Kriza evropiane, fajin e kanë politikanët
Kur institucionet fiannciare të botës perebndimore kapitaliste nisën që të tronditen në vjeshtën e vtit 2008 – ndërsa disa nisën që të shkërmoqeshin menjëhetë e të tjerë ishin në prag të falimentimit – ndjesia e frikës dhe panikut u shtua shumë në korridoret e pushtetit. Clat ishin hapat që duheshin marrë për të shpëtuar një falimentim e dështim të plotë? Ministrat e fianncave dhe liderat botyërorë u mblodhën me shpejtësi në takime të gjata e të njëpasnjëshme për të planifikuar zgjidhjet e daljes përballimit të situatës. Nga këto mbledhje doli strategjia e paketave fiannciare të shpëtimit , pra e derdhjes së miliarda dollarëev nga xhepat e taksapaguesve për të shpëtuar gjigandët fianciarë që ndodheshin ën ditë të hallit. Sipas pushtetrarëve këto para ishin premtimi për daljen nga kriza dhe styabilizimine sistemin shuëm të bruishtë fiannciar. Nga ajo kohë ka kaluar pak më shumë se një vit, por nuk ka ndodhur ndonëj gjë e madhe, të paktën jo ajo që pritej.
Kur shtete e para e gjetën veten e tyre në buzë të falimentit – shtete si Leyonia, Estonia, hungaria dhe më pas Grqia – liderët politikë vednosën që tu jeprnin këtyre vendeve miloiarda të tjerë po nga paratë e taksapaguesve dhe ën këmbim kërkuan nga qeveritë e këtyre vednev që të merrbnin me urgjencë masat shtrënguesëe për redukrime të ndjeshme të shpenzimeve buxhetore dhe kjo për dias vjet rresht. “Ne bëmë atë që ishte e domozdoshme”, deklatonte kancelarja gjermane Merkel pas çdo faze të zhvillimit të krizës. Dhe liderët e tjerë tëeurozons tndin kryet pas saj në shenjë miratimi. E ndërkohë pjesa më e mahe e këtyre liderve nuk e kanë as idenë ëm të vogël nëse ajo çka bënë ishte apo jo productive për zgjidhjen e krizës. Ajo çka shumë aalistëve u duket shqetësuese ëhstë mendimi dhe madje bindja që kanë shuloë poitikanë dhe liderë vendesh që situata pas krizës do të jetë e njëjtë me atë para saj, pra që bota nuk do të ndryshojë. Për këta analistë ky është një gabim shuëm I madh perceptimi. Ajo që ka ndodhur më së pakti do ët shkaktojë një ulj të ndjeshme të rritjes ekonomike për nëj periudhë relatibvisht të gjatë kohe. Por faki është që poitikanët nuk po mendojnë për nëj gjë të tillë. Burrat dhe gratë që janë xgjedhutr në detyrat e larta të qeverisjes së vendeve e kanë mendjen vetëm tek një gjë: rizgjedhja në postet drejtuese dhe vazhdimi I mbajtjes së pushtetit. çdo gjë tjeër për ta është e dorës së dytë.
Nëse do t’I hidhnit një sy peisazhit poloitik këto ditë imazhi që do të përftonit është shumë I mjerë. Le të shohim me rradhë disa vedne erpiane.
- Partitë politike në belgikë, Luksemburg dhe Hollandë, që janë edhe vednet në zemër të projektit original evropian janë të bllokuara dhe të ngërthyera në beteja të pafund me njëra-tjetrën, në kriza qeveritare dhe zënka provinciale;
- Në Evropën lindore – Hungaria dhe Slovakia, për shembull – po përballen me partitë nacionaliste të cilat po ndezin zjarrin e urrejtjes dhe inatit në vendet përkatëse;
- Në Greqi, qevria aktuale është duke luftuar për të mbuijetuar pas trashëgimisë shkatërrimtare që trashëgoi nga qeevria paraardhëse. Për dhjketëvjeçarë me rradhë vedni është drejtuar nga tre familje të vetme që kanë shkëmbyer pushtetin me njëra-tjetrën . Klani I kryeministrit actual Papandreu ëhstë një prej këtyre familjeve. Dhe grekët në mënyrë passive, apo aktive janë adoptuar me këtë sistem;
- Situata nuk ëhtën aspak më e ndyshme në Itali: Vendi, një nga themeluesit e Bashkimitb Evropian ka qenë në një situatë jot ë mirë politike prej vitsh. Italianët janë fiksuar pas ekraneve të kanaleve privatë të manjatit të medias berluuskoni që është edhe kryenministrui I tyre . Ai vetë ka si objektiv parësor vetëm mbriojtjen e interesave dhe bëhstetësve të tij në parlamentin e vendit përmes miratimit të ligjeve të reja objektivi I vetëm I të cilëve është që ta shpëtojnë atë nga përballja me gykatat dhe me drejtësinë me të cilat ka të pa mbyllura shumë hesape. Ndërkohë opozita, tghuajse nuk ekziston..
Për një kohë të gjatë marrëevshje frankogjermane kishet sguruar një lidership, edhe pse minimal, në Evropë. Por edhe ato kohë kanë marë fudn tani. Le të shohim pak më me vëmendje çështjet e mëposjtëme: a kemi nevojë në të vërtetë për një qeverisje ekonomike në Evroopë? A duhet të ndalojmë funksionimine fondeve private të investimeev? Cilat janë përmasat e reduktimeve të shmenzimeve buxhetore që duhet të merren në vende problematike? A ka nevojë ekonomia evropiane për një stimulim? Qeveritë e Gjermanisë dhe Francës po u japin të gjitha këtyre pyetjeve pëgjigjie kontradiktore, ose në më të keqin e rasteve nuk po u përgjigjien fare.
Po aq serioz është edhe fakti që liderët e këtyre vedneve jo vetëm kanë mendime të dnryshme për sa i përket çështjeev thelbësore e globale, por ndryshojnë nga nëjri-tjetri në mënyrë radikale edhe kur bëhet fjalë për mënyrën e kryerjes së gjërave: Nikolas Sarkozi është një egomanjak hiperaktiv, ndërsa Angela Merkel është shuë ngurruese në veprimet që kryen. Tashmë nuk mund të fshihet fakti i tensionit që ekziston mes Francës dhe Gjermanisë. Kriza evropianenuk është një aksident i shkaktuar nga një ekonomim e globalizuar – por është rezultat i dështimit politik. Ja disa nga pyetjet që duhen bërë në një kohë të tillë, përgjigjia e të cilave do të sqaronte shumë çështje dhe pozicione:
- Kush ishte përgjegjës për liberalizimin e tregjeve financiarë duke iu gëzuar nëj fakti të tillë , në një kohë kur praktikisht nuk ishte i mundur konrolli? A nuk ishin vallë politikanët, diku konservatorët, diku leftistët dhe liberalët e tregjeve të kudondodhur përgjegjësit?
- Kur e krijoi malin gjigand të borxhit për të krijuar ide të mira para elektoratit dhe për të shmangur prej tij pyetjet “djegëse”? – A nuk janë të nëjtët politikanë ata që krijuan borxhin dje me ata që kërkojnë masa shtrënguese dhe që po e cilësojnë këtë borxh si: rrënjën e të keqes?
Ky kontinent i sëmurë ka mbi tëgjitha nevojë për politikanë të rinj dhe më të mirë. Po çështja është se ky mund të gjenden njerëz të tillë? Ndërkohë nuk ka asnjë dshenjë për ekzistencën e ndonëj Obame evrpain, apo qoftë edhe dikujt paksa të ngjashëm me të.
Evropa është duke vuajtur nëj krizë të thellë lidershipi në nëj mnga miomenhtet më të rënda të krizës së saj. Kjo ëhstë veçanërisht e dukshme në Bruksel , në qednrën e Bashkimit Evrpian. Ai ëshët vedni prej nga ku në nëj rast ideal do të duhet që të vininpropozimet për daljen nga kriza, ku duhet tëmerreshin vendimet e duhura në interssin e 27 anëtarëve. Por pikërist në momentin e krizës më të madhe në të cilën është gjendur ndonjëherë organziata, nejrëzit në krye të instituciioneve drejtuesenë Bruksel janë veçse ca figura të dobëta.
Komisiopni Evropian që është edhe “mbajtësi” i traktatave evropiane dhe që e sheh veten në thelbin e atij që konsiderohet si projekti plitik i shekullit, ka qenë thuajsekrejtëisht jashtë loje në rastin e çështjes së manaxhimit të krizave. Së pari ai heshti për të mos rezikuar rizgjehdjen e Presidntit të tij, Barroso dhe me tu konfirmuar ai në mandatrine dytë ai pësoi aq shumë fyerje sa askush nuk e merr më seriozisht. Më pas ratifikimi i Traktatit të Lisbonës , dokumenti që pasoi kushettutën e dështuar evropiane, e vendosi Parlamentin Evropian në një pozitë thuajse të njëjtë me Komisionin. Parlamenti dhe Këshilli i Evropës që përfshin krerët e shteteve dhe qevrine të 27 anëtarëve është bërë befas qednra e pushtetit në Bruksel dhe Komisioni Ecvtropian po e ndjen veten “të shtypur , nha të dyja anët nga këto institucione me fuqi të shtuara.
Ish Kryeministri belg Herman Van Rompuy deri ëm tani nuk ka bërë asnjë për të dnryshuar situatën e keqe në Bruksel. Ai ishet i pari që u zgjodh si presidenti i përhershëm i Komisionit Evropian dhe duhej që të nxiste më shumë solidaritetin evropian në takimiet e krerëve të BE-së. Por kjo përpjekje pak a shumë ka dështuar deri më tani. Mdje ndërsa ën Bruksel mbahej takimi m i rëdbnëishë i krizës për miratimine paketës financiarëe për Greqinë, Presidnti io Evropës ndodhej për një turne punë për të gjidhur problemet me Amerikën Latine. Tani së fudnit ai ka marrë një iniciativë rigrupimi duke nnoftuar krijimin e “një kabineti krize” që supozon të bëjë bashkë lojtarët më të rëndësishëm dhe institucionet më të rëndësishme në kontinent. Në këtë kabinet do të bëjnë pjesë shefi i Bankës Qëdnrore Evropiane, Trishe, presidenti i Komisionit Evropian, Barroso dhe sigurisht vetë ai Van Rompuy. Në Berlin një zyrtar i lartë e quajti një iniciativë të tillë “qesharake”, ndërsda siopas burimebve të brednëshme të Pallatit Elize në Francë, banorët e pallatit anë qesur me zë të lartë kur e kanë dëgjuar një ide të tillë “brilante”. Në këto rethana Baroso dhe Van Rompuy duket se i kanë ulur ambiciet dhe tani të paktën lënë çdo të hënë një takim me njëri-tjetrin për të konsumuar mëngjese pune.
#