Në Paris, "e arta" histori e fotografisë shqiptare
Loic Chauvin dhe Cristian Raby i janë kthyer edhe një herë çështjes së fotografisë shqiptare. Dy studiuesit, prej vitesh i janë kushtuar gjurmimit të imazheve shqiptare, duke nisur nga më të hershmet në kohë. Pas kësaj gjithçka arritën ta dokumentonin duke përgatitur në qershor të vitit 2007 një ekspozitë, si dhe një botim me të gjitha materialet e mbledhura mes qindra negativave. Gjurma më e hershme e fotografisë shqiptare, sipas studimit të tyre fillon në vitin 1858 për të vijuar deri në vitin 1945. Kësaj periudhe i është kushtuar studimi i tyre. Kur u çel ekspozita, ata deklaruan se fotografia shqiptare, kjo trashëgimi e madhe, meriton një vend në historinë e fotos botërore. Sot, dy vite më pas, "Shekulli i artë i fotografisë shqiptare 1845-1945" do të jetë tema e një seminari që dy studiuesit Loic Chauvin dhe Cristian Raby do të organizojnë në datën 12 shkurt në Universitetin e Çikagos në Paris, me mbështetje të Ambasadës Shqiptare në Francë. I pari që do të çelë këtë diskutim në tavolinën e rrumbullakët do të jetë pikërisht studiuesi Loic Chauvin. Tema që ai do të marrë në diskutim është "Zbulimi i dinastisë Marubi". Pas tij, historiani Kaliop Naska, do të referojë mbi fotografinë shqiptare si dëshmi e kohës. Ndërkaq, Christian Raby, profesor i filozofisë dhe fotografisë do të referojë mbi atë që quhet "Mosha e artë e fotografisë shqiptare". Aurel Plasari, do të jetë një tjetër referues, ndërsa gazetari Dashnor Kokonozi, do të komentojë rolin e fotografëve të perandorisë austro-hungareze në Ballkan. Albert Kahn dhe albanologu Robert Elsie do të jenë dy referues të tjerë në këtë seminar kushtuar fotografisë shqiptare. Shkrimtari dhe gazetari, Luan Rama, do të prekin temën "fotografia dhe censura gjatë epokës totalitare në Shqipëri". Ambasadori i Shqipërisë në Francë, Ylljet Aliçka, do të moderojë mbi fotografinë shqiptare duke nisur nga vitet 1858 në 1945. Kristian Ruby ka zgjedhur të flasë mbi temën "Fotografia ekzotike shqiptare dhe evropiane", ndërsa Jean-Paul Champseix mbi "Fotografinë në regjimin e Enver Hoxhës". Pasionantët e fotografisë, do të kenë mundësi kështu të njihen edhe me emrat e mëdhenj të fotografisë shqiptare. Do të diskutohet në Paris jo vetëm për dinastinë e famshme Marubi, por edhe për emra të tjerë si: Kristaq Sotiri, Xhimitiku, Vani Burda, Pici, Ded Jakova e Vangjush Mio. Ashtu si edhe për shumë studiues, aventurierë apo kureshtarë, Shqipëria në syrin e Loic Chauvin dhe Cristian Raby
ishte vendi i izoluar, i egër, me nuanca ekzotike që duhej eksploruar patjetër. Kjo kureshtje shtyu në fundin e viteve ‘80 Chauvin-in që të vizitonte Shqipërinë. Pikërisht atëherë pati fatin të hynte në fonotekën e Marubit ku prej albumit të vizitorëve, iu dha mundësia të njihej me foto të rralla. Pas një botimi me foto të Marubit, titulluar "Albanie, visage des Balkans", të shoqëruara me tekst origjinal të Ismail Kadaresë, atij i lind ideja të njihet edhe me të tjerë fotografë shqiptarë, të cilët sigurisht që lanë gjurmë të patjetërsueshme në historinë e fotografisë shqiptare. Kështu, së bashku me mikun dhe profesorin e fotos, Cristian Raby, në vitin 2006, nisi një tjetër projekt sipas të cilit do të punohej me kërkimin e arkivave të ndryshëm fotografikë, që gjendeshin në Shqipëri dhe që kishin dokumentuar etapat e ndryshme në historinë e shqiptarëve. Pak më vonë, do të shihej mundësia e krijimit të ekspozitave të vogla, por edhe ruajtja dhe dixhitalizimi i arkivave. Faza e dytë do të ishte krijimi i një libri me historinë e fotografisë shqiptare dhe fill pas saj edhe organizimi i një ekspozite të madhe sipas imazheve të librit. Ata kanë prekur arkivat shqiptarë, mes tyre Arkivin Kombëtar, Muzeun Kombëtar, Fototekën e Shkodrës dhe koleksionet private. Mbështetur prej Ministrisë së Kulturës në Shqipëri, ata kanë realizuar udhëtimin e jashtëzakonshëm ku kanë parë gjithë vendin e shqiponjave nëpërmjet mjeshtërve të fotografisë shqiptare. Ky shekull i artë i fotografisë shqiptare, megjithatë është përzgjedhur e seleksionuar edhe nëpërmjet tematikave të ndryshme ku vend të veçantë zënë ceremonitë fetare, ushtarët shqiptarë dhe luftëtarë të ndryshëm të njohur të kohës, portrete të njerëzve të njohur, por edhe të panjohur, zë vend aty edhe jeta e përditshme, arumunët, skena të ndryshme që japin ndryshimin politik nga Perandoria Otomane drejt Shqipërisë Moderne, skena urbane etj. Fotografitë e përzgjedhura janë zgjedhur edhe prej kriterit të cilësisë. Në Paris, më 12 shkurt, referuesit, do të sjellin edhe një herë në vëmendje më të mirën e kësaj trashëgimie të kulturës shqiptare. Ata do të komentojnë fotografinë, këtë art të bukur, i cili sipas dy studiuesve francezë, është krejtësisht i panjohur. Megjithatë, dy francezët, tashmë pasionantë të fotografisë shqiptare kanë thënë se "identiteti kombëtar shqiptar dhe zhvillimi i fotografisë shqiptare ka ardhur në një kohë dhe ato kanë frymëzuar njëra-tjetrën". Pikërisht për këtë arsye ajo duhet të zërë një vend të veçantë dhe të pazëvendësueshëm.
ishte vendi i izoluar, i egër, me nuanca ekzotike që duhej eksploruar patjetër. Kjo kureshtje shtyu në fundin e viteve ‘80 Chauvin-in që të vizitonte Shqipërinë. Pikërisht atëherë pati fatin të hynte në fonotekën e Marubit ku prej albumit të vizitorëve, iu dha mundësia të njihej me foto të rralla. Pas një botimi me foto të Marubit, titulluar "Albanie, visage des Balkans", të shoqëruara me tekst origjinal të Ismail Kadaresë, atij i lind ideja të njihet edhe me të tjerë fotografë shqiptarë, të cilët sigurisht që lanë gjurmë të patjetërsueshme në historinë e fotografisë shqiptare. Kështu, së bashku me mikun dhe profesorin e fotos, Cristian Raby, në vitin 2006, nisi një tjetër projekt sipas të cilit do të punohej me kërkimin e arkivave të ndryshëm fotografikë, që gjendeshin në Shqipëri dhe që kishin dokumentuar etapat e ndryshme në historinë e shqiptarëve. Pak më vonë, do të shihej mundësia e krijimit të ekspozitave të vogla, por edhe ruajtja dhe dixhitalizimi i arkivave. Faza e dytë do të ishte krijimi i një libri me historinë e fotografisë shqiptare dhe fill pas saj edhe organizimi i një ekspozite të madhe sipas imazheve të librit. Ata kanë prekur arkivat shqiptarë, mes tyre Arkivin Kombëtar, Muzeun Kombëtar, Fototekën e Shkodrës dhe koleksionet private. Mbështetur prej Ministrisë së Kulturës në Shqipëri, ata kanë realizuar udhëtimin e jashtëzakonshëm ku kanë parë gjithë vendin e shqiponjave nëpërmjet mjeshtërve të fotografisë shqiptare. Ky shekull i artë i fotografisë shqiptare, megjithatë është përzgjedhur e seleksionuar edhe nëpërmjet tematikave të ndryshme ku vend të veçantë zënë ceremonitë fetare, ushtarët shqiptarë dhe luftëtarë të ndryshëm të njohur të kohës, portrete të njerëzve të njohur, por edhe të panjohur, zë vend aty edhe jeta e përditshme, arumunët, skena të ndryshme që japin ndryshimin politik nga Perandoria Otomane drejt Shqipërisë Moderne, skena urbane etj. Fotografitë e përzgjedhura janë zgjedhur edhe prej kriterit të cilësisë. Në Paris, më 12 shkurt, referuesit, do të sjellin edhe një herë në vëmendje më të mirën e kësaj trashëgimie të kulturës shqiptare. Ata do të komentojnë fotografinë, këtë art të bukur, i cili sipas dy studiuesve francezë, është krejtësisht i panjohur. Megjithatë, dy francezët, tashmë pasionantë të fotografisë shqiptare kanë thënë se "identiteti kombëtar shqiptar dhe zhvillimi i fotografisë shqiptare ka ardhur në një kohë dhe ato kanë frymëzuar njëra-tjetrën". Pikërisht për këtë arsye ajo duhet të zërë një vend të veçantë dhe të pazëvendësueshëm.