Në pritje të përgjigjes së TAP-it
Nga Kristal Hykaj
TAP, Tubacioni Trans-Adriatik, është një projekt i propozuar për të transportuar gazin natyror nga baseni i Kaspikut, duke filluar nga Greqia nëpërmjet Shqipërisë dhe detit Adriatik për në Itali dhe më tej në Evropën Perëndimore.
Trans Adriatic Pipeline t u njoftua në vitin 2003 nga kompania zvicerane EGL Energy Group. Studimi i fizibilitetit u përfundua në mars 2006. Dy opsione janë hetuar: një rrugë e veriut nëpërmjet Bullgarisë, Republika e Maqedonisë dhe Shqipërisë, si dhe një rrugë jugore, nëpërmjet Greqisë dhe Shqipërisë, e cila u konsiderua më në fund të jetë më të realizueshme.
Më 13 shkurt 2008, EGL Group dhe kompania norvegjeze e energjisë Statoil nënshkruan një marrëveshje për të ngritur Gazsjellësin Trans Adriatik AG. Në janar 2009, Projekti TAP ka kryer një studim detar në detin Adriatik për të verifikuar rrugët e gazit në det të hapur. Në mars 2009, një marrëveshje ndërqeveritare u nënshkrua mes Italisë dhe Shqipërisë mbi bashkëpunimin energjetik TAP i përmendur si një projekt me interes të përbashkët për të dy vendet.
Në janar të vitit 2010, TAP ka hapur zyrat e vendit në Greqi, Shqipëri dhe Itali. Në mars të vitit 2010, TAP ka paraqitur një kërkesë tek autoritetet italiane për përfshirje në rrjetin e gazit italian.
Në shkurt 2012, Trans Adriatik Pipeline ishte projekti i parë i para-zgjedhur dhe kjo e klasifikoi për të hyrë në negociata me Konsorciumin ekskluziv Deniz Shah. Në gusht të vitit 2012, konsorciumi dhe partnerët BP, SOCAR dhe Total SA nënshkruan një marrëveshje financimi me Aksionarët e TAP, duke përfshirë edhe një opsion për të marrë deri në 50% të kapitalit në projekt.
Kjo do të rrisë sigurinë e energjisë dhe diversifikimin e furnizimeve me gaz për tregjet e ndryshme evropiane, projekti TAP është i përkrahur nga institucionet evropiane dhe shihet si një “projekt me interes të përbashkët” dhe një pjesë e Korridorit Jugor të Gazit. Në 28 shtator 2012, Shqipëria, Greqia dhe Italia konfirmon mbështetjen e tyre politike për tubacionin duke nënshkruar një memorandum mirëkuptimi dhe më pas në shkurt të vitit 2013, Greqia, Italia dhe Shqipëria nënshkruan një marrëveshje ndërqeveritare.
TAP do të shtrihet 129 kilometra rrugë tokësore dhe përfshin një seksion 37-milje në det të hapur në territorin shqiptar. TAP është përfshirë si pjesë e Korridorit Jugor, një rrjet i planifikuar i gazsjellësve me qëllim të thyejnë kthetrat ruse në sektorin e energjisë. Ajo do të mbështetet në gazin natyror nga Azerbajxhani. Projekti TAP synon të sjellë 10 miliardë metra kub të gazit natyror azerbajxhanas nga konsorciumi Shah Deniz 2 në Evropë nëpërmjet Italisë, përmes Shqipërisë.
Kroacia, Mali i Zi dhe Bosnje-Hercegovina u bashkua me Shqipërinë në mbështetjen TAP, sepse ata duan që ajo të ndërtojë tubacionin Jon-Adriatik nga pika të mundshme të TAP takimi në Shqipëri për të furnizuar ata me gaz pasi ata mbështeten në importet ruse. Mali i Zi dhe Shqipëria nuk janë të lidhura me një rrjet të gazit.
TAP konkurron me Perëndimin Nabuko, e cila do të sjellë gazin në Austri dhe përbëhet nga OMV e Austrisë, MOL e Hungarisë, Botas të Turqisë dhe Transgaz të Rumanisë. RËE e Gjermanisë shiti aksionet e saj në OMV vitin e kaluar. Aksionerët e TAP janë kompania zvicerane e energjisë Axpo, Statoil i Norvegjisë dhe E. ON Ruhrgas i Gjermanisë. Deniz Shah 2 konsorcium, të udhëhequr nga BP, Statoil, SOCAR Azerbajxhanit, planifikon të fillojë eksportin e gazit nga 2019 e hershme, dhe ka thënë se do të shpallë projektin fitues tubacionit nga fundi i qershorit.
*Pedagog i Makroekonomisë, Fakulteti Ekonomik i Tiranës