Pa zgjidhje Beograd-Prishtinë, BE, e mbyllur
Ish-ndrmjetsi i BE-s n bisedimet pr statusin e Kosovs, ambasadori gjerman Wolfgang Ischinger, paralajmron n nj intervist pr BBC-n se pa nj zgjidhje politike midis Beogradit dhe Prishtins, dyert e BE-s do t mbeten t mbyllura pr Serbin dhe Kosovn. Ambasadori Ischinger tha se Beogradi e ka t qart se nuk do t ket antarsim n BE pa zgjidhjen e plot t problemeve me Kosovn. N nj bised me BBC n shqip ai tha se zgjidhja e shtjeve praktike mes t dy vendeve, pa hapur negociatat pr statusin, do t duhej t gjendej pavarsisht prcaktimeve statusore t palve. Ambasadori Ischinger ka kundrshtuar idet pr ndarje t Kosovs, por ka thn se zgjidhjet praktike pr veriun e Kosovs do t mund t gjendeshin duke u mundsuar qytetarve t ksaj pjese mbajtjen e lidhjeve politike, kulturore e fetare me Serbin, por duke qen zyrtarisht pjes e Kosovs. Korrespondenti i BBC-s n Prishtin, Arbr Vllahiu, zhvilloi nj bised me ambasadorin Ischinger.
BBC: Sa mundet ky vendim i GJND-s t hap ose n ann tjetr pamundsoj bashkpunimin n mes Prishtins e Beogradit?
Ambasadori Ischinger: Nga pikpamja ime fjala e paraqitjeve t Gjykatave demonstron faktin se nuk mund t presim q Gjykatat, qoft kjo apo instancat e tjera ligjore, t zgjidhin problemin ekzistues ndrmjet Beogradit e Prishtins. Me fjal t tjera, ajo q na duhet sht nj zgjidhje politike. Kam nj shpres t fuqishme se pas ksaj deklarate nga Haga, tani do t ket nj mundsi t re pr diskutime ndrmjet Beogradit dhe Prishtins pr t ardhmen q t mos jet e bazuar n kundrthnie dhe vshtirsi, por n nj t ardhme t bazuar n interesat e prbashkta.
BBC: Ju thoni nj zgjidhje politike. far mendoni konkretisht me kt: zgjidhje politike n Asamblen e Prgjithshme t OKB-s, n Kshill t Sigurimit, brenda BE-s? Cilat instanca duhet ta ofrojn kt zgjidhje politike?
Ambasadori Ischinger: Nga pikpamja ime sht prgjegjsi e udhheqjes politike n Beograd dhe Prishtin q t gjejn s bashku nj zgjidhje. As Kshilli i Sigurimit i OKB-s, as Asambleja e Prgjithshme dhe as edhe asnj organ tjetr ndrkombtar nuk mund ta bj kt pr serbt dhe kosovart. Ata duhet t merren me kt shtje vet. Bashksia ndrkombtare, me shum shpres, do t ket mundsi t ndihmoj, t drejtoj, lehtsoj dhe mbshtes, por pa nj vendosmri pr t zgjidhur kt problem ndrmjet Beogradit dhe Prishtins asgj nuk do t ndodh. Prandaj un u bj thirrje udhheqsve edhe n Beograd edhe n Prishtin q t prdorin "telefonat celular", t shfrytzojn mjetet e komunikimit dhe t fillojn nj proces.
Nuk do t thot se ky proces duhet domosdoshmrisht t jet proces i dy palve, sepse jam i sigurt se edhe OKB-ja edhe BE-ja, edhe qeveri individuale do t jen shum t vullnetshme dhe t gatshme q t ndihmojn dhe t mundsojn nj proces t till. Por duhet t ket diskutime dhe negociata, q pasojn diskutimet, ndrmjet Beogradit dhe Prishtins. Kjo sht ajo q duhet dhe jo nj vendim i ri nga Asambleja e Prgjithshme. Ky problem duhet t zgjidhet ktu n Evrop dhe jo n Nju Jork.
BBC: Por ambasador, autoritetet serbe duan negociata pr statusin, me qllim t, si thon, gjetjes s nj zgjidhjeje kompromisi. Prishtina zyrtare thot se nuk ka m negociata pr statusin. Ju ishit nj prej ndrmjetsve mes palve. A mendoni se ka ende hapsir pr t diskutuar shtjen e statusit?
Ambasadori Ischinger: Un mendoj se koncepti i negociatave pr statusin do t onte n drejtim t gabuar. sht dika q, sigurisht, qeveria n Prishtin, e njohur nga afro 70 vende, nuk do t kishte vullnet t diskutonte. Ajo q sht e nevojshme pr t dyja palt sht q t gjejn mnyrn pr t jetuar s bashku me zgjidhje praktike. Mendoj se kjo sht e mundshme, pa e shkelur Kushtetutn e Serbis. Besoj se shtetet e tjera e kan demonstruar se sht e mundshme q t gjenden zgjidhje praktike n interes t qytetarve, pa hequr dor nga prcaktimet statusore. Si e din t gjith, gjat procesit t treshes, tre vjet m par, ne paraqitm nj propozim t bazuar n dy Gjermanit e viteve 1970. Un vazhdoj t besoj se kjo sht nj mnyr pr ta shtyr shtjen prpara. Nuk ka ligj n Serbi dhe nuk ka ligj as edhe n Kosov q nuk do t mundsonte tregtin, afarizmin, shkmbimin q t lulzoj prgjat kufirit ndrmjet Beogradit dhe Prishtins, edhe nse dy palt nuk mund t pajtohen menjher pr natyrn e sakt t marrdhnieve ligjore a kushtetuese. Neve na duhen zgjidhje praktike dhe jo mosmarrveshje ligjore.
BBC: Por a mundet ather q nj nga kto zgjidhje t jet ndarja e pjess veriore apo ndoshta nj lloj shkmbimi t territoreve mes Serbis dhe Kosovs?
Ambasadori Ischinger: Personalisht jam kundr do lloj prpjekjeje zyrtare pr t ndryshuar kufijt aktual n Evrop, sepse konsideroj se kjo vetm do t komplikoj gjrat. Ka mnyra t tjera t zgjidhjes s shtjeve t popullats serbe n veriun e Kosovs. Do t'ju jap nj shembull: ka nj xhep t vogl prgjat kufirit t Gjermanis me Austrin. sht nj territor q sht shum i vshtir pr t'u qasur nga pjesa austriake pr shkak t maleve, por ai vazhdon t'i takoj Austris. Pr shkak t qllimeve praktike kjo pjes e territorit administrohet dhe sht n lidhje t ngusht me Gjermanin, pr shkak se sht m leht pr t'u marr me kt pjes t vendit nga pjesa gjermane.
Ne nuk ndryshuam kufijt, por tham thjesht se sht m leht q kta njerz t ken lidhje m t ngushta me Gjermanin sesa me Austrin, megjithse zyrtarisht i takojn Austris. Ky sht vetm nj shembull se si mund t gjenden zgjidhje praktike pa i ndryshuar kufijt. Dhe un besoj se kjo do t ishte nj prej mnyrave se si do t gjendeshin zgjidhje pr njerzit q nuk duan t heqin dor nga marrdhniet me Serbin dhe q jetojn n veri t lumit Ibr. Prandaj un jam kundr ndryshimit t kufijve, por jam pr zgjidhje praktike q do t knaqnin nevojat e qeveris s Kosovs, por q gjithashtu do t'i prgjigjej edhe vullnetit t popullats lokale.
BBC: T jemi m t sakt. A do t thot kjo se duhet t kemi nj status t posam pr veriun?
Ambasadori Ischinger: Un do ta quaja thjesht zgjidhje praktike. Ajo do t'i mundsonte popullats serbe n veri t Kosovs q t mbaj lidhje t ngushta politike, kulturore e fetare me Serbin, por duke qen zyrtarisht pjes e Kosovs. Pse nuk sht e mundur kjo? Ka edhe shembuj t tjer n bot, jo vetm n Evrop, pr zgjidhje t tilla praktike. Mendoj se kjo sht nj lloj zgjidhjeje q mund t gjendet pa folur pr nj lloj statusi t posam t autonomis, ose status ligjor t posam. Ka aq shum diskutime pr teknikalitete ligjore dhe shtje kushtetuese, por kto jan probleme q jan krijuar n mnyr artificiale dhe ato i ndalojn zgjidhjet praktike, pra nuk i lehtsojn ato. Prandaj t flasim m pak pr shtje kushtetuese dhe ligjore dhe t flasim m shum se far sht n interes t qytetarve dhe pr prparimin q edhe shqiptart dhe serbt kan nevoj n t ardhmen.
Dhe e treta, sht ajo q edhe Kosova dhe Serbia do t duhet t paraqesin n BE pr mnyrn e arritjes s nj zgjidhjeje t mesme, t arritjes s nj marrveshjeje pr t jetuar n paqe dhe harmoni pran njri-tjetrit. Pa nj marrveshjeje t till politike dera e Evrops do t mbetet e mbyllur pr Serbin dhe Kosovn. Presidenti Tadi e di kt mir dhe jam i sigurt se shumica e serbve t arsimuar jan n dijeni t plot se pa zgjidhjen politike t ksaj shtjeje dera pr n Evrop nuk do t hapet plotsisht. Kjo sht nj sfid politike pr udhheqjen n Beograd por gjithashtu edhe n Prishtin.
BBC: Pra, ka t bj me kushtzime pr t dyja palt?
Ambasadori Ischinger: Absolutisht. Shpresoj se kjo sht kuptuar mir dhe se askush n Beograd nuk ka iluzione se Serbia do t mund t bhet antare e BE-s pa nj zgjidhje t plot t shtjes s Kosovs. BE-ja nuk do t prsris gabimin e
vite m par kur e pranoi Qipron pa nj zgjidhje t plot t shtjes qipriote, q vazhdon t jet nj problem i madh ndrmjet Greqis dhe Turqis dhe pr gjith BE-n. Ne nuk do t prsrisim nj gabim t till. Kjo duhet t jet e qart pr t gjith.
BBC: Dhe m lejoni t'ju pyes, zoti ambasador. Vendimi i GJND-s, nj organi t OKB-s, nuk sht pranuar as edhe nga 5 vendet antare t BE-s q nuk e kan njohur pavarsin e Kosovs. Sa po e dmton perspektivn evropiane t Kosovs, ky qndrim i ktyre vendeve t BE-s?
Ambasadori Ischinger: Le t jem i qart. Me sa e kuptoj, un vendimi i marr nga Gjykata Ndrkombtare nuk krkon nga asnj vend q ta njoh Kosovn. Prandaj nuk ka nj presion ligjor mbi kto 5 vende q t ndryshojn pikpamjen e tyre. Por un shpresoj se kto 5 vende do ta kuptojn m mir n t ardhmen, at q ne e kemi kuptuar n t kaluarn, se kan prgjegjsi n raport me BE-n si trsi. Dhe se sht me rndsi pr BE-n q t ket nj qndrim t qart t prbashkt pr kt shtje.
Nga pikpamja ime sht pr t ardhur keq q kto 5 vende po e parandalojn BE-n q t luaj nj rol unifikues q do t duhej ta luante n rajon n dhjetvjetshin e fundit. Mendoj se me kalimin e kohs kto 5 vende do ta rishikojn qndrimin e tyre dhe shpresoj se BE-ja, n nj t ardhme jo t largt, do t ket nj qndrim se si t shikoj n problemin ndrmjet Beogradit dhe Prishtins.