë e më shpesh edhe në moshat 30-40 vjeç.
Nga diabeti mund të preket çdo njeri. Por faktorë rreziku që favorizojnë shfaqjen e diabetit janë trashëgimia, apo personat me familjarë me diabet janë më të predispozuar apo kanë mundësi për të bërë diabet më shumë se te tjerët dhe kjo varet nga mënyra e tyre e jetesës, moshat mbi 45 vjeç, obeziteti dhe mbipesha, sasia e lartë e kolesterolit në gjak, mungesa e aktivitetit fizik, ushqyerja jo e shëndeteshme, tensioni i lartë i gjakut, konsumimi i shtuar i lëndëve me përmbajtje të lartë sheqeri,gratë me diabet gjatë barrës apo që kanë lindur fëmijë me peshë të madhe, të sëmurë që mjekohen me kortizonikë për sëmundje të ndryshme,personat që bëjnë infeksione të shpeshta,gratë me mykoza të vazhdueshme gjenitale ,etj.
Shenjat e tij janë etje e shtuar, urinim i shpeshtë dhe në sasi të madhe ditën dhe natën, tharje goje, shtim oreksi por që shoqërohet me humbje peshe, lodhje më tepër se zakonisht, dhimbje stomaku, shikim i mjegullt, mungese e theksuar përqëndrimi, mpirje e duarve ose e këmbëve, plagë të ndryshme që mezi mbyllen,infeksione të ndryshme.
Për parandalimin e tij duhet të kemi parasysh disa këshilla si kontrollet e rregullta të sheqerit në gjak, 1 herë në vit nëse bën pjesë në grupin e rrezikuar, ndërsa të tjerë 1 herë në 3 vjet. Kontrolloni rregullisht tensionin e gjakut, mbani peshën nën kontroll, bëni aktivitet fizik 30 min të paktën në 5 ditë të javës, pakësoni yndyrnat në ushqim, sidomos ato shtazore, përdorni ushqime të pasura me fibra si fruta,zarzavate, etj, këshillojnë mjekët. Sipas tyre, diabeti duke qenë sëmundje kronike nuk shërohet, por kurohet.
(el.me/atshBalkanWeb)
Mjekët në ditën botërore të diabetit apelojnë për kontrolle dhe marrjen e sa më shumë informacioni në lidhje me rreziqet e kësaj sëmundjeje dhe mbajtjen nën kontroll.
Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë, diabeti prek rreth 5% qind të popullsisë së botës dhe numri i të sëmurëve është vazhdimisht në rritje, duke u dyfishuar çdo 10 vjet. Në botë sot numërohen 200 milion diabetikë dhe në vitn 2025 mendohet të jenë 330 milionë diabetikë,apo 6,3 % e popullsisë së botës. Diabeti shkakton çdo vit 5% të vdekjeve globale dhe mendohet se vdekjet nga diabeti në 10 vitet e ardhshme do të rritet me 50%.
Ndërsa në Shqipëri personat e precut janë në moshë të madhe 1.25%, që do të thote se kemi afërsisht 40 mijë diabetike të njohur Mosha më prekur nga diabeti është grupmosha 40-65 vjec që përbën gati 40% të rasteve, por diabeti tip 2 po haset gjithnjë e më shpesh edhe në moshat 30-40 vjeç.
Nga diabeti mund të preket çdo njeri. Por faktorë rreziku që favorizojnë shfaqjen e diabetit janë trashëgimia, apo personat me familjarë me diabet janë më të predispozuar apo kanë mundësi për të bërë diabet më shumë se te tjerët dhe kjo varet nga mënyra e tyre e jetesës, moshat mbi 45 vjeç, obeziteti dhe mbipesha, sasia e lartë e kolesterolit në gjak, mungesa e aktivitetit fizik, ushqyerja jo e shëndeteshme, tensioni i lartë i gjakut, konsumimi i shtuar i lëndëve me përmbajtje të lartë sheqeri,gratë me diabet gjatë barrës apo që kanë lindur fëmijë me peshë të madhe, të sëmurë që mjekohen me kortizonikë për sëmundje të ndryshme,personat që bëjnë infeksione të shpeshta,gratë me mykoza të vazhdueshme gjenitale ,etj.
Shenjat e tij janë etje e shtuar, urinim i shpeshtë dhe në sasi të madhe ditën dhe natën, tharje goje, shtim oreksi por që shoqërohet me humbje peshe, lodhje më tepër se zakonisht, dhimbje stomaku, shikim i mjegullt, mungese e theksuar përqëndrimi, mpirje e duarve ose e këmbëve, plagë të ndryshme që mezi mbyllen,infeksione të ndryshme.
Për parandalimin e tij duhet të kemi parasysh disa këshilla si kontrollet e rregullta të sheqerit në gjak, 1 herë në vit nëse bën pjesë në grupin e rrezikuar, ndërsa të tjerë 1 herë në 3 vjet. Kontrolloni rregullisht tensionin e gjakut, mbani peshën nën kontroll, bëni aktivitet fizik 30 min të paktën në 5 ditë të javës, pakësoni yndyrnat në ushqim, sidomos ato shtazore, përdorni ushqime të pasura me fibra si fruta,zarzavate, etj, këshillojnë mjekët. Sipas tyre, diabeti duke qenë sëmundje kronike nuk shërohet, por kurohet.
(el.me/atshBalkanWeb)