Pa një vizion, është e vështirë të udhëheqësh

Ndërsa Europa po lufton për të shpëtuar euron, kori i ankesave rreth lidershipit të dobët në ekonomitë kryesore të botës po rritet. Shumë prej tyre kanë veçuar kancelaren gjermane Angela Merkel në dështimin për të promovuar një vizion të ngjashëm të Europës me atë të paraardhësit të saj dhe këshilltarit, Helmut Kohl. A kanë të drejtë kritikët? Pjesë e asaj që liderët efektive bëjnë është të komunikojnë një vizion që i jep kuptim politikave dhe frymëzon të tjerët për të mbështetur këto politika (dhe ata që i propozojnë ato). Kjo është një nga mënyrat në të cilat udhëheqësit ndihmojnë krijimin e objektivave të përbashkëta dhe aktivizojnë veprime të përbashkëta. Zakonisht, një vizion të ofron një skenar për të ardhmen që ka për qëllim të  inkurajojë ndryshimin, edhe pse ajo gjithashtu mund të portretizojë një status quo - ose të kaluarën - aq tërheqëse, duke inkurajuar rezistencën për të ndryshuar.
Sido që të jetë, pa një vizion, është e vështirë të udhëheqësh të tjerët kudo. Frederick Smith, CEO i Federal Express, ka argumentuar se “Detyra kryesore e lidershipit është të komunikojë vizionin dhe vlerat e një organizate”. Por duhet të kemi kujdes në lidhje me vizionet. Ndonjëherë mendoj se vizioni i udhëheqësit mund të zgjidhë problemet e tyre më të madha, por vizioni i gabuar - ose një vizion tepër ambicioz - mund të bëjë dëm. George H.W. Bush ishte fajësuar (dhe ka fajësuar veten e tij) për mos pasjen e asaj gjëje që quhet “vizion”. Kur nga stafi i tij i bëhej presion që të fliste me më shumë guxim dhe më gjerë, ai u përgjigj, “Nuk jam vetëm unë”. Pas sulmeve tronditëse terroriste në shtator të 2001, biri i tij, George W. Bush, zhvilloi një vizion shumë më ambicioz. Ndërsa  një ish-këshilltar e vuri atë, ai ishte “i papërmbajtshëm  për Ide të Mëdha, si sjelljen e demokracisë në Lindjen e Mesme, Ide të Mëdha që ishin në kontrast të thellë me lojën e kujdesshëm të luajtur nga babai i tij”.
Megjithatë, plaku Bush doli të ketë pasur një politikë të jashtme të mirë. Disa udhëheqës aspirues mendojnë se ata duhet të deklarojnë një vizion që ti mbi-frikësojë pasuesit e tyre. Në praktikë, megjithatë, një vizion i suksesshëm shpesh lind nga nevojat e grupit, të cilat janë formuluar dhe artikuluar nga lideri. Vizioni që Martin Luther King, Jr, i shprehur në fjalimin e tij “I Have a Dream”, (Unë kam një Ëndërr) për shembull, ishte rrënjosur thellë jo vetëm në vlerat e shpallura të barazisë dhe përfshirjes të Amerikës, por edhe në përvojën e afrikano-amerikanëve të nënshtrimit dhe të përjashtimit. Në të njëjtën kohë, presioni për të artikuluar një vizion mund ta gjejë një udhëheqës në vështirësi. Ndërsa një universitet president e vendos atë: “Çdo njeri pyet”, Çfarë është vizioni juaj?” Por ju ofendoni shumë njerëz dhe krijoni telashe duke iu përgjigjur shumë shpejt. Përgjigjja e zgjuar në fillim është, “Çfarë mendoni ju? Dhe duke dëgjuar me vëmendje para se të artikuloni vizionin tuaj”.
Një vizion i suksesshëm duhet të jetë tërheqës për qarqet e ndryshme të pasuesve dhe të palëve të interesuara. Ai që luan mirë me një grup nuk mund të ulet edhe me një tjetër. Dhe, që të jetë i qëndrueshëm, një vizion i suksesshëm duhet të jetë gjithashtu një diagnozë efektive e situatës me të cilën një grup përballet. Liderët duhet të gjejnë pyetjen e drejte para se të propozojnë përgjigjen. Për të zgjedhur dhe për  të artikuluar qëllimet e tyre në një vizion, ata nuk duhet vetëm të kërkojnë të dhëna nga pasuesit e tyre, por edhe të kuptojnë kontekstin e zgjedhjeve të tyre. Ata duhet të jenë në gjendje të vlerësojnë me saktësi realitetin. Guximi e një vizioni ndryshon nga lloji i lidershipit që përfshihet. Liderët e lëvizjeve shoqërore mund të thërrasin vizione të përcaktuara më të mëdha se sa mund të bëjnë zyrtarët publikë. Një udhëheqës i lëvizjes mund të nxisë një vizion që është milje përpara pasuesve të tij, ndërkohë që një kryeministër me objektiva të shumta dhe përgjegjësi duhet të mbajë një dialog të vazhdueshëm me publikun, i cili e mban atë në lëvizje shumë larg përpara qytetarëve. Pasi ish-nënpresidentit amerikan Al Gore humbi ofertën e tij për presidencën në vitin 2000, ai u bë një udhëheqës i lëvizjes sociale, në luftimin e ndryshimit të klimës globale, dhe stili i tij pragmatik ndryshoi në frymëzues dhe profetik. Analistët e gjykojnë vizionin e një lideri të qeverisë në lidhje me atë nëse ai krijon një ekuilibër të ndjeshëm midis realizmit dhe rrezikut, dhe nëse balancon objektivat me aftësitë. Çdokush mund të prodhojë një listë dëshirash, por vizionet efektive kombinojnë frymëzim me realizueshmërinë. Kritikët e ish-kryeministrit britanik Tony Blair, për shembull, pranojnë se aftësia e tij për të artikuluar një vizion ishte një nga pikat e mëdha të forta e tij si udhëheqës, por duke u ankuar  për mungesën e vëmendjes në detaje. Në mënyrë të ngjashme, dy presidentët e SHBA të shekullit njëzet, Woodrow Wilson dhe George W. Bush, ishin të mirë në artikulimin e një vizioni ambicioz të politikës së jashtme, por ishin të varfër në rafinim dhe riformim të vizionit të tyre, kur kanë hasur në sfidat e zbatimit.
Të dy promovuan demokracinë, por të dy e bënë këtë në një mënyrë e cila gjeneroi një reagim kundër promovimit të demokracisë. Sigurisht, kujdesi nuk është i mjaftueshëm. Ndonjëherë udhëheqësit duhet të shtrijnë kufijtë e realizmit për të frymëzuar pasuesit e tyre dhe të thërrasin për  përpjekje shtesë me radhë, ashtu si Winston Churchill bëri në Britaninë e Madhe në vitin 1940. Por,  pa një shkallë të kujdesit të bazuar në të kuptuarit e kontekstit, vizionet kthehet nga të madha në  madhështore dhe presin që vlerat që ata kërkojnë të promovohen. Ashtu si Franklin Roosevelt, i cili veproi me shumë kujdes në  përpjekjen për të bindur opinionin amerikan që të braktiste izolimin e vitit 1930, Merkel ka vazhduar po me atë kujdes ruajtjen e euros. Ajo u përball me skepticizmin publik në përdorimin e fondeve gjermane për të shpëtuar ekonominë greke. Koalicioni i saj ishte i ndarë mbi këtë çështje, dhe partia e saj humbi zgjedhjet e shtetit. Në qoftë se ajo ka vepruar me guxim, ajo mund të ketë humbur mbështetje edhe më shumë, por hapat më të cilat ajo ra dakord mbetën të pamjaftueshme në  sigurimin e tregjeve. Në fund të tetorit, megjithatë, ajo më në fund artikuloi një vizion për të ardhmen e Europës që bindi Bundestagun gjerman të binte dakord për një paketë masash për të shpëtuar euron. Edhe pse ajo priti shumë gjatë - dhe nëse vizioni i saj do të provojë bindje – kjo do të përcaktohet në muajt e ardhshëm.

Joseph S. Nye, Jr. Ish-Sekretar i Mbrojtjes të SHBA-ve. Profesor në universitetin e Harvardit
Marrë nga Project-Syndicate.com