Kërkimi në Mar-a-Lago dhe vitet e trazuara të Trump në Shtëpinë e Bardhë

Grumbuj letrash në tavolinën e tij. Kopertinat e revistave me kornizë dhe kujtime që rreshtohen në mure.  Pak para se të hynte në politikë, ish-presidenti Donald Trump, kishte prirje për koleksione. Ky zakon i përjetshëm – i kombinuar me mospërfilljen për rregullat e mbajtjes së të dhënave të qeverisë, trajtimin nga ana e tij në mënyrë të pakujdesshme të informacionit të klasifikuar, si dhe një tranzicion kaotik i lindur nga refuzimi i tij për të pranuar humbjen në 2020 – të gjitha këto kanë kulmuar në një hetim federal, që paraqet ligje të jashtëzakonshëm dhe sfida politike. 

Kontrolli i klubit Mar-a-Lago të Trump në fillim të këtij muaji, për të tërhequr dokumente nga vitet e tij në Shtëpinë e Bardhë, ishte një veprim i paprecedentë i zbatimit të ligjit kundër një ish-presidenti, i cili pritet gjerësisht të kandidojë sërish për president. Zyrtarët nuk kanë zbuluar saktësisht se çfarë përmbanin kutitë, por FBI ka thënë se ka rikuperuar 11 grupe të dhënash të klasifikuara, duke përfshirë disa të shënuara “informacione të ndjeshme”, një kategori e veçantë që synon të mbrojë sekretet që mund të shkaktojnë dëme “jashtëzakonisht të rënda” për interesat e SHBA-së nëse zbulohen publikisht. 

Arsyeja se përse Trump refuzoi të dorëzonte dokumentet e sekuestruara, pavarësisht kërkesave të përsëritura, mbetet e paqartë.  Por shkeljet e Trump ndaj Aktit të Regjistrimeve Presidenciale, i cili përshkruan se si duhet të ruhen materialet, u dokumentuan mirë gjatë gjithë kohës së tij në detyrë. Ai grisi në mënyrë rutinore letrat zyrtare, që më vonë duhej të ngjiteshin përsëri.

Sendet zyrtare që tradicionalisht do t’i dorëzoheshin Arkivit Kombëtar u ndërthurën me sendet e tij personale në rezidencën e Shtëpisë së Bardhë. Informacioni i klasifikuar u postua në Twitter, u nda me gazetarët dhe kundërshtarët – madje, u gjet në një banjë komplekse të Shtëpisë së Bardhë.

John Bolton, i cili shërbeu si këshilltari i tretë i Trumpit për sigurinë kombëtare, tha se, përpara se të mbërrinte, kishte dëgjuar se “kishte një shqetësim në ajër për mënyrën se si ai trajtonte informacionin. Dhe ndërsa koha ime kalonte, sigurisht që mund ta kuptoja se pse.” Të tjerët në administratën Trump u kujdesën më shumë me dokumentet e ndjeshme.

I pyetur drejtpërdrejt nëse ai mbante ndonjë informacion të klasifikuar pas largimit nga detyra, ish-zëvendëspresidenti Mike Pence i tha Associated Press: “Jo, jo në dijeninë time”. Hetimi për trajtimin e dokumenteve nga Trump vjen ndërsa ai po përballet me një kontroll ligjor në rritje me shumë fronte të hapura.

Një hetim në Xhorxhia për ndërhyrjen në zgjedhje është shumë afër me ish-presidentin, me ish-kryebashkiakun e qytetit të Nju Jorkut, Rudy Giuliani, një mbrojtës kryesor, i informuar në fillim të këtij muaji se ai është një objektiv i një hetimi penal. 

Ndërkohë, Trump thirri në mbrojtje të tij Amendamentit të Pestë kundër vetëinkriminimit, ndërsa dëshmoi nën betim në hetimin civil me Prokurorin e Përgjithshëm të Nju Jorkut, për marrëdhëniet e tij të biznesit. Një ekzekutiv i lartë në biznes u deklarua fajtor javën e kaluar në një rast mashtrimi tatimor të ngritur nga prokurori i qarkut në Manhattan. Ish-presidenti dhe aleatët e tij kanë argumentuar se masa përbën persekutim politik, duke vënë në dukje se gjyqtari që miratoi urdhër-arrestin u ka dhënë para demokratëve.

Gjykatësi, megjithatë, ka mbështetur republikanët. Dhe zyrtarët e Shtëpisë së Bardhë kanë thënë vazhdimisht se nuk kishin njohuri paraprake për planet për të kontrolluar pasurinë.

Aleatët e Trump janë përpjekur të pretendojnë se presidenca i ka dhënë atij fuqi të pakufizuar për të deklasifikuar në mënyrë të njëanshme dokumente pa deklarim zyrtar. Por David Laufman, ish-shefi i seksionit të kundërzbulimit të Departamentit të Drejtësisë, tha se nuk funksionon kështu. 

“Më duket thjesht si një strategji post-hoc e marrëdhënieve publike, që nuk ka asnjë lidhje me mënyrën se si informacioni i klasifikuar  deklasifikohet”, tha Laufman, i cili mbikëqyri hetimin mbi serverin personal të emailit të Hillary Clinton, gjatë mandatit të saj si sekretare e shtetit.  

Ai tha se është e vërtetë se nuk ka asnjë statujë apo urdhër që përshkruan procedurat që presidenti duhet t’i përmbahet për të deklasifikuar informacionin, “në të njëjtën kohë është qesharake të pretendosh se një vendim për deklasifikimin e dokumenteve nuk do të ishte shënuar me shkrim”. Ai “nuk është vetë-ekzekutues”, shtoi ai.

“Duhet të ketë një vërtetim objektiv, të njëkohshëm, të bazuar në prova të pretendimeve për atë që po bëjnë. Sigurisht që nuk ka, sepse ata po i shpikin të gjitha.” 

Vendimi për të mbajtur dokumente të klasifikuara në Mar-a-Lago – një pronë e frekuentuar nga anëtarët me pagesë, të ftuarit e tyre dhe kushdo që merr pjesë në dasma, mbledhje fondesh politike, darka bamirësie dhe ngjarje të tjera të mbajtura në vend – ishte pjesë e një modeli të gjatë mospërfilljeje për sekretet e sigurisë.

Ishte darka me kryeministrin e atëhershëm japonez Shinzo Abe, në oborrin e Mar-a-Lago, ku pjesëmarrësit në darkë shkrepën foto nga celulari, ndërsa dy burrat shqyrtonin detajet e një testi të raketave të Koresë së Veriut. Ishte koha kur Trump u zbuloi zyrtarëve rusë informacione shumë të klasifikuara, gjoja nga burime izraelite për militantët e Shtetit Islamik.

Ishte koha kur ai postoi një imazh satelitor me rezolucion të lartë të një shpërthimi të dukshëm në një qendër hapësinore iraniane, për të cilën zyrtarët e inteligjencës e kishin paralajmëruar se ishte shumë e ndjeshme.

Trump këmbënguli se ai kishte “të drejtën absolute” për ta ndarë atë. Ish-sekretarja e shtypit e Shtëpisë së Bardhë, Stephanie Grisham tha se Trump ishte “i pakujdesshëm” me informacionet e ndjeshme dhe të klasifikuara dhe nuk u pendua kurrë.

Grisham kujtoi një incident që përfshinte Conan, një qen ushtarak amerikan i përshëndetur si hero për rolin e tij në bastisjen që vrau liderin e Shtetit Islamik Abu Bakr al-Baghdadi. Ajo tha se para mbërritjes së qenit në Shtëpinë e Bardhë, stafi kishte bërë një konferencë, në të cilën u tha se qeni nuk mund të fotografohej sepse imazhet mund të vendosnin në rrezik mbajtësit e tij.

Por kur qeni mbërriti, Trump vendosi se donte ta tregonte atë para shtypit.  “Është një shembull se ai nuk kujdeset nëse vë në rrezik jetë. … Ishte sikur të ishte lodra e tij me shkëlqim që po ua tregonte miqve të tij për t’u bërë përshtypje.”

Bolton tha se, gjatë kohës që punonte për Trump, ai dhe të tjerët shpesh u përpoqën të shpjegonin aksionet dhe rreziqet e ekspozimit të burimeve dhe metodave. “Ajo që duket si një fotografi e padëmshme për një qytetar privat, mund të jetë një minierë ari për një shërbim të huaj inteligjence”. 

Refuzimi i Trump për të pranuar humbjen e tij në zgjedhje kontribuoi gjithashtu në kaosin që përfshiu ditët e tij të fundit në detyrë.  Administrata e Shërbimeve të Përgjithshme ishte e ngadaltë për të pranuar fitoren e Presidentit Joe Biden, duke vonuar procesin e tranzicionit.  Ndërsa stafi tjetër i Shtëpisë së Bardhë, madje edhe ish-zonja e parë filluan të bëjnë marrëveshje, Trump refuzoi.

Në të njëjtën kohë, stafi i Shtëpisë së Bardhë po largohej me tufa si pjesë e “procesit të zbritjes” të rregullt, ndërkohë që morali ishte tronditur pas sulmit të 6 janarit në Kapitolin e SHBA.

Bolton tha se dyshonte se Trump kishte marrë dokumente për arsye të mbrapshta. Trump mund t’i konsideronte ato “suvenire”, si ato të shumta që kishte mbledhur gjatë jetës së tij. “Unë mendoj se ai thjesht mendoi se disa gjëra ishin të mira dhe ai i donte,” tha Bolton.  Washington Post raportoi për herë të parë në shkurt se Arkivi Kombëtar kishte marrë 15 kuti me dokumente dhe sende të tjera nga Mar-a-Lago që duhej t’i ishin dorëzuar agjencisë, kur Trump u largua nga Shtëpia e Bardhë.

Një shqyrtim fillestar i atij materiali arriti në përfundimin se Trump kishte sjellë të dhënat presidenciale dhe disa dokumente të tjera që ishin të shënuara të klasifikuara në Mar-a-Lago. Hetimi për trajtimin e materialeve të klasifikuara u intensifikua në pranverë, ndërsa prokurorët dhe agjentët federalë intervistuan disa njerëz që punonin në Shtëpinë e Bardhë në kohën e Trump, rreth mënyrës sesi të dhënat – dhe veçanërisht dokumentet e klasifikuara – u trajtuan gjatë fundit kaotik të presidencës.

Në të njëjtën kohë, prokurorët lëshuan një thirrje për të dhënat që Trump mbante në Mar-a-Lago, video survejimin e Mar-a-Lago, që tregonte zonën ku ruheshin të dhënat. Një zyrtar i lartë i Departamentit të Drejtësisë udhëtoi në Mar-a-Lago në fillim të qershorit dhe shikoi disa nga materialet që ishin ruajtur në kuti.

Pas atij takimi, prokurorët intervistuan një dëshmitar tjetër, i cili u tha atyre se ka të ngjarë të kishte dokumente shtesë të klasifikuara ende të ruajtura në Mar-a-Lago. Departamenti i Drejtësisë më vonë kërkoi një urdhër kërkimi dhe zbuloi të dhëna shtesë të klasifikuara. Apnews

/rtsh.al/