Formulare ankesash per efektet anesore te ilaceve
Flet per standard drejtori i Qendres Kombetare te Kontrollit te Barnave z. Besnik Jakaj
Ne cdo farmaci spital poliklinike do te shperndahet nje formular ku secili qytetar mund te raportoje ilacet qe i kane shkaktuar efekte anesore nuk i kane dhene efektin e pritshem apo qe nuk kane pasur fare efekt. Do te jete Qendra e Farmakovigjilences e cila do te merret me vertetimin e rastit dhe per ilacet te cilat pas analizimit shkencor do te rezultojne si problematike bari do te cregjistrohet per te dale jashte qarkullimit te tregut farmaceutik. Drejtori i Qendres Kombetare te Barnave Besnik Jakaj ne nje interviste per standard shpjegon menyren e funksionimit te Qendres se Farmakovigjilences dhe zinxhirin qe do te ndiqet per vertetimin e efekteve qe shkakton bari. Jakaj gjithashtu ben thirrje per kujdes ne raportimin e efekteve pasi cdo qytetar fillimisht duhet te ndjeke rigorozisht keshillat e mjekut te lexoje flet udhezuesin ne kutine e barit dhe te perdore ate sipas rekomandimeve. Nga ana tjeter krijimi i sistemit te farmakovigjilences shtrengon masat edhe ndaj bluzave te bardha duke i detyruar ata te raportojne efektet e padeshiruara te barnave qe ndeshin gjate punes se tyre. Gjithashtu me detyrim do te jete edhe raportimi i efekteve te padeshiruara qe hasen gjate kryerjes se provave klinike si dhe te njoftojne strukturat homologe apo agjencite e barnave te vendeve te tjera qofte edhe OBSH-ne. Ndryshimet ne ligj jane miratuar ne qeveri kane kaluar parimisht nen per nen ne Komisionin parlamentar te Shendetesise dhe pritet te miratohet diten e enjte ne Kuvend.
Cfare pritet te ndryshoje ne sherbimin farmaceutik me krijimin e Qendres se Farmakovigjilences
Dje ne Komisionin parlamentar te Shendetesise eshte kaluar ne parim dhe nen per nen shtesa ligjore qe Ministria e Shendetesise ka propozuar per ngritjen e sistemit te farmakovigjilences e cila eshte nje shkence qe merret me studimin dhe monitorimin e barnave ne treg qofte per efektet e demshme qe mund te japin qofte per mungesen e efektit te pritshem apo cdo lloj reaksioni qe mund te japi bari. Keto ndryshime jane paraqitur nga Ministria e Shendetesise pas ngritjes se nje grupi pune i cili ka punuar gjashte muaj ka diskutuar dhe ka pare legjislacionin evropian po keshtu eshte konsultuar edhe me te gjithe aktoret dhe grupet e interesit. Kjo qender eshte nje risi ne sherbimin farmaceutik pasi rrit sigurine dhe efikasitetin e barnave permes monitorimit ne menyre te vazhdueshme. Po keshtu ne ligj jane percaktuar edhe detyrimet qe kane mbajtesit e licences per tregtim te barit prodhuesit e barit mjeket personeli shendetesor si dhe te gjithe qytetaret te cilet mund te raportojne efektet e padeshirueshme te barnave ne sistemin e Farmakovigjilences. Per raportimin e efekteve anesore te barnave qytetaret do te mund te plotesojne nje formular i cili do te shperndahet ne cdo institucion shendetesor ne numrin e telefonit dhe postes elektronike te vene ne sherbim te tyre.
Cila do te jete permbajtja e formularit dhe cfare te dhenash prisni te merrni prej tij
Formulari do te fokusohet kryesisht ne thithjen e raportimit sa me korrekt nga ana e qytetarit mbi efektet anesore qe presupozon se i ka shkaktuar bari. Keshtu do te kerkohet te mesohet se cfare efekti ka pasur ilaci pas perdorimit te tij nese i ka dhene efektin e pritshem nese ka dhene efektin e demshem dhe shqetesimet konkrete. Duke i dhene mundesi qytetareve qe te pershkruajne cdo lloj perceptimi mbi barin qe kane perdorur. Po keshtu do te kete nje drejtori te vecante e cila do te beje te mundur mbledhjen e te gjithe formulareve. Ndersa analizimi i tyre do te behet ne baze te dosjes se regjistrimit te barit dhe analizimit ne laboratorin e kontrollit te barnave per te nxjerre perfundimin shkencor.
Si do te veprohet me barnat te cilat rezultojne me probleme
Nuk perjashtohet mundesia qe ndonje bar te rezultoje me probleme pasi dihet qe ato testohen ne nje numer te kufizuar personash ndersa perdoren nga nje numer me i madh njerezish. Nderkohe qe cdo organizem ka reagime specifike ne raport me nje bar te caktuar. Per rastet qe rezulton se bari eshte i demshem duke dale jashte pershkrimeve te raportuara ne dosjen e tij atehere ligji na jep te drejten ta bllokojme dhe ta cregjistrojme duke mos lejuar tregtimin ne tregun farmaceutik vendas.
Cili do te jete roli i mjekeve dhe personelit shendetesor ne raportimin e efekteve anesore te barnave
Mjeket dhe personeli shendetesor i te gjithe sistemit shendetesor publik dhe privat jane te detyruar te raportojne prane kesaj qendre ne cdo rast qe ata dyshojne apo vertetojne nje efekt te demshem apo te padeshirueshem te nje bari.
Si do te procedohet me mosraportimet nga ana e mjekeve
Sigurisht qe do te kete ndeshkime por ato ende nuk jane percaktuar. Pas miratimit te ligjit ne Kuvend pritet te percaktohen me detaje e gjithe procedura mbi mos raportimin e efekteve por kjo do te rregullohet me vendim te Keshillit te Ministrave dhe te nje urdhri te vecante te ministrit te Shendetesise.
A ka nje zinxhir qe ndjek pergjegjesin deri ne fund
Qytetari raporton ne qender qendra mbledh te dhenat behet analizimi i barit dhe nxirret perfundimi shkencor duke arsyetuar ne i ka dhene efektet e demshme apo jo E ka kete rrezikshmeri bari apo jo Pasi behet fjale per efekte te demshme dhe mungese efekti. Ne rastet kur nje qytetar perdor nje bar jo sipas pershkrimeve dhe rekomandimit te mjekut sigurisht qe ai do te jape efekte anesore por ky nuk eshte faji i barit kjo ka ardhur per shkak te menyres se perdorimit. Mund te ndodhe qe nje bar te merret ne farmaci te mbahet ne kushte jo normale ne shtepi dhe me pas te perdoret jo sipas pershkrimit duke mos dhene keshtu as efektin e pritshem. Ndaj dhe vertetimi mbi efektin e barnave do te kryhet duke analizuar gjithe serine e barit.
Ne rast se bari rezulton me probleme kush ndeshkohet dhe a eshte parashikuar demshperblim per qytetaret
Secili bar ka dosjen e tij ne te cilin do te pershkruhen te gjitha efektet e pritshme dhe efektet e demshme. Po keshtu keto te dhena jane te pershkruara edhe ne flete-udhezuesin qe gjendet ne kutine e barit dhe mund te lexohet edhe nga pacientet. Ne rastet qe do te kete mosperputhje te deklarimeve ne dosje flete-udhezuesit dhe efekteve reale qe ka dhene bari merren masa per bllokimin dhe cregjistrimin e barit nga tregu farmaceutik shqiptar.