Greqia, thembra e Akilit e Bashkimit Evropian

Greqia po përjeton aktualisht një nga tragjeditë më të vështira që ka njohur historia moderne e saj që mund të krahasohet me Iliadën e Homerit. Një shtet dhe shoqëri e destabilizuar politikisht, ekonomikisht, e diskretituar në sytë e opinionit evropian dhe atij ndërkombëtar.

Greqia po prjeton aktualisht nj nga tragjedit m t vshtira q ka njohur historia moderne e saj q mund t krahasohet me “Iliadn” e Homerit. Nj shtet dhe shoqri e destabilizuar politikisht, ekonomikisht, e diskretituar n syt e opinionit evropian dhe atij ndrkombtar.

Greqia sht kthyer n “thembrn e Akilit” t Bashkimit Evropian, sepse me reputacionin e Greqis i ka lidhur fatet e veta edhe BE, duke mbajtur mbi supe t njjtin reputacion. Me besueshmrin zero t Greqis identifikohet tashm edhe BE, ajo pr disa vite radhazi sht bashkfajtore e mashtrimit ekonomik grek.

BE, Komisioni Evropian, vendet antare, kur pranuan Greqin n eurozon, kishin dijeni q shteti helen kishte manipuluar dhe gnjyer publikisht pr gjendjen e saj ekonomike. Greqia u b pjes e eurozons pa qen e prgatitur, duke luajtur pr vite me radh rolin e Pinokut dhe BE-ja rolin e Lizs n botn e udirave. Greqia “thembra e Akilit” e BE-s, sht nj lloj virusi ekonomik q mund t infektoj dhe t vr n pikpyetje qndrueshmrin e monedhs s prbashkt t BE-s dhe m gjer akoma, tregjet ndrkombtare. Me fjal t thjeshta, BE u b bashkfajtore n nj supermashtrim.

Qeverit greke, t majta dhe t djathta, dhjetvjearin e fundit kan manipuluar shifrat e financave publike, deficitin dhe borxhin e jashtm. Nj skenar filmash q mund ta gjesh vetm n filmat q flasin pr Cosa Nostra. Deficiti grek kap aktualisht shifrn e 13%, n nj koh kur norma e lejuar nga BE-ja pr vendet antare t eurozons sht 3%, kur paralelisht buxheti ushtarak i Greqis sht nga m t lartit n Evrop.

Sigurisht Greqia nuk sht i vetmi q e ka tejkaluar kt limit buxhetor, Gjermania n 2010-n do t arrij nj deficit buxhetor prej 4% t PBB-s, ndrsa Franca, vend i cili nuk sht vend model i vlerave buxhetore me nj deficit prej 8%. Shteti grek prball krizs t paprecedent do t’u propozoj huadhnsve t saj, ajo kishte marr nj kredi n mnyr t fsheht n vitin 2001 nga banka amerikane, nj norm interesi prej 6,7%, norm 4 her m e lart sesa normat e interesave t aplikuara n Franc dhe n Gjermani. Ky akt, sipas Presidentit t Banks Qendrore Evropiane, Jean-Claude Trichet, do t sjell rnien e vlers s euros prball dollarit.

N kt rast uljeje t vlers s euros do t shkrmoqej zona euro, Greqia do t ishte e detyruar t braktiste monedhn e prbashkt dhe dy vende t tjera t eurozons, Portugalia dhe Spanja, do t gjendeshin me deficite buxhetore jashtzakonisht t mdha dhe do t detyroheshin edhe ato t dilnin nga eurozona.

BE gjendet n nj vorbull financiare, aq m tepr kur nuk ka asnj politik ekonomike qendrore, asnj bank qendrore, asnj qeveri q fikson politikn e shkmbimit t euros. Presidenti i BE-s, Herman Van Rumpuy, ndodhet prball sfids m t madhe t mandatit t tij, n kt kontekst duhet interpretuar prpjekja e tij pr t pajisur BE-n me nj qeveri federale, e cila do t kt atribute t mirfillta.

Pamundsive t reagimit me mekanizma ekonomik u shtohen edhe mungesa e mekanizmave politik brenda BE-s. Deklaratat e udhheqsve evropian jan kontradiktore. Ndrsa Nicolas Sarkozy shprehet hapur gjat vizits s Papandreut n Paris se vendet e eurozons duhet t ndihmonin vendet n vshtirsi, Angela Markel linte t nnkuptohej n nj deklarat t saj se Gjermania nuk do t ishte aq e gatshme t paguante nj fatur financiare pr Greqin n koh krize ekonomike.

BE teorikisht nuk mund t ndihmoj financiarisht Greqin, sepse traktatet evropiane prjashtojn mundsin q vendet antare t eurozons t shptojn nj vend antar n rast krize. BE nuk ka prcaktuar ndonj mas financiare n raste t jashtzakonshme, t cilat do ta lejonin t ndrhynte pr t ndihmuar vendet antare n vshtirsi. Ky element prbn nj shenj dobsie politike t ndrtimit t BE-s.

Mundsia m e madhe mbetet qe vendet antare t anashkalojn traktatet, por vendet e BE-s nuk zhbllokuan asnj fond konkret, ndrsa ngarkuan Komisionin Evropian t kishte nn tutel Greqin, ndrsa Bankn Evropiane t ndihmoj ekonomikisht Greqin, me qllim anashkalimin e FMN-s, e cila do t ket vetm nj rol mbikqyrs.

FMN teknikisht mund t sillte nj ndihm financiare Greqis, por pr kt do t duhej q FMN t delegonte pran Komisionit Evropian dhe Banks Evropiane ekspert t saj, n kt rast nn tutel do gjendej gjith BE. Por FMN nse do ta bnte kt, ather misioni i saj fillestar do t ndryshonte sepse FMN i vjen n ndihm vendeve t bots se tret dhe kjo do t shkaktonte panik n tregjet ndrkombtar t shqetsuar nga kjo situate katastrofike e financave publike greke. FMN teknikisht mund t sillte nj ndihm financiare Greqis, por pr kt do t duhej q FMN t delegonte pran Komisionit Evropian dhe Banks Evropiane ekspert t saj, n kt rast nn tutel do gjendej gjith BE.

Kryetari i ekzekutivit grek n nj fjalim n Parlament paralajmroi se kriza n t ciln ndodhej vendi i tij rrezikonte edhe pavarsin politike dhe ekonomike t vendit t vet q prej vitit 1974.

N Greqi falsifikimi sht sport kombtar. Individt, ndrmarrjet, profesionet liberale, tregtart nuk paguajn taksat rregullisht dhe as nuk deklarojn t ardhurat e fitimeve reale. N kt form sht ndrtuar nj ekonomi nndheshme, e cila, sipas Yannis Stournaras, drejtor i Institutit t Krkimeve dhe Studimeve Ekonomike prbjn 40% t PBB-s t Greqis.

Shifrat publike jan t falsifikuara prej vitesh, kt fakt e dinin qeverit greke ashtu si t gjith qeverit evropiane, por kto t fundit nuk mund t verifikonin mashtrimin dhe mbartin nj kosto shum t lart politike dhe ekonomike duke rrezikuar q vendet antare t vuajn efektet e krizs.

Gjendja e financave greke aktualisht sht nj katastrof e vrtet. Deficiti publik n 2009 prbnte 12.7% t PBB dhe parashikohet q t arrij shifrn e 9.4% t PBB n 2010, ndrkoh q borxhi publik arrin shifrn e 300 miliard dollarve. Qeveria “Karamanlis” deklaroi n tetor t 2009-s nj deficit publik prej 6%, ndrkoh q n muajin janar 2010, Papandreu Kryeministr i sapozgjedhur deklaroi nj deficitit prej 12.6%.

Greqia mbetet nj vend recidivist n fushn e falsifikimit t t dhnave t saj ekonomike. N vitin 2001 ajo u pranua n zonn euro vetm fal shifrave t falsifikuara q u serviri vendeve antare t BE-s. M pas ajo falsifikoi t dhnat ekonomike gjat ndrtimit t kantierit t lojrave olimpike, duke marr fshehurazi nj kredi n bankat amerikane me nj prqindje t lart.

Pyetja q parashtrohet n opinion, sht nse duhet t’i vijn n ndihm vendet e BE-s nj shteti antar, i cili ka mashtruar sistematikisht, madje duke prfituar edhe fonde evropiane, t cilat i ka shprdoruar ato. Situata n Greqi do t kt efekte negative edhe n procesin e zgjerimit t BE-s. Nse vendet kryesore kontribuuese t BE-s do vinin dorn n xhep pr Greqin, ato nuk do t jen t gatshme t paguajn nj fatur tjetr pr zgjerimin e BE-s.

Kriza greke prtej problemeve t shumta ekonomike q nxori n pah, mashtrimet, skandalet financiare dhe politike t qeverive greke t disa viteve rresht tregoi se reputacioni dhe