Djegia e Dajtit ne vere, solli ndotje te Tiranes Sonila Isaku
Kryeqytetasit gjate paradites se djeshme, jane perballur per me shume se 3 ore me nje mot te pazakonte, ku reshjet e shiut kane qene ne formen e baltes. Kjo per ekspertet klimaterike eshte nje fenomen i njohur, pasi era e cila ka fryre para nisjes se shiut ka bere te mundur “sjelljen e kesaj Balte”. Nderkohe qe per ekspertet e shendetit, ky pluhur eshte i demshem dhe sa i perket ndotjes, kete vit qytetaret e Tiranes kane thithur ajer te ndotur per shkak te djegies se nje zone ne Malin e Dajtit. “Djegia e Malit te Dajtit qe ndodhi pergjate veres, solli nje ndotje te larte te mjedisit, duke rritur ne disa here me shume, grimcat te cilat sipas normave te BE duhet te jene ne nivelin 2.5. Por prania e tyre dhe rritja mbi norma sjell depertim ne mushkri. Keto grimca jane te demshme per femijet, grate shtatzena, te semuret kronike etj”, ka pohuar Enver Roshi, ekspert i shendetit Publik. Sipas tij, e rendesishme tashme eshte ruajtja e zonave te gjelbra, si dhe shtimin e tyre pasi gjate ketyre viteve ka nje rritje te ndjeshme te semundjeve. Nderkohe ne studimin me te fundit lidhur me ndotjen rezulton se Tirana eshte nje qytet i ndotur dhe kjo shkaktohet se pari nga densiteti i zhvillimit dhe pozicionimi i saj gjeografik. Trafiku rrugor eshte burimi kryesor i ndotjes, te cilit i shtohen aktiviteti i ndertimit dhe ngrohja e banesave. Ndotesit e krijuar nga trafiku perfshijne hidrokarburet, oksidet e azotit, lenden e grimcuar dhe monoksidin e karbonit. Praktikisht, Tirana nuk ka tashme burime te rendesishem industrial te ndotjes se ajrit, si dy-tre dekada me pare. Ky fakt theksohet ne raportin e fundit te cilesise se ajrit ne Tirane. Raporti thekson se permbajtja e grimcave, PM 2.5 dhe PM 10, eshte praktikisht e njejte ne qender te qytetit dhe ne periferi te tij, c’ka thekson gravitetin e problemit te grimcave te imeta ne ajrin urban. Grimcat PM10 dhe PM2.5 konsiderohen aktualisht prej Organizates Boterore te Shendetesise si ndotesit me te rrezikshem urban per shendetin e njeriut. Te dhenat tregojne se nivelet mesatare ditore te PM10 ne te dyja pikat e stacioneve automatike per vitin 2012 jane tejkaluar. “Por, edhe pse ka nje permiresim te permbajtjes se grimcave ne ajer krahasuar me vitin 2011, Tirana vazhdon te mbetet nje qytet me ajer te ndotur”, thuhet ne raport. Ne permbajtje te gazeve nuk ka ndonje ndryshim te rendesishem, nga qe dyoksidi i azotit NO2 dhe benzeni kane thuajse te njejtet nivele me nje vit me pare. “Por ajo qe ka rendesi eshte fakti se qe te dy keta gaze, jane fare prane kufijve mesatare vjetore te lejuar prej KE, duke u bere faktor shtese ne mozaikun e ndotjes se ajrit te Tiranes”, thuhet ne raport. Ndersa per sa i perket nivelit te nje ndotesi tjeter te ajrit, qe eshte benzeni, rezulton se ai eshte disa here me i larte se norma e rekomanduar nga Organizata Boterore e Shendetesise. Nese kjo norme sipas OBSH-se duhet te jete 2 mg/m³, nga monitorimet ne qender te Tiranes ajo rezulton ne vleren 4.15 mg/m³. Por, ne krahasim me Normen Shqiptare, e cila e rekomandon kete nivel ne masen 5 mg/m³, do te thote qe niveli i tij eshte brenda standardeve.
Benzeni
Ndotes tjeter i ajrit eshte benzeni, rezulton se ai eshte disa here me i larte se norma e rekomanduar nga Organizata Boterore e Shendetesise. Nese kjo norme sipas OBSH-se duhet te jete 2 mg/m³, nga monitorimet ne qender te Tiranes ajo rezulton ne vleren 4.15 mg/m³. Por, ne krahasim me Normen Shqiptare, e cila e rekomandon kete nivel ne masen 5 mg/m³, do te thote qe niveli i tij eshte brenda standardeve.
Faktoret, qe ndikojne ne ndotje
Sipas specialisteve, ndikojne nje numer faktoresh ne cilesine e ajrit brenda zonave urbane. Burimi kryesor i ndotjes se ajrit me SO2 dhe NO2 eshte transporti i automjeteve, sidomos i atyre te perdorura, pa konvertor dhe qe punojne me nafte. Kjo, pasi automjetet e vjetra shkarkojne disa here me shume ndotes ne krahasim me makinat e reja me konvertor. Nje rendesi te vecante ka dhe cilesia e lendes djegese qe perdoret nga automjetet. Ndersa per sa i perket ndotjes nga pluhuri, ndertimi dhe infrastruktura ne ndertim jane kontribuues ne rritjen e permbajtjes se pluhurave PM10 dhe PM2.5
Benzeni
Ndotes tjeter i ajrit eshte benzeni, rezulton se ai eshte disa here me i larte se norma e rekomanduar nga Organizata Boterore e Shendetesise. Nese kjo norme sipas OBSH-se duhet te jete 2 mg/m³, nga monitorimet ne qender te Tiranes ajo rezulton ne vleren 4.15 mg/m³. Por, ne krahasim me Normen Shqiptare, e cila e rekomandon kete nivel ne masen 5 mg/m³, do te thote qe niveli i tij eshte brenda standardeve.
Faktoret, qe ndikojne ne ndotje
Sipas specialisteve, ndikojne nje numer faktoresh ne cilesine e ajrit brenda zonave urbane. Burimi kryesor i ndotjes se ajrit me SO2 dhe NO2 eshte transporti i automjeteve, sidomos i atyre te perdorura, pa konvertor dhe qe punojne me nafte. Kjo, pasi automjetet e vjetra shkarkojne disa here me shume ndotes ne krahasim me makinat e reja me konvertor. Nje rendesi te vecante ka dhe cilesia e lendes djegese qe perdoret nga automjetet. Ndersa per sa i perket ndotjes nga pluhuri, ndertimi dhe infrastruktura ne ndertim jane kontribuues ne rritjen e permbajtjes se pluhurave PM10 dhe PM2.5