E Shtunë, 31 Tetor 2026

Komplotisti katolik: Cili ishte Guy Fawkes, maska e Anonymous

23-04-2012 / Nga Sergio Romano

Të rinjtë e zemëruar që protestuan në qytetet evropiane dhe amerikane kanë shpesh të mbuluara fytyrat e tyre nga një maskë që riprodhon fytyrën e një njeriu me vetullat si shkurre, mustaqet të përdredhura përpjetë, një cik mjekër që zbret deri në majë të mjekrës dhe një buzëqeshje djallëzore. Në Angli, aty ku lindur, quhet "maska e Guy Fawkes ", dhe shfaqet në rrugë më 5 nëntor të çdo viti kur fëmijët shkojnë për të kërkuara disa të holla nëpër shtëpitë e lagjes për të blerë fishekzjarrë. Festa  është një lloj hallouini anglez, por Guy Fawkes, edhe pse shumë e kanë harruar, nuk është magjistar, një shtrigan, ose një personazh legjendar. Ai është njeriu që në 1605, së bashku me një grup të bashkëpunëtorësh, të gjithë katolikë, u përpoq të hidhte në erë me tridhjetë e gjashtë fuçi baruti, selinë e Parlamentit në Londër në ditën kur Mbreti James Stuart VI i Skocisë dhe I i Anglisë, do të shkonte zyrtarisht.
Në qoftë se komploti do të finalizohej komplotistët do të vrisnin të birin e  Maria Stjuardës duke  shkatërruar me një shpërthim tërë klasën politike të mbretërisë. Grushti i shtetit dështoi për shkak se policia, e alarmuar nga një ankesë, vendosi të inspektojë në prag të ceremonisë, një bodrum të ndërtuar në themelet e Dhomës së Lordëve, dhe gjeti, së bashku me tridhjetë e gjashtë fuçive të mbuluara copa druri, njeriun që kishte detyrë për të vendosur zjarrin në pluhurin e barutit. Ky ishte, në fakt, Guy Fawkes, një ushtar i cili kishte luftuar për shumë vite në Holandë dhe Gjermani. Para se të tregoj historinë e tij, megjithatë, duhet të kthehemi pas disa vjet.
Mbretëresha e madhe Elizabeta I vdiq pa lënë një trashëgimtar, por vuri si pasardhësi të saj, në shtratin e vdekjes, një Stuart, djalin  gruas që e kishte dërguar në trekëmbësh. James nuk ishte një katolik dhe ishte rritur në një lloj kalvinizmi protestanist, por ishte i kujdesshëm edhe për katolikët, për skocezët presbiterianë dhe puritanët anglez. Në çdo fe që nuk ishte Kisha Anglikane (ku kryetar ishte mbreti), shikonte një armik potencial, një sulm ndaj madhështisë së tij. Ai ishte jashtëzakonisht i kulturuar, por papritur, arrogant, impulsiv dhe jo i përshtatshëm për administruar me drejtësi punët e shtetit. Ai trajtoi Anglinë ashtu siç kishte drejtuar në Skoci, pa e kuptuar evolucionin e shoqërisë civile angleze gjatë mbretërimit të Elizabetës. U premtoi katolikëve dhe puritanëve që do të gëzonin më shumë liri, por nuk i mbajti premtimet dhe përfundoi i  urryer nga të dyja palët.
Katolikët, në veçanti, e akuzonin për dy ligje: një me të cilin priftërinjtë përzënkëshin nga mbretëria dhe ajo që impononte gjoba të rënda për ata që nuk marrin pjesë në shërbim hyjnor të kishave protestante. Por pas komplotit të fuçive me barut nuk ishin eksponentët më të mëdhenj të katolicizmit angleze. Ishte vetëm një zotëri i Warwickshire, Robert Catesby, i cili kishte mbledhur një grup të vogël të përbërë nga nëntë ndjekës të besimit të vërtetë, amator dhe të pamatur, duke i përzgjedhur në sektorët më konservator të borgjezisë katolike. Pas arrestimi të Fawkes hyri në skenë Robert Sesil, kont i parë e Salisbury, një lloj ministri i policisë që gjenetikisht i takon familjes së inkuizitorët të mëdhenj, nga Joseph Fushé tek Feliks Dzerzhinskij, krijuesi i Ceka-s (organizatë paraardhëse e KGB-në BS), dhe Edgar J. Hoover, drejtor për gati pesëdhjetë vjet të Byroja Federale të Hetimeve, FBI. U ngrit një komision hetimor, ku bënin pjesë edhe disa lord katolik, por regjisori i hetimeve ishte Salisbury.
Mbreti James kërkoi të shikonte në fytyrë Fawkes dhe autorizoi personalisht përdorimin e torturës, së pari me metodat e tij "finsike", por pastaj, gradualisht, më mizore. Dhe pasi ishte një njeri i kulturës së madhe ai përdori formulën e latine: et sic per gradus ad ima tenditur ("dhe kështu, hap pas hapi, deri në format më ekstreme"). I burgosuri  doli të ishte i fortë dhe kokëfortë. Menjëherë pranoi ekzistencën e komplotit dhe pranoi se ai ishte njeriu që do të vinte zjarr tek  fuçitë. Por nuk pranoi të bëjë të ditur emrat e bashkëpunëtorëve, dhe e dha veten kur u përfshinë instrumentet e torturës. Deri në këtë pikë  kemi informacion, por ne dimë se ndër tortura e përshkruar si "fisnike" ishte që robi të varej për gishtash dhe ne mund të imagjinojmë se çfarë ishin të tjerat. Në fund, konspiratorët u arrestuan, u gjykuan dhe u dënuan me vdekje, varje dhe të carë dysh. Për fat të mirë nuk pati masakra kundër katolikëve dhe përvjetori i arrestimit të Fawkes u bë një lloj festivali popullor, një ditë karnavale në mes të vjeshtës.
Çështja u rishfaq shumë vite më vonë, kur katolikët i mbretërisë ishte tashmë të "emancipuar" dhe mundën, në sajë të një ligji të 1828, të paraqiteshin si kandidatë në zgjedhjet për Dhomën e Komuneve. Në vitin 1871 një libër u shfaq në Londër,  i shkruar në dekadat e para të shekullit të shtatëmbëdhjetë nga një prift jezuit, John Gerard dhe titulluar: Gjendja e katolikëve nën James I”. Pothuajse tridhjetë vjet më vonë, një tjetër jezuit me të njëjtin emër (ndoshta një rastësi, ndoshta qëllimisht e zgjodhi për të vazhduar punën e paraardhësit së tij) botoi dy libra për komplotin: “Baruti dhe komplotistët e barutit” ,  që bëri shumë zhurmë. Gerard kam mbrojtur pikëpamjen se komploti në fakt ishte vepër e Salisbury dhe që super polici i mbretërisë e kishte organizuar për të justifikuar një operacion masiv të spastrimit fetar. Me pak fjalë, konspiratorët ishin me siguri, katolikë por ishin tërhequr në një kurth të fabrikuar nga Salisbury. Ajo e Gerard nuk ishte një shpifje. Ati jezuit trajtoi çështjen e fuçive me pluhur me kriteret që ishin të një detektivi të rafinuar dhe në mënyrë filologjike. Ai shqyrtoi dokumentet, kontrolloi datat e procesverbaleve të marrjes në pyetje dhe dorëshkrimin e nënshkrimeve, që besohet se zbuloi mospërputhje dhe kontradikta.

...

Më shumë nga Analiza

Të gjitha ›