Mujo Sokoli njeriu qe jetoi ne tre sisteme

Dragobia e njohur dhe e degjuar per bukuri te rralla natyrore. Pershkohet gjatesisht nga lumi me i kulluar Valbona qe ecen hopa hopa mbi guret e medhaj qe ka ne rrugen e gjte te saj duke ndare ne dy krahet e saj tokat dhe shtepite e banoreve. Dradobia e njohur dhe e degjuar si vendstrehuesja e div dragoit te Dragobise Bajram Curri e njohur dhe e degjuar si vendlindja e artistes se merituar Fatime Sokoli dhe heroit Ram Sadria lindi dhe veteranin Mujo Sokoli njerin nga pionjeret e pare te levizjes antifashiste te Tropojes oficerin me aftesi burreri e kulture te vecante qe per tere jeten e tij ne detyra funksionale kontriboi per aftesimin dhe modernizimin e ushtrise shqiptare. Ai tani banon ne rrugen e Durresit. E sheh cdo dite asnjehere te vetmuar duke ndenjur e biseduar me miq e shoke te luftes e te punes. Eshte 91-vjecar trupin e mban drejte si nje i moshes mesatare. Ecen pa bostun e ndihmes. Ulesh te pish kafe me Mujon dhe sapo fillon te bisedosh me te biseda behet me e ngrohte e me terheqese. Ajo te hap perpara jeten e nje burri plot gjalleri plot aktivitet e plot peripeci me te pritura e te papritura por kurre nuk tha u lodha kurr nuk tha qe di gjithcka por tere jeten e kaloi pune e mesim. Ne moshen 5-vjecare i vdes nena mbetet jetim. Babai ndonese me halle te shumeta u kujdes qe ta rriste dhe edukonte. Mesimet e para i fillon ne fshatin e tij i vazhdoi dy vjet ne Kukes e prej andej dhe dy vjet ne Shkoder. Konkuron ne Shkoder per te vazhduar studimet ne Normalen e Elbasanit fiton konkursin por perkrahesit e regjimit te atehereshim per interesat e femijeve te tyre i anullojne Mujos arsimimin. I gjendur keq e shume i merzitur ai niset per ne Tirane tek daja i tij Dino Bajraktari i cili nepermjet drejtuesve te Ministrise se Arsimit i mundeson te regjistrohet ne shkollen teknike. Fillon studimet ne ate shkolle ne nje varferi te tejskajsheme. Deshira e jashtezakonshme per arsimim ia mposhti veshtersite. Para dite bente mesimet pas dite punonte ne pallatin e Brigatave per te fituar ndonje lek qe te ushqehej e te blinte liberat. Ne ato kushte teper te rendura u arsimua. Gjate arsimimit djaloshin e Dragobise Mujo Sokoli e shqetesonte varferia e mjerimi qe kishte pllakosur aso kohe Shqiperine. Ishte ai shqetesim qe ndikoi ne formimin patriotik te ti. Ishte ai shqetesim qe lindi e formoi te Mujo urrejtjen kunder pushtuesve nazi-fashist. Ne bankat e shkolles ne moshe te re ai ra ne kontakt me drejtuesit e njesiteve partizane te Tiranes. Me cilesite e tij prej nje energjiku e shume besnik ua fiton besimin guerilasve te cilet shume shpejt e bejne anetar aktiv te tyre dhe pjesemarres ne protestat antifashiste qe organizoheshin ne Tirane. Vitin e fundit te shkolles se mesme e vazhdon ne Kavaje mbasi atje transferohet shkolla teknike. Pas mbarimit te shkolles dergohet ne Normalen e Prishtines ku per disa muaj kualifikohet per mesues.
Kualifikimin e merr shume mire dhe emerohet mesues ne Hoc te madhe nje fshat ne periferi te Prishtines. Ne kete kohe ne Prishtine kryente aktivitetin antifashist Beqir Ndou. Baza dhe aktiviteti i tij ishin dekonspirur. Fashistet e bashkepunetoret e tij perpiqeshin ta fusnin ne dore. Mujo sinjalizohet nepermjet te derguarve te Beqir Ndout dhe me njehere u shkon ne ndihme duke i shpetuar nga situate e rende. Ne Hoc Mujo nuk qendroi shume prej andej shkon ne fshtrat Slivove Ferizaj e Shtimje. Qendrimi ne ato fshatra beri qe Mujo te njoh aktin heroik te Mic Sokolit te njoh qendresen heroike te luftetareve shqiptare nen drejtimin e Lidhjes se Prizrenit kunder pushtuesve otoman cka ndikoi ne formimin e metejshim revolucionar te tij. Gjate qenderimit ne Prishtine ne fshatrat Hoc Dule Ferizaj e Shtimje njihet me Tofik Cangen e veprimtare te tjere antifashist te atyre aneve. Shpejte bie ne sy per aktivitetin e ti antifashist e si i tille ai nuk mund te durohej prandaj transferohet ne Kukes ku fillon pune mesues ne Krume te Hasit. Aty qendron pak dite dhe thirret si mesues me pervoje brenda ne Kukes. Nxenesit ishin instruktuar qe kur mesusi te hyje ne klase te nderohet Duke u ngritur ne kembe dhe doren larte si hitlerjanet. Mesuesi i ri Mujo Sokoli nderhyn ne ate nderim duke e ndryshuar ate Ne ngritje ne kembe me qendrim gatitu me duar te palosura anash. Ky veprim e shume veprime te tjera revolucionare shpejt kapet nga perfekti Tahir Kolgjini te cilin Mujo me shoket e tij e kishin diskriminuar ne shtyp Fashisti qe vjen nga Gjirokastra ne Prishtine. Ai sinjalizon njerezit e gestapos te cilet pa asnje hezitim e prangosin mesues Mujon dhe e nisin per te hequr vuajtjet ne Prizren e Prishtine.
Ja si i kujton Mujo Sokoli ditet ne ato burgje Na shtinin per toke ne qimento na godisnin me shuferat e kamxhikut duarve kembeve e trupit gjere sa vrediteshim e beheshim te zinj. Pas shume vuajtjesh ne ato burgje kuestura fashiste nxjerr shpalljen e pushkatimit te Mujos bashke me nente te tjere. Nje patriot nga Tropoja Shaban Shpati qe punonte xhandar ne kusture e vesh Mujon me uniformen e xhandarit e armatos me pushke e pistolete dhe bashke me te niset per ne Gjakove ku punonte dajo i ti Dino Bajraktari. Shabani pasi dorezon Mujon te dajo kthehet pa u diktuar ne kuesture ndersa Mujo me ndihmen e Dinos shkon ne Tropoje. Ne kete kohe ne Tropoje kishin nisur mosmarreveshjet dhe percarjet ne mes krereve per pushtet. Mujo bashke me dajon Dino Bajraktari formon ceten Shkelzeni ne gjirin e se ciles bashkohen shume tropojane ne mes te cileve dhe Mehmet Ram Dollapi. Ajo cete luajti rol shume te rendesishem ne forcimin e unitetit ne popull si dhe ne bindjen e tij ne lufte kuner fashizmit. Ne kete kohe ne Tropoje kishin ardhur forcat e brigades se 6 partizane qe sollen dhe clirimin e saj. Mujo bashke me shume malesore tropojan qe kishin formuar batalionin e trete territorial iu bashkangjit rradheve te asaj brigate duke marrur pjese aktivisht ne spastrimet e mbeturinave fashiste ne THeth e Lekbibaj. Me 6 Nentor 1944 ne Tropoje te vjeter formohet brigade 25 sulmuse me efektive tropojane e hasjane. Formimi i asaj Brigate ka ne themelin e saj dhe kontributin e pamohuar e te pazevendesuar te Mujo Sokolit. U be efektiv i asaj brigate me detyre komisar kompanie dhe bashke me te u nis per ne Kosove me detyre luftarake clirimin e saj. Ne rrugen e gjate te brigaes Tropoje-Judovnik e Priopolje si dhe ne misionet luftarake te saj Mujo Sokoli ishte i pari ne marshim i pari ne sulm dhe fundit ne terheqje. Ishte ajo cilesi fiziko-luftarake qe Mujo Sokoli fiton graden e togerit. Kur brigada e 25 Sulmuese kreu misionin e saj Mujo Sokoli kishe marre graden toger dhe prej andej emerohet komisar politik ne Tropoje.
Ishte viti i pare i clirimit thote Mujo. Populli ishte i armatosur. Bandat kriminale endeshin maleve dhe perbenin rrezik eminent. Shume kush i strehonte i ushqente dhe mund ti nxirte ne prite. Me to mund te ndesheshe ne cdo vend e ne cdo kohe. Ultimatumet e tyre me kercenonin me vdekje. Perball asaj situate Mujo Sokolit nuk ju dridh qerpiku. Me djemet e malesise se Gjakoves qe kishte zgjedhur e mobilizuar ne komanden e vendit kaloi nga fshati ne fshat nga mali ne mal nga lugina ne lugine nga bjeshka ne bjeshke duke biseduar me gjthekend. Trimeria e Mujos fjala e tij me fuqi sqaruse e bindese beri qe populli ta doje ta ndihmoj e te bente sic thoshte Mujo. Ishte lidhja me popullin qe bindi ate te dorezonte armet dhe te disancoheshin nga bandat e kreret e tyre cka coi ne vendosjen e rendit e te qetesise. Janar 1945 Mujo Sokoli le Tropojen transferohet ne Tirane prane Shkolles se Bashkuar si instruktor i pergatitjes ushtarake. Pasi punon per nje peridhe prane asaj shkolle 1946 i jepet mundesia te arsimohet jashte shteti ne ish-B.S. Atje per tre vjet e gjashte muaj studion pergatitje ushtarake kembesori njohes gjithe armesh. Pas mbarimit te shkolles me rezultate shume te mira kthehet ne Atdhe. Deshira e tij ne ate kohe ishte qe te vazhdonte pune direkt ne pergatitjen taktiko-luftarake te kembesorise gjitharmeshe. Ne kundershtim me vullnetin e ti emerohet ne drejtorine politike te ushtrise me detyre zv. shef i deges politike. Me insistimin e ti te vazhdueshim transferohet nga drejtoria politike komisar i regjimentit ushtarak te Tiranes me pas shef politik i divizionit te pare. Pas tre vite sherbimi ne regjiment e Division te pare i jepet mundesia te aftesohet me tej ushtarakisht ne akademine Frunxe ne ish-B.S. Pas mbarimit te akademise me rezultate shume te mira kthehet ne Shqiperi rifillon pune prane Ministrise se Mbrojtjes zv. shef i pergatitjes operative te shtabeve kryesore dhe i oficerave madhor te ushtrise. Shume shpejte per shkak te aftesive te tij projektuse organizuse kontrolluse e zbatuse emerohet shef i pergatitjes operative te shtabeve e oficereve madhore. Gjate qendrimit ne ate detyre Mujo Sokoli projektoi stervitjet me te medha e me te veshtira qe ushtria shqiptare nuk i kishte kryer ndonjehere. Per argument te sjellim ne vemendje stervitjen e vitit 1961 ne veri te SHqiperise. Ne ate stervitje moren pjese gjithe rezervistet dhe efektivat e Pukes Tropojes Dibres Burrelit e te Shkodres. Duke qene nje njohes shume i mire i terrenit ne projektin stervitor kishte percatuar rruget e levizjeve te trupave kohen e kryrjes vendet e hapjes ne formacion luftimi bashkeveprimin ne mes reparteve e nenreparteve si dhe sigurimin e suksesit stervitor. Gjithcka e projektuar ne ate stervitje nga verifikimi qe ish-kryeministeri i asaj kohe Mehmet Shehu u beri shtabeve vendndodhjes se trupave levizjeve e bashkveprimeve te tyre perputhej plotesisht me kohen e vendndodhjen. Me projektimet e Mujo Sokolit u kryen dhjetera stervitje ushtarake te cilat cuan aftesimin ushtarak ne shkallen me te larte te Forcave te Armatosura si dhe ne rritjen e fuqise mbrojtese te atedheut. Ne kohen e sistemit socialist mbrojtja e atdheut cilesohej Detyre mbi Detyra. Permbushja e kesaj detyre kerkonte oficere te zotet ushtarakisht. Ishte kjo arsyja qe Mujo Sokoli transferohet ne Akademine Ushtarake si Shef Katedre ne Fakultetin Gjitharmesh te Kembesorise. Ne kete detyre qe perputhet me perkushtimin dhe pasionin e tij Mujo Sokoli shkrin te gjitha aftesite e tij profesionale politiko- ushtarake duke i dhene Atdheut qindra komandante e shefa shtabesh per mbare repartet ushtarake nga jugu ne veri te Shqiperise. Gjate qenderimit ne Akademi Mujo Sokoli sterviti e aftesoi shefa shtabesh divizioni apo korpusesh qe mbanin graden gjeneral apo kryenin detyra perkatese cka deshmon per nje nivel te larte profesional per nje nivel te larte taktiko-strategjik ushtarak.
Ne vitin 1971 fillon te funksionoi institute i studimeve ushtarake. Prane atij instituti u grumbulluan kuadrot e oficeret me me prevoje ne mes te cileve dhe Mujo Sokoli me detyre kryeredaktor i revistes Njohuri ushtarake. Pavarsisht se Mujo punonte prane Institutit te Studimeve Ushtarake vartesine e kishte te Shtabi i Pergjitheshim. Revista dilte njehere ne tre muaj me nje tirazh te percaktuar me nje volum gjere prej 300 faqesh dhe ishte teper sekrete. Me te me te pajiseshin Komandante Brigade Sekretare te Pare si dhe udheheqja politike dhe per persona te vecante. Asaj i behej lidhje speciale. Tematika e revistes paracaktohej nga kryeredaktori saj Mujo Sokoli shtjellimi i temave behej nga oficer madhore te specialiteteve te ndryshme. Per sa kohe qe Mujo Sokoli drejtoi ate reviste u karakterizua nga nje egzigjence e jashtezakoneshme. Nepermjet mendjes e syve te tij filtroheshin jo vetem permbajtja por edhe fjalet e shkronjat e gjitha temave duke percaktuar vlen apo nuk vlen te publikohet ky apo ai punim dhe pasi sigurohej se punimi perputhej me ato cka shtroheshin para ushtrise i jepte leje botimi. Ne kohen kur Mujo drejtonte revisten Nohuri Ushtarake ne kupolen e ushtrise ndodhin te papritura e te pabesura. Ministri i Mbrojtjes akuzohet per tradhti te larte ndaj partise e atdheut. Hetimet e mevonshme sajuan grupin pucist ne ushtri qe perbehej nga disa general ne mes te cileve dhe Shefi i Shtabit te Pergjithshem. Mujo Sokoli u mbikqyr shume ne ate kohe. Roje i vune prane shtepise per te ndjekur levizjet e veprimet e ti hap pas hapi. U thirr dhe ne hetuesi per te informuar per disa nga ish-bashkpunetoret e tij mbi te cilet rendonte akuza e rende. Te gjitha botimet e revistes qe ai drejtonte iu nenshtruan revizionimi te vecante duke i kerkuar llogari pse ke botuar kete apo ate pse ke botuar shkrimin e ketij apo apo atij etj. Por Mujo Sokoli duke qene shume ekzigjent e korrekte ne detyre nuk i ngjitet asnje shibel ne trup. Filtrimi qe iu be e nxori qelibar. Ne ato momente qofte gjate hetuesise si dhe gjate procesit gjyqesor te ushtarakeve Mujo Sokoli su prek fare as frikacak as servile e as shpifes por perkundrazi trim e shume i sigurte per gjithcka. Per te qene shume korreket dhe shume i sakte ne marredheniet me shoket bashkepunetore ndonese me regjim shtrati ngrihet e shkon te deshmoje ne gjygj ate qe kishte thene dhe ne hetuesi. Sot Mujo Sokoli si gjithnje edukator atdhetar realist objektiv e gojembel. Memoria e ti eshte nje histori e tere per vendlindjen e tij Tropojen per ushtrine dhe rrugen e formimit te saj. E pyet per luften te tregon episode jo vetem nga brigade e 25 ku ka qene efektiv i saj por per te gjitha brigadat partizane. E pyet per jeten ushtarake njef me detaje strukturat dhe kuadrot drejtuse. E pyet per fiset e Tropojes futet ne analize te origjines dhe te marredhenjeve ne mes tyre duke permendur burrat me te shquar dhe karakteret e tyre. E pyet per farefisin e tij mahnitesh per njohjen e breznive ne thellesi e gjersi te tyre duke dhene sqarim te hollesishim per secilin si eshte e ku eshte. Jeta e Mujo Sokolit dhe mbi 30 vite sherbim ne ushtrine shqiptare jane te lidhura ngushtesisht. Ato plotesojne njera-tjetren. Nuk ka stervitje madhore te ushtrise shqiptare qe te mos jete hartuar programuar e kontrolluar ne zbatim nga Mujo Sokoli. Nuk ka studim taktiko-strategjik ushtarak qe mos te kete mendimin e Mujo Sokolit. Njohja e Mujo Sokolit ka kaluar kufinjet e Shqiperise. Ai radhitet ne mes atyre qindra mirave te dekuruarve per kontribut te jashtezakonshim ne luften antifashiste NaCL nga presidenti Putin. Me Mujo Sokolin krenohet Tropoja qe e lindi krenohet ushtria qe e pati oficer krenohen ushtaret e oficeret qe e paten epror.

7 Shtator 2010