Fokus/Bosnja ne daren e nacionalizmit dhe te kercenimit serb per prishje

Votuesit ne Bosnje e Hercegovine do te dalin ne zgjedhje me 3 tetor por shume pak besojne se zgjedhjet do ti zbusin tensionet nderetnike dhe ti sjellin reformat e vonuara politike. Me shume se 8 mije kandidate nga 39 parti politike dhe 11 koalicione do te garojne te dielen per presidencen qendrore ku jane perfaqesuesit e tri grupeve etnike. Votuesit gjithashtu do ti zgjedhin parlamentet e dy entiteteve Republikes Serbe te Bosnjes dhe federates kroato-boshnjake si dhe presidentin rajonal te entitetit serb. Pak vete besojne se votimi do ta zhbllokoje ngercin politik dhe do te sjelle kompromis per feudet etnike. Vezhguesit druajne se zgjedhjet mund ti thellojne edhe me tej ndarjet teksa shumica e kandidateve e kane vene retoriken nacionaliste ne qender te fushates se tyre. Ne nje vend si Bosnja qe ende po e merr veten nga lufta e cila la 100 mije te vdekur dhe dy milione te zhvendosur forcimi i nacionalizmit sjell shqetesime te shumta. Ivan Lovrenoviq publicist gazetar dhe shkrimtar per Radion Evropa e Lire tha Fushata tregoi nje tendence shqetesuese. Pothuaj te gjithe lideret partiake kane perdorur retorike te fuqishme vecanerisht ata qe jane zhytur ne idene e etnise kolektive dhe ndjenjave etnike si burim i pashtershem i votave.
Presidenti i Serbise Boris Tadiq i ka zemeruar boshnjaket duke e mbeshtetur haptazi kryeministrin e tij Millorad Dodik i cili po garon per presidencen e Republikes Serbe te Bosnjes. Gjate gjithe fushates zgjedhore Dodik i ka riperseritur thirrjet qe entiteti i tij te ndahet nga Bosnja dhe vazhdimisht ka mohuar se masakra e Srebrenices ku u vrane rreth tete mije burra dhe djem boshnjake ka qene gjenocid.
Tensionet nderetnike kurre nuk kane qene me te larta prej se Marreveshja e Dejtonit i dha fund luftes ne vitin 1995. Ejup Ganiq ish-anetar i presidences qendrore te Bosnjes i tha Radios Evropa e Lire se bashkesia nderkombetare nuk po ben sa duhet per ti kontrolluar politikanet e vendit. Ne nuk kemi mbikeqyrje adekuate nga bashkesia nderkombetare ne kuptimin qe te na mesojne si ta ndryshojme procesin politik dhe si ti organizojme partite politike. Pervec kesaj kandidatet i kane kanalet e tyre televizive gazetat dhe gazetaret. Ndasite ekzistojne ne te gjitha fushat. Ne jemi te ndare jo ne dy entitete por ne te gjitha nivelet thote Ganiq. Ekonomistja Svetlana Ceniq i tha Radios Evropa e Lire se kjo gjendje e veshtireson klimen ekonomike ne vend. Qytetaret kane shume me teper burokraci dhe burokrate se me pare. Eumlshte e veshtire te behet biznes ne Bosnje e Hercegovine. Eumlshte e veshtire te regjistrohen kompani te reja. Ata qe kane me se shumti nevoje jane po ata qe pranojne me se paku u shpreh Ceniq. Vezhguesit thane se zhgenjimi i qytetareve te Bosnjes me udheheqesit e tyre mund te perkthehet ne dalje te vogel ne votimet e se dieles.
WSJDodik Bosnja nuk do te ekzistoje/Udheheqesi i serbeve te Bosnjes Millorad Dodik i hodhi poshte shpresat se zgjedhjet e se dieles do te ndihmojne qe ti jepet fund bllokimit aktual ne vend. Dodik e cilesoi si gabim krijimin e Bosnje-Hercegovines dhe hodhi poshte mundesine e nje koalicioni me partine e moderuar te boshnjakeve. Dodik gjate kater vjeteve te fundit eshte shfaqur si politikani me i fuqishem ne vend ka bere qe te dominoje agjenda e tij politike dhe ia ka dale ti bllokoje perpjekjet shtetformuese te bashkesise nderkombetare. Votimet e se dieles sipas diplomateve perendimore dhe analisteve ne nje shkalle te madhe jane nje prove nese ai do te jete apo jo ne gjendje te vazhdoje te beje te njejten gje. Votuesit ne Bosnje do te votojne te dielen per te zgjedhur tre presidentet nje boshnjak nje kroat e nje serb anetaret e dy dhomave te parlamentit si dhe perfaqesuesit ne struktuarat e dy entiteteve Republikes Serbe dhe Federates Boshnjako-Kroate. Dodik do te garoje per postin e presidentit te Republikes Serbe nje gare per te cilen ai eshte i sigurt se do ta fitoje. Sa e forte do te jete pozita e tij do te varet nga rezultati qe do te arrije partia e tij Aleanca e Pavarur e Socialdemokrateve. Diplomatet perendimore thone se mbetet te shihet nese partia e Dodikut do te jete ne gjendje te ruaje perfaqesimin aktual apo do ta ngreje ate. Ka dhe nga ata qe shpresojne se ai mund te hyje ne koalicion me nje parti te moderuar boshnjake e cila pritet te kete rezultate te mira. Ne intervisten dhene per Wall Street Journal Dodik mbajti qendrime qe i takojne linjes se ashper. Bosnje-Hercegovina ishte gabim tha Dodik nga zyra e tij ne Banja Lluka. Ai shtoi se serbet duan te shkeputen por ne menyre paqesore. Ne te njejten kohe ligjvenesit serbe qe do te hyjne ne parlamentin e ri ne Sarajeve pas zgjedhjeve te se dieles nuk do te jene te interesuar ne ndertimin e Bosnjes pasi kjo nuk eshte politika jone tha Dodik. Bazuar ne Marreveshjen e Dejtonit qe i dha fund luftes qe zgjati per tre vjet e gjysme vendi ka presidence trepaleshe qe perfaqeson tre grupet me te medha etnike ne vend dhe eshte i ndare ne dy entitete Republiken Serbe dhe Federaten Boshnjako-Kroate. Federata ka tre nivele qeverisjeje 13 kryeministra dhe 14 legjislatura. Votuesit per ne nivelin federal duhet te mbushin kater fletevotime te dielen. Burokracia e kesaj shkalle e ka bere Bosnjen vendin me te keq ne Evrope per te bere biznes me gjithe faktin se synon ti bashkohet BE-se. Nje ankete e fundit nga Instituti Kombetar Demokratik i Shteteve te Bashkuara tregon se votuesit ne te gjitha anet jane te lodhur nga retorika nacionaliste. Te pyetur se per cilen teme politikanet flasin me se shpeshti shumica derrmuese e te anketuarve jane pergjigjur se temat kyce te politikaneve jane nacionalizmi dhe ceshtjet etnike. Anketa gjithashtu tregon se partia e Dodikut do te mbetet partia kryesore ne mesin e serbeve te Bosnjes. I pyetur nese do te futej ne koalicion me Partine Socialdemokrate te boshnjakeve Dodik prerazi e perjashtoi mundesine duke shtuar se ata kane bere gjithcka per te satanizuar partine tone. Partia Socialdemokrate e Bosnjes e ka zhvilluar fushaten thuajse vetem ne ceshtjet sociale e ekonomike thote strategjisti i kesaj partie Reuf Bajroviq. Bakir Nakash i cili ka qene drejtor i Spitalit te Sarajeves gjate luftes thote se kishte pak shprese qe ne zgjedhjet e zhvilluara menjehere pas luftes partite serbe e boshnjake te arrinin kompromisin pasi deri atehere e kishin pare njera-tjetren nga tytat e pushkeve. Por zgjedhjet e fundit kane qene edhe me zhgenjyese thote Nakash. Ne vertet jemi si nje shtet frankenshtajn thote dr. Nakas per te shtuar se ka pak shprese derisa te mos jene zhbere strukturat aktuale tejet te mbingarkuara. Dodik eshte dakord me diagnozen por thekson se kurimi nuk eshte zgjidhja per Bosnjen ndarja eshte zgjidhje. Ne nje distance kohore 15 vjet nga tani nuk mendoj se Bosnja do te ekzistoje tha Dodik. Fitorja e Dodikut do te thote fitore per Millosheviqin dhe Karaxhiqin si dhe fitore e politikes se tyre te pastrimit etnik tha zedhenesi i Zyres se Perfaqesuesit te Larte Nderkombetar. Nje dite te gjithe do ta shohin se Bosnja ka deshtuar dhe kur cdokush ta kete kuptuar nje gje te tille nuk do te kete nevoje per dhune pasi do te behet me marreveshje perfundoi Dodik