Nata ne det te hapur
Deshmia e gjalle e Mimi Turres nje nga 5000 shqiptaret qe u larguan me 6 mars drejt Italise me anijen Liria. Brenda tri ditesh qyteti i Brindizit u kthye ne nje kamp te madh
me njerez qe shkonin drejt nje bote te pasigurt pa nje pune strehe dhe familje
...Anija e renduar nga pesha e njerezve largohet nga porti shume ngadale. I mbeshtetur ne hekurat e ftohte te saj veshtroj molin ku mijera te tjere mbeten me krahe qe tunden pa pushim drejt detit. Te tjera anije mbushen...Durresin e shoh per te fundit here.
Nisja e ditarit te Perparim Turres i njohur nga te gjithe si Mimi i larguar nga Durresi me anijen Liria 6 marsin e vitit 1991. Mimi 33 vjec le familjen Suzanen dhe djalin Holger 7 vjec per te udhetuar bashke me 5000-6000 te tjere drejt nje bote te panjohur te pasigurt por ku mund te ishe i lire ne mendime ne ide mund te lexoje Danten dhe Kiplingun mund te degjoje The Beatles dhe Rolling Stone.
Ditari i Mimit mban titullin Deti i Ngrire. Botimi i pare me titullin Ditar i qytetit tim 1993 kaloi ne heshtje. U botua ne gjuhen italiane me 1994 me titull Il mare di ghiacio. Historia e dy personazheve kryesore te librit Deti i Ngrire Ana dhe Agroni eshte historia e te gjithe te rinjve shqiptare qe enderronin nje bote te lire. Kjo eshte historia e librit. Kurse Mimi Turra tregon per Shekullin historine e vertete perjetimet e nje nate te gjate marsi ne anije Liria
Ja si fillon.
Mimi kur je larguar nga Shqiperia
Jam larguar ne Mars te vitit 1991 me anijen Liria. Ne ate moment vendosa qe te largohesha nga Shqiperia. U nisem pa dokumente sic iken gjithe shqiptaret e tjere.
Pse u largove
Sepse nevoja per liri eshte ndjesia me e forte qe mund te kete njeriu. Une ne ate kohe punoja ne kushte relativisht te mira. Kisha studiuar per gjuhe te huaja dhe punoj perkthyes nga gjuha angleze ne dikasterin e Tregtise se Jashtme. Por kerkoja lirine. Liria ekziston kur ekzistojne te drejtat e njeriut kur ti ke mundesi te shprehesh ate qe mendon. Ishte nje nevoje e imja dhe shume te tjereve.
Ne ne ate kohe na mungonte liria e mendimit liria fetare deri edhe liria per te lexuar per te studiuar. Nuk mund te lexoheshin autore te tjere vec atyre te realizmit socialist ishin te ndaluar. Per shembull nje Kipling Dante Aligeri apo te degjoje The Beatles Rolling Stone Led Zeppelin. Nuk mund ti degjoje me ate liri qe mund ti degjoni ju sot. Une isha pjese e atyre qe kerkonte kete liri. Nuk isha vetem une por nje popull i tere.
Sa vete u niset me Ilirine dhe kur
Ishin 500-6000 vete. U nisem ne mengjesin e dates 6 mars dhe aty kaluam nje nate. Por pjesa me e madhe e shqiptareve udhetoi edhe me anije te tjera dhe arriten te largoheshin nga Shqiperia rreth 25.000 vete. Kaq arritem ne Brindizi.
fare imazhesh ke ne koke nga ajo nate
Njerezit qe flinin ne toke ku te mundeshin korridoret te kthyer ne banja. Anija Liria per mua ishte nje anije njeri nje njeri gjigant. Ishte njeriu qe largohej dhe kerkonte te gjente vetveten.
Si ndiheshe fare bisedoje me te tjeret
Kisha nje lufte te brendshme. I beja pyetje vetes nese bera mire apo keq qe ika.
Te gjithe shkonin me shpresen per te punuar per te jetuar per te gjetur nje jete me mire. Por te gjithe ishin te pasigurt se ku do te shkonin dhe cfare do te benin. Pyetjet si do tia bejme kur do takohemi ku do punojme i shoqeronin te gjitha bisedat e djemve. Ne anijen e pare ishim me teper djem dhe burra gra me pak.
fare ishte per ju Italia
Nje vend ku mund te shprehje ate qe doje. Nje bote e lire ku ti mund te studioje mund te punoje mund te kishe idete e tua. Nje bote tjeter.
fare le ne Shqiperi ne ate kohe
Familjen. Gruan dhe djalin lashe prinderit lashe te afermit shoket. Lashe cdo gje.
Sa vjec ishe
33 vjec. Kisha vetem nje djale Holgerin 7 vjec.
Shkuat ne Brindisi. fare ndodhi atje
Me mberritjen ne Brindisi mesuam qe shume qytetare te tjere dhe familje kishin marre anije te tjera per tu bashkuar grate me burrat me prinderit femijet me baballaret me motrat me vellezerit. Ishin nisur edhe anije te tjera mbas anijes sone.
Dhe u vume ne kerkim te bashkimit te familjeve dhe pikerisht ky liber flet per kete ribashkimin e familjeve ne qytetin Italian qe na mikpriti.
Kur e takove gruan djalin Pas sa kohesh
Mbas dy ditesh. Me ndihmen e qytetareve italiane te qytetareve te Brindizit. Ekzistonte nje pikepyetje e madhe nese do te na mikpriste nje popull tjeter fqinje qe nuk na kishte njohur asnjehere na kishte degjuar vetem nepermjet televizionit. Brenda tri ditesh qyteti i Brindizit u kthye ne nje kamp te madh mikepritjeje per 25.000 shqiptare.
Po Suzanen si e takuat
Me ndihmen e qytetareve italiane te cilet e kishin ndihmuar. U takuam ne rruge. Te tjere takoheshin neper shkollat qe qeveria italiane i kishte mbyllur per studentet dhe ishin kthyer ne fjetore per nenat dhe femijet qe kishin ikur me anije per ne Itali.
Une me familjen time u takuam te Piazza Viktoria nje qender ku u be bashkimi i te gjitha familjeve qe kishin marre nje udhetim aventuresk te paligjshem. Kishte familje qe u takuan nepermjet telefonave lajmerimeve qe ishin vene ne te gjitha shkollat e qytetit. Filloi te qarkullonte goje me goje lajmi qe do takoheshim te sheshi Viktoria.
fare gjetet ne Itali
Ne portin e Brindizit ndenjem dy net fjetem jashte. Naten e pare fjetem te gjithe sic ishim kurse te dyten u organizua qe grate dhe femijet te shkojne neper shkollat e qytetit ose te strehoheshin nga Karitasi Kryqi i Kuq shoqata te tjera bamirese qe u vune ne dispozicion per ti ndihmuar keta 25.000 persona qe kishin nevoje per tu lidhur me njeri-tjetrin.
Si vijoi historia me tej
Une me mundesite qe i krijova vetes arrita te integrohem ne Itali. Gjetem pune bashke me gruan. Vete fillimisht kam punuar si nepunes ne nje zyre noterie. Me pas bashke me gruan hapem nje aktivitet qe eshte i njohur per te gjithe shqiptaret deri me 1997 agjencine turistike Aquila.
Mbas 97-es Brindizi nuk na mjaftonte. Ambiciet u shtuan. U transferuam ne veri te Italise ne Bergamo ku mendova per perspektiven e djalit. Filluam te punojme me gruan ne transport dhe i dhame nje drejtim edhe djalit. Punojme ne ndermarrjet me te fuqishme te vendit per sa i perket transportit detar rrugor ajror.
fare mban mend djali juaj nga ajo kohe
Nuk mund te harrohen ato pese dite. shte nje kujtim qe e ka rritur. Aty mesoi cfare do te thote liri.
A mendon te kthehesh ne Shqiperi
Po. Jam 53 vjec dhe e di qe asnje vend nuk mund te behet si vendi yt. Me mungon vellai motra shoket kjo bisede qe po bejme bashke.