Majlinda Bregu, Vizat dhe statusi kandidat, brenda 2010-ës

Ministrja e Integrimit, Majlinda Bregu, e sheh vitin 2010 si nj vit me lajme t mira pr integrimin e Shqipris n BE, duke pritur nga Brukseli dy ogure t rndsishme, si sht heqja e regjimit t vizave dhe dhnia e statusit kandidat. Ajo foli n emisionin “Logos” n TVSH dhe sqaroi hapat e ndjekur me plotsimin e pyetsorit, hapat e mtejshm, procedurat teknike dhe nj dat t prafrt t hapjes s negociatave, situatn politike n vend dhe mundsin e ndikimit t saj n procesin e integrimit, si dhe shtjen e liberalizimit t vizave

A besoni q sht realizuar procesi i pyetsorit n t gjitha aspektet?

Sigurisht q besoj, sepse nse nuk do ta thosha un, ky do t ishte nj lajm i keq pr kdo, jo sepse un kam prgatitur prgjigjet e pyetsorit, por sepse ministria q drejtoj ka ndjekur do moment intensivisht jo vetm procesin e s prditshmes n kuadr t integrimit, por jemi munduar t’u paraprinim prgatitjeve pr datn 1 dhjetor, kur mbrriti Pyetsori i Komisionit Evropian. Besoj q i kemi qndruar dy krkesave baz, t cilat iu parashtruan Kryeministrit Berisha ditn q ky pyetsor iu dorzua nga ambasadori Lohan, krkesa e nj date indikative nga KE-ja, domethn ata prisnin q ne t dorzonim prgjigjet brenda muajit mars dhe krkesa tjetr kryesore ishte cilsia. Pra cilsi dhe respektim i kufijve kohor, n fillim t muajit prill ne kemi prfunduar procesin dhe kemi treguar se administrata shqiptare e ka prballuar denjsisht. Ne kemi
nj llogaritje kalendarike t thjesht n shifra dhe ka dal se kan qen 90 dit pune intensive duke mos llogaritur ktu ditt e diela, sepse t shtunat kan qen t gjitha t prfshira si dit pune, n t gjitha kto dit nuk sht par orari zyrtar, ka qen nj pun tepr intensive dhe un ju siguroj se edhe rezultati do t jet i knaqshm. T paktn un mund t’ju siguroj se nga drafti i par i prgjigjeve t institucioneve t linjs n Ministrin e Integrimit deri n mbledhjen e fundit t KNI-s n dat 29 mars ne kemi par, ripar, rishikuar dhe komentuar n mbledhjet e Komitetit Koordinues Ndrministror q ishte hallka paraprake, kemi certifikuar prgjigjet e 2.284 pyetjeve dhe 2.000 nnpyetje q mund t konsiderohen pyetje m vete, sepse krkonin prgjigje. Komisioni Evropian na ka dorzuar nj dokument q shkonte n 384 faqe, pra ka qen nj volum i jashtzakonshm.

Sa faqe jan prgjigjet?

Nuk do t jen m shum se 4000 mij faqe, pr kt ju siguroj, por do t jen dika m pak, ne ndrkoh po merremi me formatimin. Kemi ndjekur logjikn q nj zgjatje e teprt nuk na bn mir, sepse sht e vshtir pr kdo t lexoj nj material voluminoz dhe t nxjerr thelbin nga ai material, kemi nj eksperienc nga progres-raportet e Bashkimit Evropian. Zakonisht administrata shqiptare shkruan m gjat nga sa duhet dhe n prgjigjen e nj pyetjeje kemi nj trend pr t’u zgjatur m shum sesa thelbi i pyetjes, pr kt arsye i kemi qndruar rigoroz nj metodologjie t miratuar q ia kemi prezantuar q n fillim administrats shqiptare n tetor t ktij viti dhe pastaj e kemi miratuar para mbrritjes s pyetsorit. N referenc me vendet e tjera, t cilat e kan kaluar kt proces, Kroacia ka dorzuar nj pyetsor me prgjigje n 3600 faqe, por ka pasur 4 kapituj m pak se Shqipria, ndrkoh q Mali i Zi q e ka dorzuar pak muaj m par, ka dorzuar nj dokument me rreth 4500 faqe. Gjithsesi, ne i kemi qndruar nj logjike pr t qen sa m rigoroz n prgjigje, por duke prfshir do shpjegim t mundshm, sigurisht duke i ln rrug edhe sqarimeve t mtejshme q mund t gjenden n anekse.

Sa ka qen numri i individve t prfshir n kt proces?

Pa llogaritur punonjsit e Ministris s Integrimit, t cilt un nuk i numroj n totalin e administrats, sepse kemi qen shum m t prfshir sesa pjesa tjetr, dhe me or edhe m t zgjatura, q n ndarjen e pyetjeve npr institucione, e kemi nisur procesin me 420 punonjs t trajnuar intensivisht n nj fenomen orteku, ku njra pyetje krkonte specialist t tjer, kemi mbrritur n nj numr prej 1200 npunsish, pa llogaritur nj staf prej 40 vetash t Ministris s Integrimit. Kan qen 160 takime t grupeve ndrinstitucionale t puns, 62 institucione t prfshira n kt proces, n fazn e par t sqarimit t paqartsive t pyetjeve jan prfshir 27 ekspert ndrkombtar q jan kontraktuar pr t dhn sqarime pr pyetjet, sikurse nuk jan ln pa prdorur edhe metodat e tjera t komunikimit me KE, sepse ky sht nj proces interaktiv, sepse nuk sht nj proces ku dorzohet nj material, bj far t duash dhe na i sill, por kemi krkuar sqarime na jan dhn, kemi pasur mundsi t dialogojm me ta. Pyetsori sht i vetmi instrument zyrtar q duhet t kaloj do vend pr t kaluar provn sesa ka prmbushur kriteret e antarsimit, t paktn deri n kt faz, pra testi i domosdoshm pr t kaluar n fazn tjetr t antarsimit q sht statusi i vendit kandidat. Ka qen nj pun intensive, por prfitimi ka qen shum i madh, e para kemi prfituar nj informacion t plot pr t gjitha reformat e ndrmarra dhe stadin aktual t tyre. Kemi nj dokument n dor q vlerson t gjitha fushat e shtetit shqiptar dhe kemi evidentuar linja, tek t cilat duhet t prqendrohet m shum vmendja n kt proces, por kemi identifikuar edhe ata punonjs q prballojn presionin e kohs t cilsis dhe q do t jen nesr baza pr ngritjen e grupit t negociatave.

N t gjith kt skanim q sht br, patt mundsi t vlersoni ku sht Shqipria pr sa u prket standardeve t Komisionit Evropian?

Ne kt e bjm n do takim, krahas Komitetit t Stabilizim-Asociimit q u mblodh para pak javsh, jan edhe 7 nnkomitete, t cilat vlersojn punn pr plotsimin e kritere n do fush. Pra ka nnkomitete q jan pr Industrin dhe Tregtin, sht nnkomiteti pr doganat dhe tatimet, inovacionin dhe pronsin intelektuale, nnkomiteti q merret me shtjet e drejtsis, kriterin politik, pra jan 7 nnkomitete, q muaj pas muaji, n baz t do axhende vlersojn plotsimin e standardeve, sikurse sht edhe dokumenti i rndsishm i KE-s q del do vit, progres-raporti, q na jep nj mundsi pr t
nj vlersim, se far ka ndodhur dhe ku jemi me detyrimet e nj viti, si dhe l dhe rekomandimet pr t ardhmen. Pra nse do ta thjeshtoja, sht si t shkosh n nj provim, ku ti i di ushtrimet, e rndsishme sht ti bsh mir ato dhe brenda nj kohe t caktuar. Pra ka disa linja t caktuara, problemi qndron tek vullneti politik, kmbngulja dhe dshira e qeverive pr t plotsuar dhe pr ta marr seriozisht kt proces, i cili bazohet n reforma dhe reformat nuk jan gjithmon me shije t mbl, krkojn ristrukturime, riformatime t administrats.

Kur do t drgohet n Bruksel ky pyetsor?

Un jam n dijeni q misioni yn n Bruksel dhe zyra e Kryeministrit n Shqipri po gjejn prputhjen e axhendave pr t dorzuar dokumentin. Ne do t ishim gati pr ta
kt dorzim brenda javs s par t prillit, nuk e kemi t mundur sepse komisioni largohet pr shkak t festave t Pashkve.

Sa duhet t pres Shqipria, pr t marr prgjigje?

Ne presim q brenda 6 ose 9 muajve, besoj se do t jet brenda 9 muajve, Komisioni t bj vlersimin dhe t prgatis mendimin, sepse me vendimin e 16 nntorit Kshilli i Ministrave t Jashtm t BE-s i ka krkuar Komisionit t drgoj kt instrument zyrtar dhe Kshilli t vendos nse Shqipria do t kaloj n fazn tjetr t vendit kandidat apo jo. Duke respektuar kohn pr t lexuar prgjigjet, un shpresoj q kjo gj t ndodh brenda vitit 2010, por gjithsesi nuk jam un ajo q vendos kohn e Brukselit, ata do t marrin kohn e tyre t nevojshme pr t prgatitur opinionin. Mund t ndodh q Kshilli t marr vendimmarrje pr dy shtje ose vetm pr nj: jepet statusi i vendit kandidat ose jo dhe jepet data pr hapjen e negociatave ose jo. Mund t ndodhin t dyja, t jepet statusi dhe data e hapjes s negociatave, ose njra prej tyre. Kjo ka ndodhur me Maqedonin, ku sht akorduar statusi dhe s’u caktua data pr hapjen e negociatave. Nuk mund t mos them q kjo situat politike nuk m bn t ndjehem mir as zyrtarisht, as personalisht. Nuk ndjehem mir zyrtarisht se sigurisht jam pjes e ksaj qeverie dhe dshmitare e vullnetit t t gjitha institucioneve shqiptare pr at drejtim ku duam t lvizim t gjith, e prpjekjeve t t gjithve ne pr t ln nj gjurm dhe pr ta afruar sa m shum kt dat t antarsimit ton n Bashkimin Evropian. Dhe personalisht nuk ndjehem mir, sepse n vend t vlersohemi pr nj performanc krejtsisht pozitive q po dshmojm pr plotsimin e detyrimeve, jam e detyruar t sqaroj pr nj situat t paqart politike dhe krkesa q as sot dhe ksaj dite nuk i kuptoj. Un uroj q ne t kemi qen sa m cilsor n dhnien e prgjigjeve, dhe shpresoj q ky ngr politik t mos jet shtyrs n afatet e dhnies s mendimit pr Shqiprin.

Besoni se qndrimi i PS-s do t ket rndsi n vendimmarrje?

Qndrimi i PS-s ka vetm nj rezultat, nuk ndodhi n vitin 1997, 2001, 2007, por sht qndrim pr zgjedhjet parlamentare t zhvilluara, n nj vit ku ne zbatuam propozimet e opozits s athershme dhe t tanishme pr Kodin Zgjedhor, me nj pal zgjedhje ku pr her t par prodhuam dokumentet e identitetit q jo pr retorik, por s’u prodhuan asnjher gjat qeverisjes s PS-s, ku arritm t krijonim nj regjistr online, lista zgjedhore, t cilat n pjesn m t madhe t tyre jan kontrolluar nga pushteti vendor i majt, nj pal zgjedhje q u certifikuan nga ndrkombtart dhe u vlersuan si zgjedhje q prmbushin pjesn m t madhe t standardeve. Pa manipulim, pa parregullsi. Kjo nuk sht mnyr pr t
opozit. M vjen keq q gjat 2009 dhe gjat 2010-s prkthimi i vetm i bojkotit t gjat t opozits, i paqndrueshmris dhe paforms q kan edhe sot e ksaj dite, hyr nga Parlamenti, dil nga Parlamenti, prkthehet vetm n nj emr: tendenc pr t bllokuar procesin e integrimit t Shqipris. Kjo nuk sht akuz, kushdo q e mendon do ta quaj anormale, sjelljen e opozits shqiptare n 2010-n, vit kur shqiptart presin prfitimet e tyre t para t ktij 20-vjeari t proceseve demokratike dhe m t rndsishmet pr gjith historikun e shtetit shqiptar, sikurse sht lvizja e lir e qytetarve shqiptar. Nse opozita nuk do ta mbaj kt njoll dhe kt gjob sipr vetes, do t bhet mir t mos kishte qen penguese. Un nuk mund t kuptoj sesi partia m e madhe e opozits n vend t mos mendoj pr gj tjetr, vese pr kutin e Edi Rams.

Nj shtje tepr e ndjeshme pr qytetart sht ajo e vizave. Ka deklarata t ndryshme, a do t ket nj vendim t shpejt pr heqjen e vizave?

Un jam aq optimiste sa kam qen edhe nj vit m par. Nuk do t ket zhgnjime lidhur me vendimin q shqiptart do t lvizin pa viza brenda vitit 2010. Kjo lidhet me nj fakt fare t thjesht. E para se sht plotsim i nj ndrre, i nj aspirate, i nj dshire, nj ideje t hedhur qysh n ditt e para t lvizjes demokratike, dhe pa dashur t bj hije vendimeve t tjera, vendimit kryesor me t cilin e kan lidhur shqiptart integrimin e tyre n Bashkimin Evropian, si nj e drejt pr t lvizur n mnyr dinjitoze dhe t barabart me qytetart e tjer t BE-s. Kemi prfunduar at ka i takonte pjess shqiptare, pra detyrimeve t vendosura para nesh n udhrrfyesin pr liberalizimin e vizave. Kemi pasur nj sr detyrimesh pr t plotsuar n katr blloqe, i kemi plotsuar n maksimum. Kemi ndrmarr iniciativat tona ligjore, t cilat na kan sjell nj situat t prmirsuar n kufirin toksor, por edhe at detar nprmjet moratoriumit pr skafet, nj vendim ndoshta jo shum entuziast pr shqiptart, por q na ka dhn nj imazh shum m t mir dhe m t besueshm n Evrop. Kemi treguar q jemi serioz n luftn kundr krimit t organizuar, kemi miratuar nj ligj antimafia, kemi
t mundur pajisjen me dokumente cilsore dhe t besueshme identifikimi, kemi rreth 550 mij pasaporta t dorzuara dhe shum masa t tjera. Plotsimi i t gjitha ktyre detyrimeve sht prkthyer n komente t ekspertve ndrkombtar. Un po citoj vetm deklaratn e komisionerit pr zgjerimin: “Komisioni i qndron premtimit pr t paraqitur propozimit dhe pr t marr vendimin pr liberalizimin e vizave brenda vers s ktij viti”. Pas marrjes s vendimit, ai mund t aplikohet pas nj periudhe kohore duke nisur nga dy jav deri n nj apo disa muaj. E rndsishme sht q vendimi pr liberalizimin e vizave do t merret brenda vitit 2010.