Gerdeci, s'ka studim per zonen e kraterit
Sot, nje vit pas tragjedise se rende te 15 marsit te ndodhur ne Gerdec, shume prane kryeqytetit, nuk eshte bere asnje studim per zonen e kraterit e shpallur nga specialistet e mjedisit, hot-spot, e pabanueshme. Te vetmet analiza qe jane kryer nga specialistet e Institutit te Shendetit Publik dhe nga ata te Agjencise Rajonale te Mjedisit, kane qene ne zonen e banuar te ketij fshati.
Analizat
Specialistet e Agjencise Rajonale te Mjedisit, por edhe ata te Institut te Shendetit Publik duhet te kishin perfunduar tashme analizat ne zonen perreth ku ndodhi shperthimi i armeve ne Gerdec. Por, perplasjet e ketyre dy institucioneve me Ministrine e Mbrojtjes kane bere qe kjo zone, prej nje viti te mbetet pa analizat e tokes dhe te nentokes. "Ne zonen perreth kraterit, pikerisht ne nje rreze prej 1 mije metrash ne nuk kemi kryer asnje analize per te pare ndotjen e tokes apo edhe te nentokes, qe mund te kete ndodhur si shkak i shperthimit. Kjo ka ndodhur pasi nga institucioni qe ka ne varesi kete zone, nuk na eshte dhene leje per te kryer kete lloj monitorimi", u shpreh drejtoresha e Agjencise Rajonale te Mjedisit, Etleva Camaj. Sipas saj, deri tani, kater institucione kane kryer monitorim te ajrit e tokes ne Gerdec, ne disa pika pervec kraterit.
Analizat
Per analiza te detajuara mbi shkallen e ndotjes se tokes dhe ujit ne zonen e kraterit, sic jane dioksioni, PCD-te apo edhe ndotesit eksplozive, sic eshte TNT-ja pikerisht aty ku ka ndodhur shperthimi, Instituti i Shendetit Publik kerkoi ndihmen e eksperteve britanike. Por, burime zyrtare nga instituti thane per gazeten se ky projekt nuk gjeti mbeshtetje. Nderkohe, metalet toksike si plumbi, zinku, kromi, kadmiumi dhe bakri, jane ne limitet e standardeve evropiane. Nga ana tjeter specialiste te mjedisit theksojne se kryerja e analizave te PCD-se dhe asaj te TNT-se eshte shume e rendesishme pasi mund te depertoje deri ne ushqime dhe te sjelle probleme, per shendetin e njerezve. Nje tjeter problem per specialistet ka qene edhe uji. Ndotja e ujerave nentokesore ne zonen e Gerdecit dhe ndotja graduale e tyre pritet qe te sjelle nje sere problemesh shendetesore ne jeten e banoreve te zones. Sipas specialisteve te mjedisit substancat e pa shperbeshme qe jane perhapur ne kete zone do te jene shkaktaret kryesore te shfaqjes se semundjeve te ndryshme deri ne ato kancerogjene. Te dhenat tregojne se uji nentokesor i ndotur me substanca te tilla si merkuri, squfuri, karboni apo ceriumi mund te japin probleme ne melci, zorre te trashe, veshka apo edhe semundje te renda te gjakut. Sipas specialisteve uji nentokesor do te jete nje nga shkaktaret e ketyre semundjeve sepse ndotja e tij nuk eshte turbullim por ndotje kimike.
ISHP, studim pjesor per token e Gerdecit
Toka e zones se Gerdecit, ka rezultuar me mbetje kimike te zinkut dhe kromit, me te larta se nivelet italiane te cilat jane marre per baze. Por nga ana tjeter specialistet e ISHP-se, studimin e kryer e kane pjesor, per vete faktin se mungojne te dhena mbi Merkurin, Trinitrotolueni (TNT) apo edhe Ceriumin. Sipas specialisteve te mjedisit, keto jane edhe substancat me te rrezikshme qe jane cliruar nga shperthimi i municioneve ne Gerdec. Keto lende kimike mund te jene shkaktare per semundjet kancerogjene, nderkohe qe toka e kesaj zone eshte ranore dhe nuk mund t'i thithe keto lloj substancash. Nderkohe qe studimi, rezultatet e te cilit kane dale vetem dy dite me pare, tregon se ne disa zona ka nje sasi me te larte te zinkut dhe te kromit me lart se normat e Italise, te cilet jane ne perputhje me ato te vendosura nga BE. Ndersa per sa i perket ndotjes mikrobiologjike nga baktere te ndryshme patogjene, ka rezultuar se toka e Gerdecit eshte e paster.
Analizat
Specialistet e Agjencise Rajonale te Mjedisit, por edhe ata te Institut te Shendetit Publik duhet te kishin perfunduar tashme analizat ne zonen perreth ku ndodhi shperthimi i armeve ne Gerdec. Por, perplasjet e ketyre dy institucioneve me Ministrine e Mbrojtjes kane bere qe kjo zone, prej nje viti te mbetet pa analizat e tokes dhe te nentokes. "Ne zonen perreth kraterit, pikerisht ne nje rreze prej 1 mije metrash ne nuk kemi kryer asnje analize per te pare ndotjen e tokes apo edhe te nentokes, qe mund te kete ndodhur si shkak i shperthimit. Kjo ka ndodhur pasi nga institucioni qe ka ne varesi kete zone, nuk na eshte dhene leje per te kryer kete lloj monitorimi", u shpreh drejtoresha e Agjencise Rajonale te Mjedisit, Etleva Camaj. Sipas saj, deri tani, kater institucione kane kryer monitorim te ajrit e tokes ne Gerdec, ne disa pika pervec kraterit.
Analizat
Per analiza te detajuara mbi shkallen e ndotjes se tokes dhe ujit ne zonen e kraterit, sic jane dioksioni, PCD-te apo edhe ndotesit eksplozive, sic eshte TNT-ja pikerisht aty ku ka ndodhur shperthimi, Instituti i Shendetit Publik kerkoi ndihmen e eksperteve britanike. Por, burime zyrtare nga instituti thane per gazeten se ky projekt nuk gjeti mbeshtetje. Nderkohe, metalet toksike si plumbi, zinku, kromi, kadmiumi dhe bakri, jane ne limitet e standardeve evropiane. Nga ana tjeter specialiste te mjedisit theksojne se kryerja e analizave te PCD-se dhe asaj te TNT-se eshte shume e rendesishme pasi mund te depertoje deri ne ushqime dhe te sjelle probleme, per shendetin e njerezve. Nje tjeter problem per specialistet ka qene edhe uji. Ndotja e ujerave nentokesore ne zonen e Gerdecit dhe ndotja graduale e tyre pritet qe te sjelle nje sere problemesh shendetesore ne jeten e banoreve te zones. Sipas specialisteve te mjedisit substancat e pa shperbeshme qe jane perhapur ne kete zone do te jene shkaktaret kryesore te shfaqjes se semundjeve te ndryshme deri ne ato kancerogjene. Te dhenat tregojne se uji nentokesor i ndotur me substanca te tilla si merkuri, squfuri, karboni apo ceriumi mund te japin probleme ne melci, zorre te trashe, veshka apo edhe semundje te renda te gjakut. Sipas specialisteve uji nentokesor do te jete nje nga shkaktaret e ketyre semundjeve sepse ndotja e tij nuk eshte turbullim por ndotje kimike.
ISHP, studim pjesor per token e Gerdecit
Toka e zones se Gerdecit, ka rezultuar me mbetje kimike te zinkut dhe kromit, me te larta se nivelet italiane te cilat jane marre per baze. Por nga ana tjeter specialistet e ISHP-se, studimin e kryer e kane pjesor, per vete faktin se mungojne te dhena mbi Merkurin, Trinitrotolueni (TNT) apo edhe Ceriumin. Sipas specialisteve te mjedisit, keto jane edhe substancat me te rrezikshme qe jane cliruar nga shperthimi i municioneve ne Gerdec. Keto lende kimike mund te jene shkaktare per semundjet kancerogjene, nderkohe qe toka e kesaj zone eshte ranore dhe nuk mund t'i thithe keto lloj substancash. Nderkohe qe studimi, rezultatet e te cilit kane dale vetem dy dite me pare, tregon se ne disa zona ka nje sasi me te larte te zinkut dhe te kromit me lart se normat e Italise, te cilet jane ne perputhje me ato te vendosura nga BE. Ndersa per sa i perket ndotjes mikrobiologjike nga baktere te ndryshme patogjene, ka rezultuar se toka e Gerdecit eshte e paster.