Përçahet blloku komunist, sinjalet u dhanë në Konferencën e 75 partive
Gazeta amerikane analizon situatën në kampin komunist pas pushtimit çek. Pretendimet e Kremlinit që të mbajë forcërisht drejtimin e lëvizjes botërore
Henry Kamm
MOSKË – “Pravda”, një nga gazetat më të lexuara dhe me tirazhin më të lartë, së fundi gjeti një mënyrë që të rrisë në mënyrë të ndjeshme interesin e lexuesve të saj. Por, enti botues, që është Komiteti Qendror i Partisë Komuniste, në mënyrë të pashpresë, është duke u marrë me kombinacionin e fitores. Madje, mënyra që të nxisë publikun e plogësht rus që të lexojë rreth çështjeve komuniste në lidhje me debatet politike, pas 52 vitesh në qarkullim, ishte të publikojë pikëpamjet e kundërta. “Pravda” dhe gazetat e tjera sovjetike e bënë këtë gjë gjatë konferencës së 75-të të Partive Komuniste, e cila përfundoi të mërkurën e kaluar. Publikimi në shtypin komunist sovjetik i zërave kritikë ndaj politikave sovjetike nuk kishte ndodhur për pjesën e udhëheqjes partiake, e cila ka shumë gjëra të reja për të bërë publike sesa të pavërtetat e mëparshme. Për më tepër, ky ishte një prej kushteve të shfaqura që prej një viti nga një numër partish perëndimore dhe gjysmë viti më parë, si një çmim për marrëveshjen që do arrihej në konferencën që Moska e vazhdoi me zjarr. Pjesa tjetër e kushtit të bërë publik, ndonëse dihej se puna kryesore ishte paraqitja e konferencës së të mërkurës së kaluar përpara gjithë botës, ishte i ashtuquajturi “dokumenti themelor”, sikur ai ishte prodhuar nga konferenca në ditën e 13 të punës. Në fakt ai ishte përpiluar në periudhën përgatitore, që në shkurt të vitit 1968.
Si u përgatit drafti
Ngjizja nisi me një draft të parë të dokumentit, i përgatitur për t’u zgjeruar më shumë nga Partia Komuniste Franceze pro-Moskës. Ai ishte bllokuar për momentin nga pushtimi i Çekosllovakisë dhe në boshllëkun gjatë të cilit Bashkimi Sovjetik shpresoi se lëvizja komuniste botërore do ta kalojë në harresë aksionin.
Nga fillimi i dimrit, koha u duk e volitshme për ripërtëritjen e diskutimeve serioze. Nga një seri takimesh parapërgatitore, dokumenti i sapodalë në qarkullim, që nuk po përmendte Kinën apo Çekosllovakinë, duket se po shfaq objektivat specifike të pjesës më të madhe të partive, të cilat ngroheshin prej Bashkimit Sovjetik. Rusët kishin qenë gjakftohtë nga ndërhyrja ushtarake në vendin mik. Kur u hap konferenca, dokumenti ishte mjaft i paqartë dhe synohej të mos prekej sidomos një nga fazat specifike të trajtimeve të shumë partive akoma të pakënaqura nga ideja e përdorimit të deklaratave të unitetit prej rrethit të zbrazët. Aty shprehej si në një refren kënge uniteti, pasi qëllimisht zërat ç’akordues ishin lënë të qëndrojnë në shtëpi.
Por 75 partitë e mbledhura këtu përbëhen kryesisht nga parti të vendeve të pushtuara prej trupave sovjetike, apo partitë e shpeshta që veprojnë në ilegalitet, parti që varej mbijetesa e tyre dhe e udhëheqësve të tyre te fondet sovjetike. Në kompleksitetin e çështjes, fuqia sovjetike, e cila veproi në mënyrë të drejtpërdrejtë, është duke nxitur veprimet e udhëheqësve.
Qëndrimet pro-kundra
Pastaj, pa pasur ndonjë gjë të çuditshme, Bashkimi Sovjetik firmosi për pjesën më të madhe të pjesëmarrësve në këtë dokument. Por rrugës dolën kundërshtarët, përfshirë Rumaninë, e cila firmosi dhe Kubën, që nuk e bëri një veprim të tillë. Vetëm dy partitë e rëndësishme, por që nuk kanë rol drejtues në vendet e tyre, - ato të Francës dhe Italisë, - mbajtën pozicione të tërhequr paksa në lidhje me mbështetjen e plotë. Francezët firmosën dokumentin, por theksuan se ato kundërshtojnë pushtimin e Çekosllovakisë. Italianët paraqitën një sfidë të fortë për pozicionin e veçantë të Moskës në lëvizjen komuniste dhe firmosën vetëm një pjesë të dokumentit ku flitej për luftën kundër imperializmit.
Si pasojë, konferenca tregoi se edhe në radhët e partive që morën pjesë në takimin e organizuar me urdhër të sovjetikëve, që ishin të lidhura mjaft ngushtë me Bashkimin Sovjetik, tani mosmarrëveshja shtrihej që nga partitë qeverisëse deri tek partitë e vogla, të cilat besnikërinë totale për Moskën e përdorën që të jenë në gjendje të përfitojnë ndihma. Për më tepër, konferenca tregoi se ndarja kinezo-sovjetike, arsyeja kryesore që po nxiste Bashkimin Sovjetik të përpiqej t’i tregojë vetes se si mbahet uniteti, ka qenë vendimtare në radhët e mbështetëseve që kanë ardhur dhe kanë firmosur.
Ata që nuk morën pjesë treguan në mënyrë të qartë se sa larg ishte shtrirë ndarja në lëvizjen, e cila ishte thuajse monolite deri në vdekjen e Stalinit, në vitin 1953. Në takimin e 75 partive mungonte Kina dhe sateliti i saj europian, Shqipëria, si dhe dy parti të tjera që nuk ia lejuan vetes që të fyejnë Pekinin; Vietnami i Veriut dhe Koreja e Veriut. Partia kryesore japoneze mbeti mënjanë, si dhe mbështetësit e tjerë të mëdhenj në radhët e komunistëve indianë, të cilët ishin të ndarë në tre grupime. Kështu, Azia, kontinenti në të cilin Bashkimi Sovjetik ka hedhur miliarda rubla dhe ka shfaqur qëllime të mëdha që pas Luftës së Dytë Botërore, është më së shumti e papërfaqësuar.
Amerikanët janë të përfaqësuar nga Kuba e papërfillshme, rrymat anti-Kastro të partive latine dhe partitë e serta të Kanadasë dhe Shteteve të Bashkuara. Delegacioni australian, në fjalimin që mbajtur hapur në takim, atakoi pozicionin sovjetik në çdo çështje madhore. Konferenca e 75 partive shfaqi një aksiomë të parashtruar kohë më parë nga aleatët e papërfillshëm të Bashkimit Sovjetik; kryesisht jugosllavët, çekët dhe rumunët: Kryesimi i lëvizjes komuniste botërore nga Moska, në mënyrë të trashë, është njësoj si të pushtosh forcërisht terrenin me ushtritë e tij.
Shkrimi është publikuar në “The New York Times” më 22 qershor 1969
Titulli është redaksional. Autori i shkrimit është fitues i çmimit “Pulitzer”
Përgatiti: Albert Gjoka
31 Mars 2008
Henry Kamm
MOSKË – “Pravda”, një nga gazetat më të lexuara dhe me tirazhin më të lartë, së fundi gjeti një mënyrë që të rrisë në mënyrë të ndjeshme interesin e lexuesve të saj. Por, enti botues, që është Komiteti Qendror i Partisë Komuniste, në mënyrë të pashpresë, është duke u marrë me kombinacionin e fitores. Madje, mënyra që të nxisë publikun e plogësht rus që të lexojë rreth çështjeve komuniste në lidhje me debatet politike, pas 52 vitesh në qarkullim, ishte të publikojë pikëpamjet e kundërta. “Pravda” dhe gazetat e tjera sovjetike e bënë këtë gjë gjatë konferencës së 75-të të Partive Komuniste, e cila përfundoi të mërkurën e kaluar. Publikimi në shtypin komunist sovjetik i zërave kritikë ndaj politikave sovjetike nuk kishte ndodhur për pjesën e udhëheqjes partiake, e cila ka shumë gjëra të reja për të bërë publike sesa të pavërtetat e mëparshme. Për më tepër, ky ishte një prej kushteve të shfaqura që prej një viti nga një numër partish perëndimore dhe gjysmë viti më parë, si një çmim për marrëveshjen që do arrihej në konferencën që Moska e vazhdoi me zjarr. Pjesa tjetër e kushtit të bërë publik, ndonëse dihej se puna kryesore ishte paraqitja e konferencës së të mërkurës së kaluar përpara gjithë botës, ishte i ashtuquajturi “dokumenti themelor”, sikur ai ishte prodhuar nga konferenca në ditën e 13 të punës. Në fakt ai ishte përpiluar në periudhën përgatitore, që në shkurt të vitit 1968.
Si u përgatit drafti
Ngjizja nisi me një draft të parë të dokumentit, i përgatitur për t’u zgjeruar më shumë nga Partia Komuniste Franceze pro-Moskës. Ai ishte bllokuar për momentin nga pushtimi i Çekosllovakisë dhe në boshllëkun gjatë të cilit Bashkimi Sovjetik shpresoi se lëvizja komuniste botërore do ta kalojë në harresë aksionin.
Nga fillimi i dimrit, koha u duk e volitshme për ripërtëritjen e diskutimeve serioze. Nga një seri takimesh parapërgatitore, dokumenti i sapodalë në qarkullim, që nuk po përmendte Kinën apo Çekosllovakinë, duket se po shfaq objektivat specifike të pjesës më të madhe të partive, të cilat ngroheshin prej Bashkimit Sovjetik. Rusët kishin qenë gjakftohtë nga ndërhyrja ushtarake në vendin mik. Kur u hap konferenca, dokumenti ishte mjaft i paqartë dhe synohej të mos prekej sidomos një nga fazat specifike të trajtimeve të shumë partive akoma të pakënaqura nga ideja e përdorimit të deklaratave të unitetit prej rrethit të zbrazët. Aty shprehej si në një refren kënge uniteti, pasi qëllimisht zërat ç’akordues ishin lënë të qëndrojnë në shtëpi.
Por 75 partitë e mbledhura këtu përbëhen kryesisht nga parti të vendeve të pushtuara prej trupave sovjetike, apo partitë e shpeshta që veprojnë në ilegalitet, parti që varej mbijetesa e tyre dhe e udhëheqësve të tyre te fondet sovjetike. Në kompleksitetin e çështjes, fuqia sovjetike, e cila veproi në mënyrë të drejtpërdrejtë, është duke nxitur veprimet e udhëheqësve.
Qëndrimet pro-kundra
Pastaj, pa pasur ndonjë gjë të çuditshme, Bashkimi Sovjetik firmosi për pjesën më të madhe të pjesëmarrësve në këtë dokument. Por rrugës dolën kundërshtarët, përfshirë Rumaninë, e cila firmosi dhe Kubën, që nuk e bëri një veprim të tillë. Vetëm dy partitë e rëndësishme, por që nuk kanë rol drejtues në vendet e tyre, - ato të Francës dhe Italisë, - mbajtën pozicione të tërhequr paksa në lidhje me mbështetjen e plotë. Francezët firmosën dokumentin, por theksuan se ato kundërshtojnë pushtimin e Çekosllovakisë. Italianët paraqitën një sfidë të fortë për pozicionin e veçantë të Moskës në lëvizjen komuniste dhe firmosën vetëm një pjesë të dokumentit ku flitej për luftën kundër imperializmit.
Si pasojë, konferenca tregoi se edhe në radhët e partive që morën pjesë në takimin e organizuar me urdhër të sovjetikëve, që ishin të lidhura mjaft ngushtë me Bashkimin Sovjetik, tani mosmarrëveshja shtrihej që nga partitë qeverisëse deri tek partitë e vogla, të cilat besnikërinë totale për Moskën e përdorën që të jenë në gjendje të përfitojnë ndihma. Për më tepër, konferenca tregoi se ndarja kinezo-sovjetike, arsyeja kryesore që po nxiste Bashkimin Sovjetik të përpiqej t’i tregojë vetes se si mbahet uniteti, ka qenë vendimtare në radhët e mbështetëseve që kanë ardhur dhe kanë firmosur.
Ata që nuk morën pjesë treguan në mënyrë të qartë se sa larg ishte shtrirë ndarja në lëvizjen, e cila ishte thuajse monolite deri në vdekjen e Stalinit, në vitin 1953. Në takimin e 75 partive mungonte Kina dhe sateliti i saj europian, Shqipëria, si dhe dy parti të tjera që nuk ia lejuan vetes që të fyejnë Pekinin; Vietnami i Veriut dhe Koreja e Veriut. Partia kryesore japoneze mbeti mënjanë, si dhe mbështetësit e tjerë të mëdhenj në radhët e komunistëve indianë, të cilët ishin të ndarë në tre grupime. Kështu, Azia, kontinenti në të cilin Bashkimi Sovjetik ka hedhur miliarda rubla dhe ka shfaqur qëllime të mëdha që pas Luftës së Dytë Botërore, është më së shumti e papërfaqësuar.
Amerikanët janë të përfaqësuar nga Kuba e papërfillshme, rrymat anti-Kastro të partive latine dhe partitë e serta të Kanadasë dhe Shteteve të Bashkuara. Delegacioni australian, në fjalimin që mbajtur hapur në takim, atakoi pozicionin sovjetik në çdo çështje madhore. Konferenca e 75 partive shfaqi një aksiomë të parashtruar kohë më parë nga aleatët e papërfillshëm të Bashkimit Sovjetik; kryesisht jugosllavët, çekët dhe rumunët: Kryesimi i lëvizjes komuniste botërore nga Moska, në mënyrë të trashë, është njësoj si të pushtosh forcërisht terrenin me ushtritë e tij.
Shkrimi është publikuar në “The New York Times” më 22 qershor 1969
Titulli është redaksional. Autori i shkrimit është fitues i çmimit “Pulitzer”
Përgatiti: Albert Gjoka
31 Mars 2008