Historia e Letres se Zeze ne naften shqiptare dhe Ing. Kadri Rama

Ing.Ahmet Collaku                                                                                                                                               1.                                                                                                                                                      Ne tavolinen kam disa flete shkeputur nga dosja e Letres se Zeze shkruar kunder  gjeologut Kadri Rama.  …R.P.e SH…  Gjykata e Rrethit Fier… Ne emer te popullit… Date 6.4. 1974… Akuzohet…  Se ka kryer krimin e sabotimit duke minuar zbatimin e orientimeve te partise ne fushen e projektimeve e kerkimeve per nafte dhe gaz…   Dhe pak me tutje, Gjykata e Rrethit te denon qe te demshperblesh shtetin me shumen 28. 503.323 leke.(!!)  Per kete arsye ju sekuestron  pasurine si me poshte: kostum (500 leke), xhakete(200 leke), pantollana(10 leke), kemishe (32 leke)… (Vetem shpirti dhe ndergjegja nuk i kane sekuestruar-shenimi im). Me vjen per te uleritur,  po as kjo proteste e hapet, nuk e kthen me ate kohe per nje vetegjykim. Gjeologu Kadri Rama, u arrestua me 6 Prill te vitit 1976 dhe u denua  plot me 20 vite heqeje lirie per sabotim, krim qe nuk e kishte bere. Une, atehere e kisha cupen tete vjece, kurse djalin tre vjec. Po femije e Kadriut, sa vjec ishin?! 

Ne fillim ishin gjashte specialise te cilet dolen ne nje mendje dhe ate e hodhen ne nje leter te zakonsheme, leter te bardhe te cilen me vone dikush e pakezoi  Letra e Zeze. Pak me vone  kater nga ata u terhoqen,  keshtu pra, ngelen vetem dy autore, veten  Kadri Rama dhe i urti deri ne  dhembje  Elmas Nika. Keta nuk u terhoqen. Vlonjate!  Gjeologu Kadri Rama, i qete dhe i bindur tha haptazi, kjo pune na eshte besuar ne dhe ne e dime si behet dhe mbajme pergjegjesi per kete. Kjo eshte Mesha e tij.  Keto fjale e bene ate armik dhe letren e bardhe e bene leter te zeze. Kadriun e flakin ne Minieren e Batres kurse Elmazin ne Puke. Vite te tera  pa liri, pa diell, pa femije, pa sy, pa goje, vetem zemera qe rrihte dhe shpresonte. Kudo  hetusia  mbinte  si bar i keq. Ne galeri, ne banjo, ne cdo dy vete njeri do te ishte spiun.

Ne Spac gjashte vite punetor ne nentoke me tre turne  dhe  pese vite e pese muaj punetor nentoke me tre turne ne Qafe Bari. Norma eshte e detyruar:  pese vagona nga tre ton mbushje dhe nxjerrje… Ai shtyu qindra vagona deng me mineral, po  nuk e shkeputi kurre mendjen nga  struktura e Osmanzezes… Bindja per ekzistencen e strukture  se Osmanzezes, qendroi me te  bashke me  deshira per te pare  femijte  e tij qe rriteshin.  Ai projektoi edhe ne burg…                                                                                                                                                                          2.                                                                                                                                                                Te burgosish nje gjeolog!  E perse?!  Sa thjeshte persekutonte  ajo ideologji komuniste!  Byroja Politike  kishte shtruar objektivin qe niveli i metrazhit te kerkimeve te rritej mbi 60%  ne krahasim me  Pesevjecarin e meparshem. Ku jane  tani ata partizanet e Byrose Politike?! Gjeolog Kadriu tha se nuk jemi pregatitur  per gjithe kete metrazh te madhe shpimi. Ja, vetem per kete ai e hengri! Konstruktorin e  nentokes, e denuan me 20 vjete burg, me 1/3 e jetes.

Ky gjeolog ka pasur dhe ka aftesi te lexoje dhe te ndertoje nentoken, domethene te lidhe siperfaqen me nentoken plote  me prishje tektonike, shtresa here te permbysura, here te rregullta, me kendete renie te ndryshueshem, ku mpleksen mistershem shtresat flishore me ato gelqerore, mollasike, konglomeratike. Te gjitha jane ne levizje, si mendja e  gjeologeve, konkretisht e gjeolog Kadri Rames. Dhe gjithcka behet per naften, per te cilen  personaliteti Xhorxh Klemansoi thote, ketej e tutje per kombet dhe popujte, nje pike nafte, ka vleren e nje pike gjaku.

Specialisti naftes, Dr. Shkencave gjeologjike, Pertaq Xhacka e jetoi dicka  sekuencen Kadri Rama, prandaj e ngacmon  nje shtyse te shkruaj  ne librin e tij Kalvari i nje intelektuali ne paragrafin Letra e Zeze,  faqe 179, keto fjale. Pak muaj me vone ne vitin 1976, gjeologu Kadri Rama, nje specialiste i ri  po me perspektive ne rrugen shkencore, kembnguli ne  mendimet e tij qe ishin po ne keto ujra. U arrestua menjehere nen akuza politike te te gjithe llojeve dhe ndenji ne burg per shume  vite… I ndjeri, drejtues per shume vite ne nafte,  me teper duhej te kishte shkruar per gjeologun vlonjat i cili u ngurtesua ne bindjet e tija deri ne sakrifice. Kush vuajti me shume?

3                                                                                                                                                             Vini re, gjeologu Kadri Rama nuk ka titull shkencor! Merreni nja tridhjete  Prof. Dr. gjeologjie nafte dhe i peshoni me etalonin gjeolog Kadri Ramen,  si thoni, cili do te peshonte me shume? Kadri Rama apo ata ne kompani? Qind per qind, do peshoje gjeologu Kadri Rama!

Emeri gjeologut  Kadri Rama kaperceu muret e inkuzicionit te  naftes pas vitin 1976  te shekullit qe shkoi. Ajo kohe u mbars dhe lindi trima, ca i shoi dhe perjetesoi  plumbi, kurse ca te tjere u persekutuan neper miniera dhe ferma. Vlonjati Kadri Rama, vetem me disa reshta hedhur ne nje leter te bardhe, shpoi nje sistem te tere. Ky trim nuk u terhoqe, u terhoqen ca legene. Familja e Kadri Rames ne Radhime te Vlores, nje here e nje kohe, nuk kishte pranuar te futej ne kooperative. Pra, ky diell ishte ngritur me kohe ne horizont.

4                                                                                                                                                                Me kujtohet koha kur gjeologu Kadri Rama leviste plote energji neper ata  koridore e erret te Institutit te Naftes ne Fier, ku nuk kishte as nevojtore per te shurosur. Ai ishte nje gjeolog me intuite te holle, ai mendohej deri ne  bindej, nuk leviste me, ai nuk ishte medioker, ai ishte specialist edhe trim. Nomeklatura jone demokratike, edhe nese kap ndonje valence per keta ustallare, ajo i do ti radhise ne krahun  e tyre. Jo, ai nuk di te beje iso!!

Takohemi pas dyzete vitesh. Ulemi ne nje kafene  te vogel, dikua ty ne Tiranen e Re. Eshte vjesht e pare. Na tremb kjo pseudodemokraci shqiptare me shume se rrudhat tona. Une, tashme me pak floke, kurse ai i zbardhur. Dhurata te kohes dhe te demokracise shqiptare.

Perballae meje kam nje vullkan. I shikoj muskujte  e fytyres, po sidomos vetullat qe shkruaje dhe flasin kunder atij  poshterim cnjezor, dhembje, urrejtje, te gjitha ato u mbollen nga njerzit e tij sistemi, ata  tani fshihen dhe