Pensionet kategorite qe preken nga ndryshimet qe sjell skema e re
Skema e pensioneve pritet te ndryshoje se shpejti. Ekspertet e Ministrise se Financave dhe te Sigurimeve Shoqerore kane perfunduar draftin e ri per ndryshimin e bazes se perfitimit per pensionet. Sipas ketij drafti diferenca midis pensionit minimal dhe atij maksimal do te rritet me nje pension minimal. Aktualisht pensioni maksimal i pleqerise perbehet nga dy pensione minimale por pas miratimit te draftit te ri pageses se ketij perfitimi do ti shtohet edhe shuma e nje pensioni minimal. Sipas kalkulimeve paraprake rritja e shkalles se perfitimit nga dy pensione minimale ne tre pensione minimale do te preke jo vetem perfituesit me te rinj qe do te behen pjese e skemes se pensioneve por edhe te gjithe pensionistet qe jane midis dy ekstremeve te perfitimit pensionit minimal dhe atij maksimal. Sipas ligjit te Sigurimeve Shoqerore pensioni maksimal me ligj eshte sa dy pensione minimale pavaresisht se sa para paguan per sigurimet shoqerore.
Ndryshimet
Ekspertet qe jane marre me hartimin e draftit te ri te pensioneve theksojne se qeveria ka vendosur dhe po ben gati edhe ligjin per ne Kuvend per ta zevendesuar me tri pensione minimale diferencen e pensionit maksimal. Pensionet do te kene disa objektiva specifike sepse pensionet jo vetem qe do te rriten ashtu sic eshte njoftuar ne programin 4-vjecar te qeverise por synohet qe te shkohet drejt nje ristrukturimi me te thelle qe do te thote se do te fillojme te thellojme diferencen mes pensionit minimal dhe atij maksimal. Deri sot ne japim maksimumi dy pensione minimale. Me ndryshimet qe kemi gati ne mendojme te japim 3 pensione minimale. Kjo eshte hera e pare dhe do te jete nje reforme e thelle ne sistemin e pensioneve- theksojne specialistet e Sigurimeve Shoqerore. Sipas eksperteve ne fushen e pensionit kjo reforme do te jete e thelle sepse do ti perfshije te gjitha perfitimet. Ne do te bejme nje lidhje te forte dhe me te drejtperdrejte midis kontributeve te sigurimeve shoqerore dhe perfitimeve nga keto kontribute- sqarojne specialistet. Perfundimisht efektet e reformes se pensioneve do te mesohen pas saktesimit te vendimit te qeverise e cila do te jape verdiktin e fundit se si do te realizohet ajo dhe cilat do te jene kategorite qe do te perfitojne me shume. Gjithsesi ajo qe dihet deri tani eshte fakti se rritja e shkalles se perfitimit nga dy pensione minimale ne tre pensione minimale do te perfshije te gjithe pensionistet qe jane midis dy ekstremeve te perfitimit.
Perfitimet
Sipas perfaqesuesve te Ministrise se Financave aplikimi i sistemeve te reja ne skemen aktuale te pensioneve synon permiresimin e marredhenieve financiare te te rinjve qe do te perfshihen ne to. Si pasoje e ketij projekti pensionistet do te vazhdojne te marrin pagesat mujore duke perfituar nga indeksimi vjetor si dhe nga rritjet e ndryshme qe vijne si pasoje e politikave qeveritare. Ne kuader te ketij procesi ne vendin tone pervec skemes klasike te pensioneve kane filluar te aplikohen edhe skemat e pensioneve private. Aktualisht jane tri institucione qe ofrojne pensione suplementare per te gjithe ata persona qe kane derdhur kontribute ne arkat e tyre. Keto skema ne krahasim me ate aktuale ofrojne se pari dalje ne pension ne moshe me te re nga sa eshte miratuar dhe kuota minimale qe duhet te paguhet ne skemat private te sigurimeve. Sipas kushteve te vendosura qe te perfitosh nga kjo skeme do te duhen 5 vjet qe te marresh pension minimal ndersa persa i perket atij te plote nevojiten 35 vjet. Ndryshe nga skema shteterore e pensioneve ne skemen e sigurimit privat mosha e daljes ne pension eshte 20 vjet me pak sesa mosha e daljes ne pension shteteror. Nderkohe qe ndryshe nga skema shteterore sistemi privat te kthen 100 per qind kontributet e derdhura nese perfituesi ndahet nga jeta. Atehere pensionin vazhdon ta marre nje nga personat e autorizuar ne nenshkrimin e kontrates. Perfituesit aktuale te pensioneve nuk do te preken nga skema e re e pensioneve qe do te aplikohet per here te pare ne vendin tone. Ky fakt konfirmohet nga specialistet e Institutit te Sigurimeve Shoqerore te cilet shprehen se askush nga pensionistet qe perfitojne aktualisht pension nuk do te cenohet nga kjo skeme e re. Duke qene se eshte parashikuar se do te jene moshat e reja ato qe do te futen ne sistemin e ri per te perfituar pensione atehere asnje prej pensionisteve aktuale nuk duhet te shqetesohet se mund tu cenohen perfitimet e tyre - shprehen ekspertet prane Autoritetit te Mbikeqyrjes Financiare. Sipas tyre cdo individ i punesuar apo edhe vete punedhenesi do ta zgjedhe vete kompanine private te pensionit dhe do ta percaktoje vete masen e kontributit qe do te derdhe. Specialistet e Autoritetit te Mbikeqyrjes Financiare shpjegojne se keto kompani private do te jene nen mbikeqyrjen e vazhdueshme te Agjencise se Mbikeqyrjes se Financave per te garantuar sigurine e te ardhurave te tyre.
Pensionet si do te funksionoje sistemi trikolonesh
Pervec ndryshimit te bazes se perfitimit qe pritet te realizohet se shpejti serish skema e pensioneve ne vendin tone do te pesoje ndryshime. Ekspertet e Sigurimeve Shoqerore kane vendosur te ndryshojne skemen aktuale te pensioneve duke e pershtatur ate me vendet e tjera te zhvilluara te botes qe operojne sipas sistemit me disa shtylla. Sistemi i quajtur shumeshtyllash i cili do te aplikohet edhe ne vendin tone eshte i perbere prej tri shtyllash kryesore. Shtylla zero eshte per te moshuarit pavaresisht nese ata kontribuojne apo jo. Ne disa vende kjo shtylle aplikohet vetem per te moshuarit e varfer dhe ne disa te tjera per te gjithe te moshuarit mbi nje moshe te caktuar. Qellimi i kesaj kolone eshte te ofroje nje nivel te ardhurash baze per te gjithe te moshuarit. Ndersa shtylla e pare eshte sistemi i pensioneve me kontribut qe aktualisht ekziston ne Shqiperi. Ky eshte nje sistem publik i bazuar ne solidaritet por ku pensioni varet nga vitet dhe niveli i kontributit. Shtylla e dyte ka hyre ne disa vende si nje sistem kursimesh ku punonjesve dhe punedhenesve u kerkohet te vendosin nje perqindje te pages ne llogari te specializuara kursimesh te cilat pastaj investohen. Pasi del ne pension punonjesi perfiton kontributin dhe interesat e krijuara nga ky sistem. Kjo shtylle mund te menaxhohet ne menyre publike apo private dhe nuk mbeshtetet ne sistemin e solidaritetit. Se fundi shtylla e trete eshte e ngjashme me shtyllen e dyte por punonjesit dhe punedhenesit mund te bejne vullnetarisht kontribute shtese ne menyre qe te rrisin nivelin e pensionit te tyre te ardhshem. Sistemi aktual i pensioneve ne Shqiperi fokusohet kryesisht ne reduktimin e varferise dhe ka nje strukture te ngjeshur te perfitimeve te pensionit ne krahasim me gamen e gjere te kontributeve te paguara ne sistem. Tri shtyllat e reja te propozuara per ndryshimin e skemes se pensioneve do te jene efektive vetem pas disa vitesh. Ministria e Financave si iniciatore e reformes nuk ka percaktuar ende kushtet por nje gje eshte e sigurt qe brezi i popullsise qe aktualisht merr pension nuk do te perfitoje nga reforma. Sot te gjithe ata qe jane te punesuar paguajne rreth 30 per qind te pages per te perfituar nga sigurimet shoqerore. Vetem 23 per qind e saj sherben per pensionin pjesa tjeter jane per asistence mjekesore dhe sherbime te tjera. Skema aktuale eshte e bazuar ne sistemin solidar. Pra parate qe mbahen nga paga e nje te punesuari nuk sherbejne per pensionin e tij por per pagesen e te moshuarve qe tashme kane dale ne pension. Kjo skeme sigurohet edhe me mbeshtetjen e buxhetit te shtetit dhe i ka te percaktuara pensionet maksimale dhe minimale ne qytet dhe fshat. Sipas specialisteve dhe Bankes Boterore skema aktuale e pensioneve po shkon drejt falimentimit. Per kete arsye eshte propozuar sistemi tjeter ai me tri shtylla.
16 Shtator 2010