Kodi i Etikes ben mesuesit “zap”, me shume te drejta nxenesve Luljeta Ndoka
Jo me dekolte e minifunde, bizhuteri te tepruara apo ekspozim tatuazhesh te mesuesve. Dhe, nga ana tjeter, ata duhet te maten mire para se te flasin me nxenesit, sepse ne te kundert cdo fjale e tepruar apo me kontekst personal, arsimtareve do t’u kthehet ne bumerang. Drafti i Kodit te Etikes se Mesuesit parashikon me shuam kufizime per mesuesit dhe me shume te drejta per nxenesit. Ne kodin prej 37 pikash, parashikohen te gjitha ato kufizime, per te cilat deri tani nuk ka pasur ndeshkime, edhe pse nxenesit jane dhunuar verbalisht, apo edhe fizikisht. Kodi i Etikes se Mesuesit, i cili eshte ende ne fazen e nje drafti do t’i mbroje njehere e mire nxenesit nga shkeljet qe i demtojne. Per skeptiket, ka ardhur momenti qe te besojne ne kete draft, per shkak se arsimtaret do te jene te detyruar ta zbatojne. Jo thjesht sepse ai do te serviret ne formen e nje urdhri apo udhezimi, porse shkelja e tij mund t’u kushtoje mesuesve profesionin. I hartuar me iniciativen e Ministrise se Arsimit dhe Fondacionit Soros, me pjesemarrjen serioze te sindikatave te arsimit, drafti perpiqet te behet nje rregullator i perpikte i marredhenieve mesues-nxenes, mesues-drejtues, drejtues-prind etj. Kodi parashikon me detaje shmangien e veprimeve komprometuese me femijet, veshjet ekstravagante, madje edhe krijimin e marredhenieve te aferta. Me konkretisht, Kodi i Etikes se Mesuesit i ndalon keta te fundit qe te pranojne dhurata e ryshfete nga nxenesit, t’i fyejne ata, te perdorin fjalor te papershtatshem, madje edhe te tymosin apo te konsumojne alkool ne ambientet e nxenesit. “Mesuesit nuk i lejohet te perdore nxenesit per fushata elektorale apo promocionale”, - thuhet ne Kod, i cili eshte ende ne fazen e draftit. Nje pike tjeter e rendesishme qe vihet ne sherbim te nxenesve ne shkollat publike te vendit eshte edhe qe mesuesi nuk duhet te qendroje indiferent ne oren e mesimit te perdore nxenesin per motive personale apo familjare etj. Kreu i Sindikates se Arsimit, Xhafer Dobrushi, thote se nuk mund te propozohet ulja ne kategori e mesuesit, per shkak se ai eshte i mbrojtur nga ana profesionale. Ndeshkimet jane parashikuar ne kontratat kolektive te mesuesve, megjithate mendohet qe te kete nje pjese te vecante, ku te vihet ne dukje se cfare rrezikon mesuesi apo drejtuesi i nje shkolle nese shkel kodin.
Veshja e mesuesve
Kujdes me bizhuterite, dekoltete, minifundet e tatuazhet
Performanca fizike eshte nje pike tjeter qe specialistet i kane kushtuar shume kujdes ne Kodin e Etikes se mesuesit. Specialistet jane te mendimit qe ndikon se tepermi ne sjelljen dhe formimin e nxenesit, ndaj eshte pare e udhes te parashikohen edhe sanksione ne raste shkeljesh. Keshtu, sipas draftit, mesuesi ne shkolle dhe ambiente te tjera publike duhet te perdore veshje qe i pershtaten figures dhe misionit te tij si edukator. “Mesuesi duhet te jete shembull higjiene e pastertie, te reflektoje shije qytetare te perparuara dhe harmoni ne gjithe paraqitjen e tij te jashtme, thote pika e dyte e “seksionit” te veshjes. Gjithashtu, sipas Kodit, per figuren e mesuesit jane te papranueshme, sidomos ne mjediset e shkolles, veshjet ekstravagante provokuese, perdorimi i bizhuterive te tepruara, ekspozimi i tatuazheve, minifundet, dekoltete etj.
Prinderit
Asnje veprim me nxenesit, pa pyetur prinderit e tyre
Pervecse me nxenesit, mesuesit duhet te jene te kujdesshem edhe me prinderit e nxenesve. Ne menyre kategorike, ata nuk lejohen qe e shfrytezojne prindin per interesa personale, t’i manipulojne ata per te zhvilluar kurse private me femijet, te detyrojne prindin per e investuar ne shkolle pa deshiren e tyre etj. Nje pike tjeter e rendesishme eshte edhe qe mesuesit nuk duhet te krijojne lidhje intime me prindin e nxenesit ne ambientet e shkolles. Gjithashtu, ata nuk do te lejohen kurrsesi qe te pergojojne e te kallezojne intimitete private e sekrete qe lidhen me prinder e nxenes te tjere qe i jane mirebesuar atyre. Nje pike tjeter e Kodit mbi marredheniet mesues-prind, i ndalon mesuesit qe t’u shesin prinderve te nxenesve produkte me natyre mesimore. Kodi i Etikes pritet te rregulloje marredheniet e mesiperme dhe te krijoje nje disipline me te madhe ne shkollat tona.
Ndeshkim, nese shkelet Kodi i Etikes
Nga ulja ne detyre, deri ne largim nga puna
Ndeshkimet e mesuesve do te ndryshojne ne varesi te pasojave qe vijne nga shkelja qe kryejne. Deri tani eshte propozuar qe te jene disa masa ndeshkimore. Keshtu, ato fillojne qe me nje verejtje te thjeshte, verejtje me paralajmerim per pushim nga puna apo edhe ulje ne detyre. Megjithate nuk mbaron me kaq. Sipas Xhaferr Dobrushes, i cili ka marre pjese aktive ne hartimin e draftit, eshte propozuar paraprakisht qe nje mase tjeter ndeshkimore te jete edhe heqje e se drejtes se profesionit. Nje gje e tille mund te kerkohet ne raste shkeljesh shume te renda, si per shembull: Marredhenie seksuale te mesuesit/mesueses me nxenesen/nxenesin. Ne kete rast, ndermerret masa e heqjes se te drejtes se profesionit ne menyre te perkohshme ose pergjithmone. Pra, mesuesi denohet me ligj dhe nuk lejohet me te kthehet ne profesionin e mesuesit. Ndersa masa ekstreme qe pritet te ndermerret ne raste te dhunimit te Kodit te Etikes se Mesuesit eshte edhe largimi nga puna. Megjithate, Dobrushi sqaron se do te caktohet nje organ i posacem qe do te merret me kete ceshtje.
Kodi i Etikes:
Mesuesit nuk i lejohet te:
Ushtroje dhune fizike, psikologjike, verbale, seksuale etj
Diskriminoje per shkak te races, gjinise, seksit, perkatesise fetare, gjendjes sociale etj.
Fyeje e perdore fjalor te papershtatshem me nxenesit e tij
Zhvilloje mesime private me nxenesit e shkolles se vet
Pranoje dhurata e ryshfete nga nxenesit
Perdore nxenesit per fushata elektorale dhe promocionale
Diskutoje me nxenesit tema te papershtatshme dhe cenojne formimin qytetar te tyre
Perdore cigare dhe alkool ne ambientet e shkolles
Perdore droge apo substanca te tjera qe cenojne figuren e tij ne shkolle
Kete kontakte dhe marredhenie te papershtatshme me nxenesit
Perfshihet ne dialog te papershtatshem me nxenesit permes internetit
Dergoje tek nxenesit e-maile e mesazhe me shkrim me natyre te papershtatshme/personale
Diskutoje me nxenesit per marredheniet e veta personale e private
Nderhyje ne menyre joprofesionale ne ceshtjet e nxenesve
Qendroje vetem per vetem me nje nxenes ne nje situate te izoluar ose private ne rrethana te cilat jane ose mund te perceptohen si te nje natyre te papershtatshme
Krijoje, shikoje ose aksesoje imazhe te papershtatshme te femijeve
Thyeje procedurat dhe udhezimet e parapercaktuara ne rastin e veprimtar5ive te ekskursioneve dhe udhetimeve si dhe kerkesat shendetesore dhe ato te sigurise q2e duhen ne keto raste
Shperdoroje cdo informacion sensitiv dhe personal per nxenesin dhe ta beje ate publik nese nje gje e tille nuk i kerkohet nga punedhenesi apo ligji.
Jape mesim femijes se tij
Inicioje, zhvilloje apo mbeshtese asnje veprimtari fetare, politike, etj
Marre masa disiplinore pa marre me pare aprovimin nga organet me te larta
Ndikohet nga persona jashte shkolles per vleresimin e nxenesve ne note
Vecoje nxenesit nga njeri-tjetri per shkak te cilesive te tyre
Te rrije indiferent ne oren e mesimit
Te perdore nxenesin per arsye te veta personale ose familjare
Te marre masa ekstreme ndaj nxenesit pa i dhene me pare atij mundesine e shpjegimit dhe mbrojtjes
Nuk duhet t’i mbaje meri nxenesit per ceshtje thjesht personale
Te vecoje nxenesit per shkak te pjesemarrjes se tyre ne kurse private qe organizon vete mesuesi
Te distancoje nxenesit per shkak te nivelit te te nxenit
Te perdore telefonin celular ne oren e mesimit, ose te bisedoje me ndonje te aferm ose koleg gjate zhvillimit te ores se mesimit
Te ndikojne problemet personale te tij ne marredheniet me nxenesit
Te cenoje detyrimet profesionale lidhur me shpjegimin, komentimin, analizimin e sqarimin e informacionit qe percjell lenda qe ai zhvillon
Te nxise direkt ose indirekt nxenesit per t’i bere dhurata
Te perdore pushtetin e notes per te krijuar autoritet
Te shfaqet para nxenesve me nje pamje dhe sjellje jokorrekte
Krijoje frike dhe panik me sjelljen e tij ne klase dhe ambiente te tjera te shkolles
Veshja e mesuesve
Kujdes me bizhuterite, dekoltete, minifundet e tatuazhet
Performanca fizike eshte nje pike tjeter qe specialistet i kane kushtuar shume kujdes ne Kodin e Etikes se mesuesit. Specialistet jane te mendimit qe ndikon se tepermi ne sjelljen dhe formimin e nxenesit, ndaj eshte pare e udhes te parashikohen edhe sanksione ne raste shkeljesh. Keshtu, sipas draftit, mesuesi ne shkolle dhe ambiente te tjera publike duhet te perdore veshje qe i pershtaten figures dhe misionit te tij si edukator. “Mesuesi duhet te jete shembull higjiene e pastertie, te reflektoje shije qytetare te perparuara dhe harmoni ne gjithe paraqitjen e tij te jashtme, thote pika e dyte e “seksionit” te veshjes. Gjithashtu, sipas Kodit, per figuren e mesuesit jane te papranueshme, sidomos ne mjediset e shkolles, veshjet ekstravagante provokuese, perdorimi i bizhuterive te tepruara, ekspozimi i tatuazheve, minifundet, dekoltete etj.
Prinderit
Asnje veprim me nxenesit, pa pyetur prinderit e tyre
Pervecse me nxenesit, mesuesit duhet te jene te kujdesshem edhe me prinderit e nxenesve. Ne menyre kategorike, ata nuk lejohen qe e shfrytezojne prindin per interesa personale, t’i manipulojne ata per te zhvilluar kurse private me femijet, te detyrojne prindin per e investuar ne shkolle pa deshiren e tyre etj. Nje pike tjeter e rendesishme eshte edhe qe mesuesit nuk duhet te krijojne lidhje intime me prindin e nxenesit ne ambientet e shkolles. Gjithashtu, ata nuk do te lejohen kurrsesi qe te pergojojne e te kallezojne intimitete private e sekrete qe lidhen me prinder e nxenes te tjere qe i jane mirebesuar atyre. Nje pike tjeter e Kodit mbi marredheniet mesues-prind, i ndalon mesuesit qe t’u shesin prinderve te nxenesve produkte me natyre mesimore. Kodi i Etikes pritet te rregulloje marredheniet e mesiperme dhe te krijoje nje disipline me te madhe ne shkollat tona.
Ndeshkim, nese shkelet Kodi i Etikes
Nga ulja ne detyre, deri ne largim nga puna
Ndeshkimet e mesuesve do te ndryshojne ne varesi te pasojave qe vijne nga shkelja qe kryejne. Deri tani eshte propozuar qe te jene disa masa ndeshkimore. Keshtu, ato fillojne qe me nje verejtje te thjeshte, verejtje me paralajmerim per pushim nga puna apo edhe ulje ne detyre. Megjithate nuk mbaron me kaq. Sipas Xhaferr Dobrushes, i cili ka marre pjese aktive ne hartimin e draftit, eshte propozuar paraprakisht qe nje mase tjeter ndeshkimore te jete edhe heqje e se drejtes se profesionit. Nje gje e tille mund te kerkohet ne raste shkeljesh shume te renda, si per shembull: Marredhenie seksuale te mesuesit/mesueses me nxenesen/nxenesin. Ne kete rast, ndermerret masa e heqjes se te drejtes se profesionit ne menyre te perkohshme ose pergjithmone. Pra, mesuesi denohet me ligj dhe nuk lejohet me te kthehet ne profesionin e mesuesit. Ndersa masa ekstreme qe pritet te ndermerret ne raste te dhunimit te Kodit te Etikes se Mesuesit eshte edhe largimi nga puna. Megjithate, Dobrushi sqaron se do te caktohet nje organ i posacem qe do te merret me kete ceshtje.
Kodi i Etikes:
Mesuesit nuk i lejohet te:
Ushtroje dhune fizike, psikologjike, verbale, seksuale etj
Diskriminoje per shkak te races, gjinise, seksit, perkatesise fetare, gjendjes sociale etj.
Fyeje e perdore fjalor te papershtatshem me nxenesit e tij
Zhvilloje mesime private me nxenesit e shkolles se vet
Pranoje dhurata e ryshfete nga nxenesit
Perdore nxenesit per fushata elektorale dhe promocionale
Diskutoje me nxenesit tema te papershtatshme dhe cenojne formimin qytetar te tyre
Perdore cigare dhe alkool ne ambientet e shkolles
Perdore droge apo substanca te tjera qe cenojne figuren e tij ne shkolle
Kete kontakte dhe marredhenie te papershtatshme me nxenesit
Perfshihet ne dialog te papershtatshem me nxenesit permes internetit
Dergoje tek nxenesit e-maile e mesazhe me shkrim me natyre te papershtatshme/personale
Diskutoje me nxenesit per marredheniet e veta personale e private
Nderhyje ne menyre joprofesionale ne ceshtjet e nxenesve
Qendroje vetem per vetem me nje nxenes ne nje situate te izoluar ose private ne rrethana te cilat jane ose mund te perceptohen si te nje natyre te papershtatshme
Krijoje, shikoje ose aksesoje imazhe te papershtatshme te femijeve
Thyeje procedurat dhe udhezimet e parapercaktuara ne rastin e veprimtar5ive te ekskursioneve dhe udhetimeve si dhe kerkesat shendetesore dhe ato te sigurise q2e duhen ne keto raste
Shperdoroje cdo informacion sensitiv dhe personal per nxenesin dhe ta beje ate publik nese nje gje e tille nuk i kerkohet nga punedhenesi apo ligji.
Jape mesim femijes se tij
Inicioje, zhvilloje apo mbeshtese asnje veprimtari fetare, politike, etj
Marre masa disiplinore pa marre me pare aprovimin nga organet me te larta
Ndikohet nga persona jashte shkolles per vleresimin e nxenesve ne note
Vecoje nxenesit nga njeri-tjetri per shkak te cilesive te tyre
Te rrije indiferent ne oren e mesimit
Te perdore nxenesin per arsye te veta personale ose familjare
Te marre masa ekstreme ndaj nxenesit pa i dhene me pare atij mundesine e shpjegimit dhe mbrojtjes
Nuk duhet t’i mbaje meri nxenesit per ceshtje thjesht personale
Te vecoje nxenesit per shkak te pjesemarrjes se tyre ne kurse private qe organizon vete mesuesi
Te distancoje nxenesit per shkak te nivelit te te nxenit
Te perdore telefonin celular ne oren e mesimit, ose te bisedoje me ndonje te aferm ose koleg gjate zhvillimit te ores se mesimit
Te ndikojne problemet personale te tij ne marredheniet me nxenesit
Te cenoje detyrimet profesionale lidhur me shpjegimin, komentimin, analizimin e sqarimin e informacionit qe percjell lenda qe ai zhvillon
Te nxise direkt ose indirekt nxenesit per t’i bere dhurata
Te perdore pushtetin e notes per te krijuar autoritet
Te shfaqet para nxenesve me nje pamje dhe sjellje jokorrekte
Krijoje frike dhe panik me sjelljen e tij ne klase dhe ambiente te tjera te shkolles