G20 dhe spekulatoret e cmimeve te mallrave ushqimore
mimet e ushqimeve vazhdojne te ngrihen ne mbare boten. Pavaresisht se cfare gruri mishi sheqeri ose qumeshti te gjitha keto produkte ushqimore kushtonin ne pranveren e vitit 2011 ne tregjet boterore te pakten dy here me shume se para dhjete vitesh. Arsyetimet e zakonshme se fajtor per ngritjen e cmimeve jane konsumi ne rritje ne vendet ne ekspansion dhe rendimentet e dobeta keto nuk mjaftojne tani per askend.
Ekspertet e Institutit Nderkombetar per hulumtime te politikave agrare dhe ushqimit IFPRI me seli ne Uashington jane te bindur se rreth nje e treta e ngritjeve te fundit te cmimeve per produktet bujqesore jane veper e spekulatoreve. Ata angazhohen per cmime me te larta ne burse per orizin misrin ose sojen.
Spekulimet e tepruara ne bursa shkaktojne pasiguri
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Pamje nga samiti i G20-es ne FranceKjo teme ndodhet lart ne krye te agjendes se Grupit te 20 fuqive me te medha ekonomike ne bote. Kjo per faktin se sipas vleresimeve te Organizates Boterore te ushqimit FAO cmimet e larta te ushqimit kane cuar ne nivel rekord prej nje miliard numrin e njerezve te uritur ne bote. Megjithate deshmia se spekulimet dhe uria kane te bejne me njera tjetren eshte e veshtire thote Stephan Rudoplh sekretar per zhvillimin rural ne Ministrine gjermane te Bujqesise Ne supozojme se spekulimet e tepruara ne bursat e parakontratave per shkembimin e mallrave shkaktojne pasiguri gje qe nuk eshte e mire sepse ne fakt keto tregje kane per detyre mbrojtjen e cmimeve.
Parakontratat per mallrat duhet te mbrojne prodhuesit dhe konsumatoret ndaj rritjes se cmimeve. Shume kohe para se mallrat te jene dorezuar prodhuesi dhe bleresi pajtohen ne nje parakontrate ne te cilen saktesohen sasia e furnizimit dhe cmimi. Kjo krijon sigurine e planifikimit pavaresisht nese cmimet ne tregun boteror ngrihen ose bien.
Ka dhjete vjet qe funksioni i parakontratave per tregjet e mallrave kalon gjithnje e me shume ne sfond. Sepse po sundojne te ashtuquajturat ethet e kerkuesve te arit kush spekulon per ngritjen e cmimeve te mallrave mund te fitoje shume para.
Prandaj gjithnje e me shume aktore te rinje hyjne ne treg. Rreth 600 miliarde dollare kapitale te reja kane vershuar ne tregjet e mallrave - 40 here me shume se para dhjete vitesh. Ata jane duke u joshur nga perspektiva e renditmenteve te larta. Nuk eshte cudi qe ne kete sektor rrjedhin cdo muaj deri ne dhjete miliarde dollare amerikane para te reja vlereson IFPRI.
Spekulimet thellojne edhe me shume varferine
Bildunterschrift Groszligansicht des Bildes mit der Bildunterschrift Pamje simbolikeLuhatjet ekstreme te cmimeve jane rezultat i ketij vershimi te parave thote Michael Windfuhr zevendesdrejtor i Institutit Gjerman per te Drejtat e Njeriut ne Berlin. Dhe kjo prek sidomos me te varferit mimet jane shpesh deri ne 30 apo 40 per qind me te larta se sa qe duhet te jene ne te vertete.... Kur behet fjale per urine ky eshte nje zhvillim shume problematik dhe ne shume vende kjo ka cuar edhe ne trazira. Kjo ben po ashtu qe shume te varfer te konsumojne kursimet e tyre te fundit ose te japin me qira apo te shesin edhe pjese e fundit te tokes. Ne kete menyre varferia thellohet edhe me shume.
Nje iniciative e G20-es tani perpiqet te fuse nen kontroll ngritjen e cmimeve. Nen presidencen franceze te G20-es eshte vendosur per ngritjen e nje sistemi informativ te tregjeve agrare nderkombetare. Ky sistem duhet te hedh drite mbi erresiren qe ka kapluar parakontratat per mallerat ushqimore. Rreth 90 per qind e ketyre bizneseve jane zhvilluar deri tani jashte vendeve te bursave te rregulluara per shkembimin e mallerave. Komisioni Evropian propozon qe tregtia me parakontrata te lejohet vetem ne tregjet apo platformat e rregulluara. Detyrimet raportuese per tregtaret dhe me shume kompetencat te nderhyrjes per autoritetet mbikeqyrese do te frenonin terbimin e spekulatoreve.
Sidoqofte lufta kunder urise eshte larg fitores edhe pas nje viti te presidences franceze te G20-es. Ne kete pike nuk ka ndryshuar asgje as paralajmerimi i zeshem i presidentit Nikolas Sarkozy ne muajin janar. Ne samitin e G20-es ne Kanen franceze ne nentor nevojat e te uriturve luajten perseri nje rol te dores se dyte. Te gjitha forcat Evropa ia kushtoi serish krizes se borxheve te euros. eshtjet e moralit dhe etikes jane diskutuar serish vetem kalimthi.
Autor Richard Fuks / Esat Ahmeti
Redaktoi Mimoza Cika-Kelmendi