Lobimi dhe organizatat hulumtuese ne procesin politik amerikan
Lobimi eshte aspekt i rendesishem i politikeberjes ne Shtetet e Bashkuara. Kritiket thone se lobistet ndikojne ne vendimmarje ne dem te interesit publik por lobimi eshte aktivitet qe mbrohet me kushtetuten e vendit. Nderkaq rol te rendesishem luajne edhe organizatat kerkimore ne Uashington te cilat bejne hulumtime ne ceshtje me rendesi politike. Ligjet ne Shtetet e Bashkuara hartohen dhe miratohen permes nje procesi qe duhet te jete e hapur. Projekligjet paraqiten ne Kongres shqyrtohen dhe nese miratohen i dergohen presidentit i cili i nenshkruan duke i kthyer ne ligje. Me pas ekzekutivi i zbaton ato ligje dhe qeveris ne baze te tyre permes departamenteve dhe agjencive te shumta.
Njerezit dhe bizneset qe preken nga keto ligje dhe rregullore perpiqen te ndikojne ne formimin dhe zbatimin e tyre. Kjo perpjekje per te ushtruar ndikim quhet lobim. Sipas vleresimeve per vitin 2009 afro tre deri ne kater miliard dollare u shpenzuan per te ushtruar ndikim ndaj Kongresit dhe qeverise. Nje pjese te mire te ketij aktiviteti e ushtruan avokatet.
Nje nga ata eshte Nicholas Allard i cili thote se avokatet luajne rol te rendesishem ne lobim. Nese ka ligje qe nuk jane hartuar sic duhet ose nese nuk zbatohen ne menyre te ndershme dhe nuk mundesojne qe rregullat te vlejne njelloj per raste te ngjashme atehere jemi deshmitare te rezultateve te dobeta dhe politikave te gabuara.
Analistet thone se lobistet jane me ndikim dhe nganjehere arrijne edhe te shkruajne vete ligjet qe miraton Kongresi. Por ka edhe rregulla te cilave duhet tu permbahen. Profesori Mark Rom prane Universiteti Georgetown shpjegon Nje gje dihet ti japesh dikujt para per te kryer pune eshte kunder ligjit te flasesh me dike nuk eshte kunder ligjit. Por ka shume menyra sesi parate futen ne procesin politik dhe eshte veshtire te caktohet se cparashihet me rregulla. Media dhe vezhguesit e etikes i kushtojne vemendje veprimtarise se lobisteve te cilet detyrohen te bejne publike shpenzimet e lobimit. Disa anetare te Kongresit madje edhe jane burgosur per veprime te jashteligjshme sic jane pranimi i dhuratave nga lobistet per te ndikuar ecurine e votimit. Nderkaq ne kryeqytetin amerikan veprojne edhe nje numer organizatash kerkimore shumica jofitimprurese si Instituti Brookings Fondacioni Heritage ose Qendra per Studime Strategjike dhe Nderkombetare.
Pervec hulumtimeve per probleme shoqerore ekonomike mjedisore apo strategjike organizatat kerkimore japin edhe mendimet e tyre per legjislacionin dhe vendimet politike qe duhet ndermarre. Profesori Mark Rom shpjegon se perfaqesuesit e ketyre organizatave perpiqen te fitojne mbeshtetje per propozimet e tyre dhe ne njefare menyre bejne edhe punen e lobisteve.