PRMBYTJA FATKEQSI NATYRORE APO...

Te gjithe po perballemi me nje nga kercenimet me te medha te natyres ndaj njeriut me ate qe njeriun e ka shoqeruar qe prej motmotesh qysh sa ka lind vecse me ndryshimin se qemoti njeriu u trembej fatkeqesive natyrore por me mire te themi i respektonte ndersa njeriu i sotem jo vetem nuk merr mundimin ta njohe ligjet e natyres i kemi nen hunde por pak dime ti nuhasim jo me ta zoteroje por as nuk i therret memories se te pareve te vet se si e rregullonte katragjyshi i tij kete marredhenie me natyren ku zakoni ne logun e burrave deri ne vitet e para 90-s ishte qe dikush therriste traditen e para ardhesve dhe te tjeret beheshin arsyeja e tyre. Madje syresh si ne vendimmarrje apo poshte ne katund i bejne kersheri edhe ekspertit me mire te themi nuk pyesin as per ekspert kur dihet se fatkeqesite me te medha njerezimit i kane ndodhur nga mosdegjimi i njerezve te zgjuar.

Ndaj dhe po ndodh qe nuk ka dite mos degjosh se aty u shemben disa shtepi se atje rreshqiten disa lagje me banesa se tutje tej po mbyten disa si fshatra me shtepi bashke me dhene e dhi. Dhe per cfare Sepse si asnjehere tjeter shqiptari vuri dore per here te pare ne historine e vet njerezore mbi natyren. Per rast te pare qysh nga koha e pellazgeve romakeve apo e bizantit madje edhe ate dovletit ndodhi qe te pritej nje peme me sakte nje pyll e te zevendesohet me nje ngrehine. Ne sa e sa fshatra apo korije me pyje fshataret tane trima prene drure per tu ngrohur nje dimer dhe per te shitur e fituar ca kacidhe me leke ku pas nje apo dy vjetesh shiu qe tashme binte mbi dhera dhe jo mbi peme e bar si dikur iu ka marre shtepine e katandine sic degjohet cdo nate ne emisione lajmesh. Ne sa e sa dikur pyje u dhane leje mjedisore per kompani te huaja te prisnin ca shqope e mare por ja qe ata moren edhe ca ah edhe ca lis e pishe edhe ca pare.

Rezultati Shqiperia nga nje vend me 83 te territorit me pyje ne vitet e mbretit arriti ne 35 ne vitet e dovletit para lsquo90 dhe sot kemi 1020700ha 10000km2 siperfaqe te njohur per pyje por qe pyje skane ose 10 te siperfaqes se vendit kundrejt 65-70 qe ka pothuajse cdo vend sot ne bote por qe vetem pyje kane. Ju kujtojme se Suedia me 90 te territorit me pyje importon dru rifuxho dhe nuk pret prej pyjeve te saj dhe eksporton ate pak dru cilesor te sajen i quajturi dru suedez per disa lloj punimesh tipike cilesore qe shpesh marrin dhe emrin e vendit nga vijne si shkalle suedeze etj. etj...

Rezultati tjeter Qe vendi yne mbytet me nje pike shi si nje foshnje ne nje legen me uje - stuhi ne nje kupe caji storm in tea cup nga ato te dramave te Shekspirit. Por kjo lloj mbytjeje mund te falet per popujt ne fillimet e veta 40000 njerez vdiqen nga hiri vullkanik gjate shkaterrimit te Pompeut ne kohen romake sepse nenvleresuan forcen e natyres kur fatkeqesite per aq kohe sa nuk njiheshin dhe per aq kohe sa nuk mateshin merrnin kuptimin e fatkeqesive natyrore por jo sot te ky popull i palevizur nga keto troje qysh prej mijevjecaresh nuk njihen migrime te pellazgeve apo ilireve apo shqiptareve as nga jashte brenda e as nga brenda jashte pra popull i lidhur me kontrate te patundshme me natyren. Ndaj dhe qemoti ky popull nuk gaboi kur ndertoi me kilometra larg vijes bregore si fshatin Velipoje po keshtu edhe Lezhen madje neper kodra po keshtu edhe Talen apo Fushe-Kuqen.

Si mendoni ju homosapiensit e sotem qe fushat zute se ky popull nuk dinte te ndertonte alla golemce me ndertesa para dunave te detit shpesh edhe brenda ne det sikunder po ndodh sot. Jo ore jo sepse njerezimi ka qene po aq i mencur por jo arrakat me natyren ndaj dhe ndertoi Divjaken 5 km larg Narten e Zvernecin prapa dunave bregore Fushe-Kuqen 6 km larg detit dhe qytetin e Vlores larg Skeles etj.

Ndaj dhe kjo mbytje apo permbytje nuk te falet sot. Se me pare se te kishe permbytjen sot ti o njeri nuk doje nuk dite nuk munde te mbaje dot nje pengese barriere prej nje metri lartesi qekur te fryje Shiroka apo Afrika apo Juga te te mos te te vene ujerat e kripura ne token tende me ushyret e embla te stines. Kujdes se kombet si Danimarka e Holanda mbajne e mirembajne pengesa te tilla deri ne 10 m lartesi qe mbrojne vatanin nga rreziqet natyrore. Se me pare se te kesh permbytjen sot ti o njeri kishe prere pemet qe bejne cdo veprim tonin me perjashtim te ecjes dhe si te tilla ato do te mbanin secila 300 litra uje si depozite dhe 300 litra te tjera per transpirim pra cdo peme thith ne momentin e renies se shiut rreth 600 litra uje qe ne rastin tone perkthehet se keta perrenj qe furnizojne Fierzen Komanin e Vaun e Dejes nuk do te jene me perrenj por secili prej tyre do te jete nje lume i madh madje me llume per shkak te gerryerjes qe i behet tokes pa peme pa dru apo pa bar pra qe i behet tokes dikur pyll ne burim te perroit. Qe te dini te dashur lexues edhe me mire vleren e pyllit sot dihet boterisht se 1 acre pyll mban 10 njerez dhe 1 acre me grure mban me pak se 5 njerez. Por ne vendin tone ame sa gjen eskimez ne shkretetire aq gjen peme neper malet tona me perjashtim te tri zonave park natyror e theksoj natyror jo njerezor Dajt Vithkuq e Llogora ku sot neper inxhinieret e pyjeve qarkullon edhe nje shprehje sa reale dhe vrastare - se ne Lure nuk ka me se cfare te shkaterrohet. Mos u cudisni nga kjo gjeme se ashtu sikunder 100 burra rrejne por nje kosh plehu nuk rren pra jane malet tona kreshnike e krenare qe nuk te lejojne te rresh. Shkoni e i shikoni por kujdes ruhuni nga ndonje perrua me balte nga ndonje rreshqitje dheu.

Imagjinoni i dashur popull fatkeq nga mendja se lumi i Bunes qe heq nje sasi prej 1800 m3/sek sot i duhet te heqe 6000m3 ne sekonde. Ku do ta gjeje shtratin ky lum te heq 3-4 fish-in e vet. E zeme se do te ndertojme nje shtrat rezerve si vjenezet qe ndertuan nje shtrat rezerve Danubi ne Vjene por nuk mund te ndertohen 3-4 shtreter te tille se kane jo vetem kosto te medha por kane edhe amortizim te shpejte nga mbushjet prej perrenjve me balte per shkak te mungeses se pyjeve.

Zgjidhja. Se pari te nderuar deputete ministra politikane hiqni dore nga ofshamat per motin me shi apo pa shi por shtrojeni kete popull qe me doren e tyre te mbjellin pyje me peme sepse ky popull ka kohe qe nuk mbjell me nje dore qe te mund sipas proverbit te korre me te dyja perkundrazi vetem korre madje lejon te tjeret qe te korrin me shtate duar. Meso veten dhe te tjeret qe me pare se te ngresh nje ngrehine merr parasysh rreziqet qe sot nuk duhet te quhen me natyrore por njerezore. Detyroni kryetaret agronome te komunave qe perpos portretit te Presidentit neper zyra te varin hartat e gjeorreziqeve natyrore qe kur nuk i njeh dhe nuk i respekton behen njerezore sepse natyra tiparin me te larte te ligjeve te saj nuk ka zemerimin por dhembshurine nderkohe qe njeriu ka papergjegjshmerine apo arrakatine. Si mundet te ndertohet perpara zonave te shkarkimit te tri digave qe nuk jane te vogla qe do te thote se keto diga deri ne shkarkimin e tyre ne det do te kene nje zone te komanduar te quajtur buferike pra nje shtrat rezerve ujerash midis dy argjinaturave apo pendeve sa natyrore dhe njerezore ku askush nuk duhet te guxoje te afrohet as me toka buke e jo me me katrahure ngrehina pa xokule me lartesi 10cm nga siperfaqja e tokes nen nivel deti nen nivel lumi. E po kjo nuk eshte zemerim natyre por arrakati njerezore pse jo dhe shteterore megjithese nuk ka vendimmarres te keqij por qytetare te papergjegjshem. Nuk eshte se ra shi me gjyma apo sic thone pellazget e vjeter dhe anglezet e sotem shi me mace e me qen cats and dogs dhe o bubu cna gjeti kjo hata. Tani po e kuptoj pse shqiptaret e sotem flasim me ze te larte sepse kane force mendimi te ulet.