Masat e NATO-s për të ndaluar shtrirjen sovjetike në vitin 1969
Pas pushtimit çek mblidhen krerët e Aleancës Atlantike. Frika nga shtrirja e ushtrisë së Bashkimit Sovjetik në Mesdhe
Drew Middleton
UASHINGTON – NATO-ja ka hyrë në dekadën e tretë të saj e pasigurt për dy faktorë: mbrojtja dhe ulja e tensionit politik, të cilat mbizotërojnë në pozicionin e saj ndaj bllokut sovjetik prej 97 vendesh. Zhvillimet mund t’i detyrojnë ministrat e Jashtëm dhe të Mbrojtjes së Aleancës, të cilët takohen nesër, të zgjedhin kursin e mëparshëm dhe jo atë që ata kishin planifikuar. Shtatë anije të Flotës Veriore Sovjetike hynë sot në Mesdhe që të përforcojnë skuadrën me rreth 30 anije të tjera të vendosura atje. Flota është e përbërë nga kryqëzorë bombardues, një kryqëzor zjarri, një grup anijesh me mjete gjuajtëse dhe katër nëndetëse.
Manlio Brosio, sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, tha në një konferencë për shtyp se ky përforcim tregon se politika sovjetike mbetet ushtarakisht “ekspansioniste”, ashtu siç është edhe politikisht. Megjithatë, ai dhe burime në delegacionin e Shteteve të Bashkuara pranojnë se ministrat duhet të hartojnë disa çështje për t’ia propozuar Traktatit të Varshavës në Konferencën Europiane të Sigurisë (sot OSBE-ja, - shën. red.).
Këshilli Atlantik i Veriut, - struktura ekzekutive e Aleancës, - e përbërë nga përfaqësuesit e 15 vendeve anëtare, ka përgatitur një deklaratë të përbashkët ku hidhen poshtë direktivat për negociata me Perëndimin të Bashkimit Sovjetik dhe aleatëve të tij.
Apeli i Kremlinit
Ky dokument, i cili do të shqyrtohet nga ministrat e Jashtëm, pretendon t’u japë zgjidhje përgjigjeve të tyre për propozimin e rusëve. Ky propozim duket në një apel të bërë nga fuqitë e traktatit të Varshavës, pas takimit të tyre më 17 mars. Ata kanë bërë thirrje për një “konferencë pan-europiane për sigurinë dhe bashkekzistencën”. Për formulimin e apelit, zoti Brosio tha se, duke përfshirë “parakushtet e papranueshme” dhe ato të nënkuptuara, Shtetet e Bashkuara dhe Kanadaja nuk do të jenë të përfshira në këto diskutime. Të tjerët kanë mendimin se formulimi i apelit shmang pjesëmarrjen e këtyre vendeve në diskutimet e hapura.
Burime amerikane thonë se apeli është i hapur, përfshirë edhe dy propozimet e kaluara të shteteve komuniste për konferencën. Ata thonë se çështja është nëse konferenca e propozuar do të sjellë lëvizjen në drejtimin e duhur të zgjidhjes së çështjeve reale, të tilla si e ardhmja e Berlinit Perëndimor.
Të gjitha burimet pranojnë se ministrat e Aleancës duhet të japin përgjigje për apelin e Budapestit në komunikimin e tyre, secili në mënyrë të drejtpërdrejtë apo zyrtarisht, që të mund të formulojnë një përgjigje.
Frika nga sovjetikët
Që pas pushtimit të Çekosllovakisë, i drejtuar nga Bashkimi Sovjetik, kërkesat e mbrojtjes ushtarake kanë qenë të larta brenda Aleancës. Burime ekspertësh thanë në Bruksel, përmes intervistave të ndryshme, se të dyja, Këshilli Atlantik i Aleancës dhe drejtuesit ushtarakë, kanë në shqyrtim kapacitetet e NATO-s, në rast të veprimit sovjetik kundër asaj që quhet “hapësirat gri” në Europën Qendrore. Kjo u referohet të tilla vendeve si Austria, Jugosllavia, Rumania dhe Finlanda, të cilat nuk përfshihen në Marrëveshjen e Atlantikut të Veriut, por pavarësia e të cilave është konsideruar jetike për stabilitetin europian.
Fushatë për ulje tensionesh
Fushata për një përpjekje të re në drejtim të uljes së tensioneve përmes negociatave dypalëshe dhe shumëpalëshe ka rigjallëruar thuajse të gjitha qeveritë, parlamentet dhe popujt e Aleancës. Por, rritja e vazhdueshme e forcës sovjetike në Mesdhe dhe mundësia e presioneve të reja që shfaqen në Europën Qendrore penguan në ketë takim çdo afrim në shkallë të gjerë.
Tjetër temë do të jetë reagimi europian për të ardhmen e bisedimeve sovjeto-amerikane. Dhe çështja e tretë do të jetë progresi i përforcimit ushtarak, i miratuar në nëntorin e kaluar. Aleanca përmbush qëllimin e saj themelor dhe baza e saj është suksesi. Krijimi në përmbajtje i Bashkimit Sovjetik ka qenë efektiv në shtimin e trupave jo-ruse që janë projektuar brenda Europës Perëndimore për 20 vjet. Së fundi, Aleanca ka kërkuar të llogarisë anën e padukshme ushtarake të saj drejt Lindjes në një përpjekje që të neutralizojë aksionin e ri sovjetik kundër shteteve të Europës Lindore. Sepse kufizimet ushtarake dhe ndryshimet politike me vështirësi tentojnë të jenë të efektshme. Gjithashtu, suksesi i plotë i Aleancës është një tjetër shqetësim. Ajo është duke u forcuar ushtarakisht, por jo në masën e dëshiruar prej admiralëve dhe gjeneralëve; kjo parë edhe në efektshmërinë spektakolare të pushtimit të Çekosllovakisë dhe rritjen e vazhdueshme të përforcimit të marinës sovjetike në Mesdhe. Dhe as dy vjet e gjysmë pas përpjekjes intensive të planifikuar me humbjen e fuqisë, mbështetjen logjistike dhe gjithçka tjetër, e cila varej prej tërheqjes ushtarake të Francës në vitin 1966.
Vijon në numrin e ardhshëm
Shkrimi është publikuar në “The New York Times” më 9 prill 1969
Titulli origjinal është: “NATO pondering course as it enters third decade”
Përgatiti: Albert Gjoka
2 Prill 2008
Drew Middleton
UASHINGTON – NATO-ja ka hyrë në dekadën e tretë të saj e pasigurt për dy faktorë: mbrojtja dhe ulja e tensionit politik, të cilat mbizotërojnë në pozicionin e saj ndaj bllokut sovjetik prej 97 vendesh. Zhvillimet mund t’i detyrojnë ministrat e Jashtëm dhe të Mbrojtjes së Aleancës, të cilët takohen nesër, të zgjedhin kursin e mëparshëm dhe jo atë që ata kishin planifikuar. Shtatë anije të Flotës Veriore Sovjetike hynë sot në Mesdhe që të përforcojnë skuadrën me rreth 30 anije të tjera të vendosura atje. Flota është e përbërë nga kryqëzorë bombardues, një kryqëzor zjarri, një grup anijesh me mjete gjuajtëse dhe katër nëndetëse.
Manlio Brosio, sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, tha në një konferencë për shtyp se ky përforcim tregon se politika sovjetike mbetet ushtarakisht “ekspansioniste”, ashtu siç është edhe politikisht. Megjithatë, ai dhe burime në delegacionin e Shteteve të Bashkuara pranojnë se ministrat duhet të hartojnë disa çështje për t’ia propozuar Traktatit të Varshavës në Konferencën Europiane të Sigurisë (sot OSBE-ja, - shën. red.).
Këshilli Atlantik i Veriut, - struktura ekzekutive e Aleancës, - e përbërë nga përfaqësuesit e 15 vendeve anëtare, ka përgatitur një deklaratë të përbashkët ku hidhen poshtë direktivat për negociata me Perëndimin të Bashkimit Sovjetik dhe aleatëve të tij.
Apeli i Kremlinit
Ky dokument, i cili do të shqyrtohet nga ministrat e Jashtëm, pretendon t’u japë zgjidhje përgjigjeve të tyre për propozimin e rusëve. Ky propozim duket në një apel të bërë nga fuqitë e traktatit të Varshavës, pas takimit të tyre më 17 mars. Ata kanë bërë thirrje për një “konferencë pan-europiane për sigurinë dhe bashkekzistencën”. Për formulimin e apelit, zoti Brosio tha se, duke përfshirë “parakushtet e papranueshme” dhe ato të nënkuptuara, Shtetet e Bashkuara dhe Kanadaja nuk do të jenë të përfshira në këto diskutime. Të tjerët kanë mendimin se formulimi i apelit shmang pjesëmarrjen e këtyre vendeve në diskutimet e hapura.
Burime amerikane thonë se apeli është i hapur, përfshirë edhe dy propozimet e kaluara të shteteve komuniste për konferencën. Ata thonë se çështja është nëse konferenca e propozuar do të sjellë lëvizjen në drejtimin e duhur të zgjidhjes së çështjeve reale, të tilla si e ardhmja e Berlinit Perëndimor.
Të gjitha burimet pranojnë se ministrat e Aleancës duhet të japin përgjigje për apelin e Budapestit në komunikimin e tyre, secili në mënyrë të drejtpërdrejtë apo zyrtarisht, që të mund të formulojnë një përgjigje.
Frika nga sovjetikët
Që pas pushtimit të Çekosllovakisë, i drejtuar nga Bashkimi Sovjetik, kërkesat e mbrojtjes ushtarake kanë qenë të larta brenda Aleancës. Burime ekspertësh thanë në Bruksel, përmes intervistave të ndryshme, se të dyja, Këshilli Atlantik i Aleancës dhe drejtuesit ushtarakë, kanë në shqyrtim kapacitetet e NATO-s, në rast të veprimit sovjetik kundër asaj që quhet “hapësirat gri” në Europën Qendrore. Kjo u referohet të tilla vendeve si Austria, Jugosllavia, Rumania dhe Finlanda, të cilat nuk përfshihen në Marrëveshjen e Atlantikut të Veriut, por pavarësia e të cilave është konsideruar jetike për stabilitetin europian.
Fushatë për ulje tensionesh
Fushata për një përpjekje të re në drejtim të uljes së tensioneve përmes negociatave dypalëshe dhe shumëpalëshe ka rigjallëruar thuajse të gjitha qeveritë, parlamentet dhe popujt e Aleancës. Por, rritja e vazhdueshme e forcës sovjetike në Mesdhe dhe mundësia e presioneve të reja që shfaqen në Europën Qendrore penguan në ketë takim çdo afrim në shkallë të gjerë.
Tjetër temë do të jetë reagimi europian për të ardhmen e bisedimeve sovjeto-amerikane. Dhe çështja e tretë do të jetë progresi i përforcimit ushtarak, i miratuar në nëntorin e kaluar. Aleanca përmbush qëllimin e saj themelor dhe baza e saj është suksesi. Krijimi në përmbajtje i Bashkimit Sovjetik ka qenë efektiv në shtimin e trupave jo-ruse që janë projektuar brenda Europës Perëndimore për 20 vjet. Së fundi, Aleanca ka kërkuar të llogarisë anën e padukshme ushtarake të saj drejt Lindjes në një përpjekje që të neutralizojë aksionin e ri sovjetik kundër shteteve të Europës Lindore. Sepse kufizimet ushtarake dhe ndryshimet politike me vështirësi tentojnë të jenë të efektshme. Gjithashtu, suksesi i plotë i Aleancës është një tjetër shqetësim. Ajo është duke u forcuar ushtarakisht, por jo në masën e dëshiruar prej admiralëve dhe gjeneralëve; kjo parë edhe në efektshmërinë spektakolare të pushtimit të Çekosllovakisë dhe rritjen e vazhdueshme të përforcimit të marinës sovjetike në Mesdhe. Dhe as dy vjet e gjysmë pas përpjekjes intensive të planifikuar me humbjen e fuqisë, mbështetjen logjistike dhe gjithçka tjetër, e cila varej prej tërheqjes ushtarake të Francës në vitin 1966.
Vijon në numrin e ardhshëm
Shkrimi është publikuar në “The New York Times” më 9 prill 1969
Titulli origjinal është: “NATO pondering course as it enters third decade”
Përgatiti: Albert Gjoka
2 Prill 2008