"Matura" dhe "Lirimi", si do te funksionojne provimet L.Ndoka

Te gjithe maturantet apo edhe nxenesit e klasave te nenta, qe do t'u nenshtrohen provimeve te vlefshme per universitet, apo per t'u futur ne gjimnaze, duhet te kene parasysh nje sere detajesh, te cilat gjenden ne udhezimet me te reja te Ministrise se Arsimit. I publikuar dje, udhezimi i posacem percakton si numrin e pyetjeve, piket perkatese, ashtu edhe perqindjen qe do te zene provimet ne vleresimin perfundimtar, si per nxenesit e klasave te nenta, ashtu edhe per maturantet.
D1, D2
Sipas udhezimit me te fundit qe mban daten e djeshme, testi per secilin nga provimet e detyruara te Matures Shteterore do te permbaje 25 kerkesa. Nga keto, 13 kerkesa jane me pergjigje alternative dhe perbejne 13 pike, si dhe 12 kerkesa jane me zhvillim dhe perbejne 37 pike. Sikurse behet me dije, provimet e detyruara zgjasin 2 ore e 30 minuta secili. Ndersa, procedurat e hartimit te ketyre testeve percaktohen ne "Rregulloren per zhvillimin e provimeve te Matures Shteterore ne Republiken e Shqiperise". Sa u perket peshes qe zene notat e ketyre provimeve ne vleresimin perfundimtar, sipas shkollave, Ministria e Arsimit ka vendosur qe ta beje shperndarjen ne varesi te lendes dhe profilit te shkollave. Keshtu, perqindja e notave te provimeve te detyruara (D1 dhe D2) per shkollat profesionale dhe social kulturore eshte si me poshte: Ne shkollat profesionale, nota e Letersise dhe Gjuhes Shqipe do te zere 15 per qind, ndersa e Matematikes, 25 per qind. Ne shkollat social kulturore, Letersia dhe Gjuha Shqipe do te kete 25 per qind te peshes, ndersa Matematika 15 per qind. Ndersa, ne shkollat pedagogjike, shperndarja e peshes se notes do te jete nga 20 per qind secila lende. Notat e dy provimeve te detyruara shenohen ne Deftesen e Pjekurise.
Me zgjedhje
Sa u perket provimeve me zgjedhje, mesohet se testet e do te permbajne per secilen lende nga 20 kerkesa. Nga keto, 10 kerkesa jane me pergjigje alternative dhe perbejne 10 pike, dhe 10 kerkesa jane me zhvillim dhe perbejne 30 pike. Ne total, nje maturant duhet te marre maksimalisht 180 pike ne te gjitha provimet. Sipas udhezimit me te fundit te Ministrise se Arsimit dhe Shkences, provimet me zgjedhje zgjasin 4 ore. Ndersa, procedurat e hartimit te ketyre testeve percaktohen ne "Rregulloren per zhvillimin e provimeve te Matures Shteterore ne Republiken e Shqiperise". Kohezgjatja per dhenien e pergjigjeve per nxenesit qe do te japin provimin e MSh, njera nga lendet me zgjedhje eshte 2 ore. Keta nxenes do te zhvillojne provimin ne mjedise te vecanta. Testet per provimet e Matures Shteterore hartohen dhe administrohen nga Agjencia Qendrore e Vleresimit te Arritjeve te Nxenesve (AVA), mbi bazen e programeve orientuese lendore perkatese. Nderkaq, mesohet se kjo agjenci, brenda muajit prill 2010 perllogarit sasine dhe llojin e testeve qe duhet te pergatise per secilin nga provimet e Matures Shteterore.
Vleresuesit
Perzgjedhja e testit per secilin nga provimet e detyruara dhe me zgjedhje, kryhet nga specialiste te caktuar prej kreut te MASH-it, te cilet emerohen pergjegjes te testit perfundimtar ne kushtet e ruajtjes se plote te sekretit, brenda ambienteve te izoluara te AVA. Pas perzgjedhjes se testit te kryhet shumefishimi dhe paketimi i test-broshurave nga AVA. Sa i perket "ngujimit" per hartimin e testeve, jane vendosur tre periudha. Per provimin e Letersise nga 25 maj - 01 qershor, per Matematiken nga 8 qershor - 15 qershor dhe per provimet me zgjedhje nga data 23 qershor - 30 qershor 2010. Pas zhvillimit te cdo nga provimi te Matures Shteterore 2010, testet e nxenesve te dergohen nen masa te rrepta sigurie ne godinen e shkolles "Sabaudin Gabrani", Tirane. AVA kryen inventarizimin dhe shperndarjen e tyre ne qendrat e vleresimit.
Provimet e Lirimit, rregulla te vecanta per minoritaret
Menyra e te funksionuarit te provimeve te Lirimit, eshte pothuaj si e Matures Shteterore. Por, ne udhezimin me te fundit te kreut te Ministrise se Arsimit, Myqerem Tafaj, ka disa dispozita te vecanta per nxenesit e shkollave te pakicave kombetare. Keshtu, ne keto lloj shkollash, provimi i Lirimit zhvillohet edhe per gjuhen amtare. Per shkollat e pakices kombetare greke teza do te pergatitet nga Drejtoria Arsimore e Gjirokastres. Zyra Arsimore e Delvines dhe ajo e Sarandes terheqin ne DAR Gjirokaster tezen ne diten e provimit. Per shkollat e pakices kombetare maqedonase teza pergatitet nga DAR Korce. Testi per Provimin e Lirimit ne gjuhen amtare do te permbaje te njejtat kerkesa si per nxenesit e tjere. Sipas udhezimit te djeshem, provimet e Lirimit i jep cdo nxenes qe ka perfunduar me rezultate kaluese te gjitha lendet e klases se nente te arsimit baze. Testi per secilin nga Provimet e Lirimit te permbaje 25 kerkesa, nga te cilat 13 kerkesa jane me pergjigje alternative dhe perbejne 13 pike, kurse 12 kerkesa jane me zhvillim dhe perbejne 37 pike. Zhvillimi i Provimeve te Lirimit do te zgjase nga 2 ore e 30 minuta per secilin prej tyre. Procedurat e hartimit te ketyre testeve percaktohen ne "Rregulloren per zhvillimin e Provimeve te Lirimit ne Republiken e Shqiperise", te miratuar me urdhrin e ministrit te Arsimit dhe Shkences. MASH ka udhezuar edhe ngritjen e nje grupi monitorues ne Qendren e Vleresimit. Ai ka per detyre te kontrolloje nese eshte siguruar ruajtja nga policia e objektit ku jane vendosur testet, pergjigjet per terheqjen e testeve nga AVA dhe per transportimin e tyre drejt Qendres se Vleresimit, merre ne dorezim testet nepermjet nje procesverbali qe firmoset nga tre perfaqesuesit e grupit monitorues si edhe nga personi i sektorit te administrimit te testeve ne AVA, i cili ben dorezimin e tyre si dhe qendron ne mjediset e Qendres se Vleresimit gjate procesit te korrigjimit dhe raporton ne institucionet perkatese. Personat qe bejne pjese ne grupet e monitorimit te procesit te korrigjimit te provimeve te Matures Shteterore 2010. Per secilen qender vleresimi caktohen nga ministri i Arsimit dhe Shkences.