Kalendari i Koha Jone
Petro Marko
Petro Marko ka lindur ne Dhermi me fund nentori te vitit 1913. Ndoqi studimet ne Shkollen Tregtare te Vlores dhe ne vitet '30 ishte mesues i gjuhes shqipe ne zonen e Dropullit. Botoi tek Ora pastaj te ABC. Qe ketu u njoh per shpirtin e tij te paepur. Per disa shkrime te botuara ai u burgos disa here nen censuren e forte te regjimit te Zogut. Rreth viteve 1934 -'35, ai perfitoi nje burse per te ndjekur studimet ne Paris, i ndihmuar nga ministri i Arsimit te asaj kohe Hil Mosi. Iku ne Luften e Spanjes, regjistruar ne Brigadat e forcave vullnetare te Spanjes. Pushtimi i Italise fashiste e gjeti Petron ne mergim ne France, pas mbarimit te Luftes. Ne vitin 1941, kur vepronte ne Tirane arrestohet dhe cohet ne Burgjet e Ustikas ne Itali nga ku lirohet pas perfundimit te Luftes se Dyte Boterore. Pas clirimit Petro MArko do te themelonte gazeten "Bashkimi" por ne vitin 1947 ai do te arrestohej, si agjent i anglo-amerikaneve. Pasi u lirua, dy vjet me vone, nuk i mbaroi kalvari i jetes. Botimet e tij do te perktheheshin ne gjuhe te ndryshme te botes. Vepra te tilla si "Hasta La Vista", "Qyteti i fundit","Ara ne Mal","Nje emer ne kater rruge", "Shpella e Pirateve", etj do ta kenaqnin publikun shqiptar. U rehabilitua disi, kur me 1959 meritoi Cmimin e atehershem te Republikes. Vijoi te shkruante, por te mos botonte. U kthye disi ne jete me ardhjen e demokracise, por tashme ishte vone. U nda nga jeta me 24 dhjetor te vitit 1991 per t'u varrosur ne vendlindjen e tij ne Dhermi.
Kembeve
C'keni, o kemb', qe kemba-kembes
Po gjurmoni lot e lodhje?
A s'u ngopet duke ecur
Neper shtigjet e se nemes?
Ku e shpini n'ato ndodhje
T'ashpra kurmin qe ka ngecur
Permbi ju o kercithare?
-Po drejtohemi ne varr!...
Deshperim!
Tere brenga bredherin
Shpirtkeputur neper rruge,
Zer' i tij me s'psheretin
Se ne syt' ku degjet muga
Lot i heshtur, lot i ngrohte
Rrokulliset me pertim
Mes fytyres djerseftohte
Duke shkruar: deshperim!
Himara
Lagur syt' i ziu qepalla,
S'kane te hapen ne jete,
Se n'ato vise te rralla
Fluturon shpirti shigjete!
Atje, ah!gjelberon fryma;
N'ato male n'ar te lara
Ku mbi re shkrep vetetima,
Shkruan me zjarr:-Flak'eshte'Himara!
Keto tri poezi jane shkeputur nga krijimtaria e tij e emigracionit ne Athine me 1934
Petro Marko ka lindur ne Dhermi me fund nentori te vitit 1913. Ndoqi studimet ne Shkollen Tregtare te Vlores dhe ne vitet '30 ishte mesues i gjuhes shqipe ne zonen e Dropullit. Botoi tek Ora pastaj te ABC. Qe ketu u njoh per shpirtin e tij te paepur. Per disa shkrime te botuara ai u burgos disa here nen censuren e forte te regjimit te Zogut. Rreth viteve 1934 -'35, ai perfitoi nje burse per te ndjekur studimet ne Paris, i ndihmuar nga ministri i Arsimit te asaj kohe Hil Mosi. Iku ne Luften e Spanjes, regjistruar ne Brigadat e forcave vullnetare te Spanjes. Pushtimi i Italise fashiste e gjeti Petron ne mergim ne France, pas mbarimit te Luftes. Ne vitin 1941, kur vepronte ne Tirane arrestohet dhe cohet ne Burgjet e Ustikas ne Itali nga ku lirohet pas perfundimit te Luftes se Dyte Boterore. Pas clirimit Petro MArko do te themelonte gazeten "Bashkimi" por ne vitin 1947 ai do te arrestohej, si agjent i anglo-amerikaneve. Pasi u lirua, dy vjet me vone, nuk i mbaroi kalvari i jetes. Botimet e tij do te perktheheshin ne gjuhe te ndryshme te botes. Vepra te tilla si "Hasta La Vista", "Qyteti i fundit","Ara ne Mal","Nje emer ne kater rruge", "Shpella e Pirateve", etj do ta kenaqnin publikun shqiptar. U rehabilitua disi, kur me 1959 meritoi Cmimin e atehershem te Republikes. Vijoi te shkruante, por te mos botonte. U kthye disi ne jete me ardhjen e demokracise, por tashme ishte vone. U nda nga jeta me 24 dhjetor te vitit 1991 per t'u varrosur ne vendlindjen e tij ne Dhermi.
Kembeve
C'keni, o kemb', qe kemba-kembes
Po gjurmoni lot e lodhje?
A s'u ngopet duke ecur
Neper shtigjet e se nemes?
Ku e shpini n'ato ndodhje
T'ashpra kurmin qe ka ngecur
Permbi ju o kercithare?
-Po drejtohemi ne varr!...
Deshperim!
Tere brenga bredherin
Shpirtkeputur neper rruge,
Zer' i tij me s'psheretin
Se ne syt' ku degjet muga
Lot i heshtur, lot i ngrohte
Rrokulliset me pertim
Mes fytyres djerseftohte
Duke shkruar: deshperim!
Himara
Lagur syt' i ziu qepalla,
S'kane te hapen ne jete,
Se n'ato vise te rralla
Fluturon shpirti shigjete!
Atje, ah!gjelberon fryma;
N'ato male n'ar te lara
Ku mbi re shkrep vetetima,
Shkruan me zjarr:-Flak'eshte'Himara!
Keto tri poezi jane shkeputur nga krijimtaria e tij e emigracionit ne Athine me 1934