Financa në shekullin e XXI-të - Kurajoja është një gjë e mirë

Shtetet e Bashkuara janë të njohura gjerësisht si zotëruesja më e thellë, më likuide, dhe më efikase e tregjeve kapitale në botë. Sistemi financiar i Amerikës mbështet akordimin efikas të kapitalit, zhvillimin ekonomik, dhe krijimin e vendeve të punës. Këto dhe fraza të ngjashme kanë qenë monedha e përbashkët mes ligjvënësve amerikanë, rregullatorëve, dhe firmave financiare për dekada të tëra. Edhe në prag të krizës financiare që shpërtheu në vitin 2008, ata gabuan me fjalët e procesorëve  të njëqind aplikimeve që sfiduan sundimin e ashtuquajtur  rregulli Volcker (që do të ndalonte bankat për të bërë investime prioritare). Lexuesit rastësor lëkunden dhe lëvizin së bashku. Por, ka shenja se këto supozime tani po sfidohen. Para krizës, autoritetet rregullatore u përqendruan kryesisht në heqjen e barrierave në tregti, dhe në përgjithësi favorizuan masat që i bëjnë tregjet më të plota nga kujdesi më i shpejtë, treg më i lirë, e një shumëllojshmëri e gjerë kërkesash financiare. Ky nuk është më rasti. Në të kundërt, në ditët e sotme shumë po pyesin mbi supozimin se efikasiteti më i madh të tregut është gjithmonë dhe kudo një e mirë publike. Mundet që lehtësi të tilla dhe jo efikasitetet e tregut të paqëndrueshëm të karburantit, ti shërbejnë interesave të ndërmjetësve se sa klientëve të tyre? Fraza të tilla si "rërë në makinë" dhe "zhavor në perlë’, të cilat ishin" përkeqësuese në ditët prelapsariane të vitit 2006, janë përdorur tashmë për të mbështetur ndryshimet rregullatore dhe fiskale që mund të ngadalësojnë tregun dhe zvogëlojnë volumin e saj. Për shembull, Transaksionet Tatimore financiare të propozuara  në Bashkimin Evropian nënkupton një tatim të gjerë që gjeneron më shumë se 50 miliardë euro në vit, për të mbështetur financat e veta BE dhe për të shpëtuar euron. Fakti që 60-70% e të ardhurave do të vijnë nga Londra është një tërheqje e shtuar për avokatët e saj kontinental. Kundërshtarët thonë, me një gjuhë para-krize, që FTT do të zvogëlojë efikasitetin e tregut dhe do zhvendosë tregun në vende të tjera. "E, çfarë?" Mbështetësit replikojnë: ndoshta shumë nga tregtimi është  "shoqërisht e padobishme", dhe ne do të jemi më mirë pa të. Rregulli Volcker (i quajtur nga ish-kryetari i Rezervave Federale Paul Volcker) provokoi argumente të ngjashme. Kritikët janë ankuar se kjo do të zvogëlojë likuiditetin në tregjet e rëndësishme, të tilla si ato për qëllime joamerikane e borxhit sovran. Duke mbrojtur krijimin e tij, Volcker u dëgjua përsëri në një kohë më të thjeshtë për sistemin financiar, dhe i referohet mbi likuiditetit dhe spekulimeve të tregut të lëtrave me vlerë. Mesazhi i tij është i qartë": Ai nuk është i shqetësuar rreth vëllimeve tregtare më të ulëta. Ka shumë kurajë në horizont. Në një analizë depërtuese e "Crash Flash" e 6 majit të 2010, kur Dow humbi 1000000000000 $ të vlerës së tregut në 30 minuta, Andy Haldane i Bankës së Anglisë argumenton se ndërsa rritët kapitali i tregut,  kapitalizmi mund edhe të shoqërohet me zhvillim financiar dhe rritje ekonomike, nuk ka asnjë marrëdhënie të tillë midis qarkullimit të tregut dhe rritjes ekonomike. Qarkullimi në SHBA i tregjeve financiare u rrit katër herë në dekadën e parë të krizës. A pati përfitim real të ekonomisë? Haldane përmend një statistikë mahnitëse: në vitin 1945, investimi mesatar mbajti peshën mesatare amerikane për katër vjet. Në vitin 2000, mesatarja e periudhës mbizotëruese kishte rënë për tetë muaj; deri në vitin 2008, ajo ishte dy muaj. Duket sikur ka një lidhje mes kësaj rënie të thiktë në kohëzgjatjen mesatare të zotërimeve të aksioneve dhe fenomenin e të ashtuquajturës "Korporatë e administruar keq", ku aksionarët kanë pak nxitje për të imponuar disiplinë në menaxhim. Mungesa e llogaridhënies, nga ana tjetër, ka kontribuar në rritjen marramendëse të kompensimit të drejtuesve të lartë dhe, në firmat financiare, në një ndryshim të largët nga kthimet e aksionarit dhe pagesat e brendshme të mëdha. Por shqetësimi kryesor i Haldane është stabiliteti i tregjeve, veçanërisht kërcënimet e mundshme të frekuencave të larta tregtare. Ai thekson se këto tashmë janë përgjegjëse për gjysmën e totalit  të qarkullimit në disa borxhe të huaja tregtare të këmbimit, dhe se ajo është dominuese në tregjet e kapitalit në SHBA, duke e llogaritur për më shumë se një e treta e tregtimit të përditshëm, më pak se një e pesta në vitin 2005. Ndryshimet e shpejta dramatike të  ardhura nga HFT kanë gjasa të vazhdojnë. Kjo është vetëm një dekadë që përshpejton tregtinë në një sekondë, ata tani janë aq të shpejt sa të injorojnë një sy. Ndryshimi teknologjik premton shpejtësi edhe më të shpejtë tregtare në të ardhmen e afërt. Në të vërtetë, firma HFT flet për një "garë me zero", pika në të cilën tregtia bëhet në afërsi të shpejtësisë së dritës. A e mirëpresim ne këtë trend? A mundet që shpejtësia e dritës e tregut të na çlirojë ne nga tregut i lirë Nirvana? Evidenca është e përzier. Ajo duket sikur ofertat e përhapura po bien, gjë që ne mund ta konsiderojmë si pozitive. Por paqëndrueshmëria është rritur, një sëmundje ngjitëse e tregut. Destabilizimi i një tregu vazhdon edhe tek të tjerët. Sa për likuiditet, ndërsa në sipërfaqe duket më e thellë, raporti i përbashkët për Crash Flash i përgatitur nga Securities and Exchange Commission dhe US Commodity Futures Trading Commission tregon se tregtarët HFT e kanë shkallëzuar ashpërsinë e likuiditetit përsëri, duke e keqësuar problemin. Likuiditeti që ata ofrojnë provon me sa duket një stres të pabesueshëm,  që ndodh kur ajo është e nevojshme. Ka shumë mësime këtu për rregullatorët. Së pari, monitorimi i tregjeve të tyre kërkon një hap të madh në sofistikim dhe shpejtësi. Hapa të tillë duhet të kalibrohen me kujdes, si detyrime të mëdha, për shembull, mund të shtyjë krijuesit nga tregu në treg. Por konkluzioni i Haldane është se, në përgjithësi, tregjet janë më pak të qëndrueshme, si rezultat i ngritjes së shpejtë në qarkullim, dhe se ata , mund të ndihmojnë në parandalimin e përplasjeve të ardhshme." Pra, mbrojtja tradicionale e SHBA-së dhe, në të vërtetë, kapitali i tregjeve Evropiane nuk është aksiomatike siç ajo dukej dikur. Pjesëmarrësit e tregut duhet të angazhohen në mënyrë më efektive me axhendën e re, dhe nuk supozojnë se pretendimet e "efikasitetit të tregut" më të madh do të fitojnë ditën. Pa argumente më të sofistikuara, ata fare mirë mund të gjejnë veten të zhytur nën një grumbull rregullatorësh me thasë me rërë.

*Howard Davies, ish-kryetari i Autoritetit të Shërbimeve Financiare të Britanisë, zëvendësguvernatori i Bankës së Anglisë, si dhe Drejtor i “London School of Economics”