Nje fund-loje e rrezikshme
Nga Edeard P. Joseph
Konflikti midis Greqise dhe Maqedonise mbi ceshtjen e emrit ka rrezikuar samitin e NATO-s te kesaj jave ne Bukuresht dhe stabilitetin e Ballkanit. Deshtimi nga Maqedonia i fillimit te procesit per t'iu bashkuar NATO-s mund te hape nje krize politike ne vendin e vogel dhe te percare, e cila mund te kercenoje se fundmi marreveshjen e paqes qe i dha fund luftes civile ne 2001. Nga ana e saj, kjo do te krijonte nje vale goditese per Kosoven fqinje. Me Serbine qe akoma kundershton pavaresine e Kosoves, dhe me aleatin e saj Rusine te paepur ne bllokimin e zgjerimit te NATO-s, ne Bukuresht, fati i Maqedonise te mbyllur eshte vendimtar.
Diplomacia e drejtuar nga SHBA vazhdon, por koha eshte pothuajse drejt perfundimit. Qeveria greke e Kryeministrit Kostas Karamanlis, e kapur pas nje shumice parlamentare teper te ngushte, ka vazhduar nje fushate intensive ne media, e cila synon jo vetem te detyroje Maqedonine te ndryshoje emrin, por edhe te diktoje kete emer.
Nga ana e saj, qeveria e djathte e Shkupit ka ecur ne rrugen e saj, duke provokuar Athinen mbi simbolet, duke riemeruar aeroportin e vendit me emrin Aleksandri i Madh. Kryeministri Nikola Gruevski, ashtu si homologu i tij ne Athine, shikon perfitime ne politiken e brendshme nga ndjekja e nje vije te ashper mbi ceshtjen e emrit.
Por, nese Maqedonia lihet prapa ndersa fqinji i saj Shqiperia dhe Kroacia futen ne NATO, Gruevski perfundimisht mund te shikoje llogarine e tij afatshkurter te tronditur prej forcave jashte kontrollit te tij. Vetem me ngurrim te madh Gruevski ka treguar gatishmerine e tij per t'iu bashkuar Presidentit te moderuar, Branko Cervenkovski, ne pranimin e ndryshimit te emrit.
Ndersa Greqia dhe Maqedonia jane sjelle ne menyre te papergjegjshme, shqetesimet e tyre nuk jane te paarsyeshme. Maqedonasit dhe greket kane trashegimine e tyre te konfliktit. Lufta civile greke ka pare sulme subversive nga territori maqedonas dhe perfundoi me dhjetera mijera maqedonas etnike qe u larguan nga shtepite e tyre. Ata maqedonas qe mbeten mbrapa, ashtu si minoritetet e tjera ne Greqi, akoma u mungojne te drejtat themelore. Ceshtja e pronave nuk eshte zgjidhur asnjehere plotesisht.
Nuk eshte koha per te debatuar se kush ka vleren me te madhe prej pretendimeve. Cka eshte me e rendesishme eshte se ky konflikt prek thelbin e interesave amerikane dhe evropiane ne nje rajon ku vazhdojne te jene dislokuar trupat e NATO-s. Aleatet duhet te shfrytezojne oret e mbetura per te arritur nje marreveshje.
Londra, Berlini, Parisi dhe kryeqytetet e tjera te BE-se duhet te bashkohen me Uashingtonin dhe t'i dergojne nje mesazh urgjent Maqedonise dhe Greqise: pranoni emrin e kompromisit te propozuar nga Kombet e Bashkuara "Republika e Maqedonise (Shkup)" ose pranonin pergjegjesine.
Pa nje qendrim te unifikuar, fund-loja mundet fare mire te coje ne nje rruge pa krye. Aleatet duhet te bindin Athinen se mbrojtja e trashegimise greke, duke i refuzuar fqinjit te saj anetaresimin ne NATO eshte nje fitore e Pirros.
Nese Greqia vazhdon te ece perpara drejt nje vetoje, atehere te gjitha vendet anetare te NATO-s, jo vetem SHBA, duhet qe ta bejne padyshim te qarte se Greqia do te mbaje persiper nje cmim te rende politik.
Shpetimi i te dyja paleve, dhe NATO-s, nga copetimi i pashmangshem, do te kerkoje intensifikimin e presionit permes Atlantikut. Deshtimi per te sjelle tani Maqedonine ne NATO do te ishte nje deshtim per diplomacine amerikane, ndermjetesimin e OKB-se dhe sigurine evropiane, e cila do te rendonte mbi Aleancen ne vitet qe te do te vijne.
"The International Herald Tribune"
Konflikti midis Greqise dhe Maqedonise mbi ceshtjen e emrit ka rrezikuar samitin e NATO-s te kesaj jave ne Bukuresht dhe stabilitetin e Ballkanit. Deshtimi nga Maqedonia i fillimit te procesit per t'iu bashkuar NATO-s mund te hape nje krize politike ne vendin e vogel dhe te percare, e cila mund te kercenoje se fundmi marreveshjen e paqes qe i dha fund luftes civile ne 2001. Nga ana e saj, kjo do te krijonte nje vale goditese per Kosoven fqinje. Me Serbine qe akoma kundershton pavaresine e Kosoves, dhe me aleatin e saj Rusine te paepur ne bllokimin e zgjerimit te NATO-s, ne Bukuresht, fati i Maqedonise te mbyllur eshte vendimtar.
Diplomacia e drejtuar nga SHBA vazhdon, por koha eshte pothuajse drejt perfundimit. Qeveria greke e Kryeministrit Kostas Karamanlis, e kapur pas nje shumice parlamentare teper te ngushte, ka vazhduar nje fushate intensive ne media, e cila synon jo vetem te detyroje Maqedonine te ndryshoje emrin, por edhe te diktoje kete emer.
Nga ana e saj, qeveria e djathte e Shkupit ka ecur ne rrugen e saj, duke provokuar Athinen mbi simbolet, duke riemeruar aeroportin e vendit me emrin Aleksandri i Madh. Kryeministri Nikola Gruevski, ashtu si homologu i tij ne Athine, shikon perfitime ne politiken e brendshme nga ndjekja e nje vije te ashper mbi ceshtjen e emrit.
Por, nese Maqedonia lihet prapa ndersa fqinji i saj Shqiperia dhe Kroacia futen ne NATO, Gruevski perfundimisht mund te shikoje llogarine e tij afatshkurter te tronditur prej forcave jashte kontrollit te tij. Vetem me ngurrim te madh Gruevski ka treguar gatishmerine e tij per t'iu bashkuar Presidentit te moderuar, Branko Cervenkovski, ne pranimin e ndryshimit te emrit.
Ndersa Greqia dhe Maqedonia jane sjelle ne menyre te papergjegjshme, shqetesimet e tyre nuk jane te paarsyeshme. Maqedonasit dhe greket kane trashegimine e tyre te konfliktit. Lufta civile greke ka pare sulme subversive nga territori maqedonas dhe perfundoi me dhjetera mijera maqedonas etnike qe u larguan nga shtepite e tyre. Ata maqedonas qe mbeten mbrapa, ashtu si minoritetet e tjera ne Greqi, akoma u mungojne te drejtat themelore. Ceshtja e pronave nuk eshte zgjidhur asnjehere plotesisht.
Nuk eshte koha per te debatuar se kush ka vleren me te madhe prej pretendimeve. Cka eshte me e rendesishme eshte se ky konflikt prek thelbin e interesave amerikane dhe evropiane ne nje rajon ku vazhdojne te jene dislokuar trupat e NATO-s. Aleatet duhet te shfrytezojne oret e mbetura per te arritur nje marreveshje.
Londra, Berlini, Parisi dhe kryeqytetet e tjera te BE-se duhet te bashkohen me Uashingtonin dhe t'i dergojne nje mesazh urgjent Maqedonise dhe Greqise: pranoni emrin e kompromisit te propozuar nga Kombet e Bashkuara "Republika e Maqedonise (Shkup)" ose pranonin pergjegjesine.
Pa nje qendrim te unifikuar, fund-loja mundet fare mire te coje ne nje rruge pa krye. Aleatet duhet te bindin Athinen se mbrojtja e trashegimise greke, duke i refuzuar fqinjit te saj anetaresimin ne NATO eshte nje fitore e Pirros.
Nese Greqia vazhdon te ece perpara drejt nje vetoje, atehere te gjitha vendet anetare te NATO-s, jo vetem SHBA, duhet qe ta bejne padyshim te qarte se Greqia do te mbaje persiper nje cmim te rende politik.
Shpetimi i te dyja paleve, dhe NATO-s, nga copetimi i pashmangshem, do te kerkoje intensifikimin e presionit permes Atlantikut. Deshtimi per te sjelle tani Maqedonine ne NATO do te ishte nje deshtim per diplomacine amerikane, ndermjetesimin e OKB-se dhe sigurine evropiane, e cila do te rendonte mbi Aleancen ne vitet qe te do te vijne.
"The International Herald Tribune"