Perëndimi frikësohet nga kthimi rus pas vdekjes së Enver Hoxhës
Henry Kamm
Një shkëmbim zjarri i mistershëm u dëgjua në fund të muajit të kaluar përgjatë bregdetit të Shqipërisë, afër ishullit grek të Korfuzit, duke u pasuar me një shpjegim të çuditshëm prej shqiptarëve. Kjo i ka detyruar diplomatët këtu (në SHBA, - shën. red.) që të ndjekin çështjet e vendit më enigmatik të Europës, pasi besojnë se regjimi komunist është duke u përballur me probleme të brendshme serioze.
Më 26 shtator një shkëmbim zjarri i vazhdueshëm për rreth 5 orë ishte dëgjuar në Korfuz, i cili vinte nga drejtimi Shqipërisë, përtej ngushticës së detit Jon. Duke vepruar me një shpejtësi të pazakontë për një vend që preferon të izolojë interesat e tij për hiçgjë, qeveria në Tiranë nxori një komunikatë përmes Ambasadës së saj në Vjenë.
Shqipëria njoftonte se një numër i papërcaktuar personash, “njerëz të dëshpëruar”, ishin përpjekur për të zbarkuar në territorin tokësore, por që ishin vrarë nga forcat e Sigurimit të Shtetit. Qeveria tha se pushtuesit mbanin me vete kartëmonedha shqiptare, amerikane dhe italiane, si dhe armë automatike. Emri i Xhevdet Mustafës përshkruhej si një mik i djalit të mbretit të fundit të Shqipërisë, Ahmet Zogu. Kjo do të thoshte se familja e Zogut, e cila ishte dëbuar nga vendi prej pushtuesve fashistë italianë në vitin 1940, ishte përfshirë në zbarkimin tokësor.
Anulohet ekspozita e Leonardos
Megjithëse njoftimi nuk thoshte asgjë rreth origjinës së supozuar të pushtuesve, Ambasada Italiane ishte njoftuar në ditët në vijim se një ekspozitë e planifikuar me vizatimet e Leonardo da Vinçit, një ngjarje e rrallë në një vend që ishte i izoluar tërësisht nga kultura europiane, nuk mund të realizohet. Pyetjes për të shpjeguar ndryshimin e mendjes në mënyrë të befasishme, zyrtarët shqiptarë iu përgjigjën se ata besojnë se anija lundruese që organizonte ekspozitën tashmë kishte nisur udhëtimin e saj në Jugun e Italisë, në rajonin e Pulias. Italia refuzoi çdo informacion rreth ndonjë ekspedite të tillë dhe hapjes së një ekspozite të tillë. Të dhënat zyrtare rreth një zbarkimi të befasishëm nga deti dukej se ishin në kundërsens, sipas këndvështrimit të pak diplomatëve të stacionuar në Tiranë, për shkak të pranisë së lëvizjeve të pazakonta të ushtarakëve në mes të kryeqytetit.
Një ditë u raportua zbarkimi dhe ata panë disa mijëra ushtarë, dy batalione, sipas disa hamendjeve, që kalonin përmes Tiranës në drejtim të Jugut. Në Korfuz është një situatë ndryshe prej qoshes më jugore të Shqipërisë.
Incidenti me krismat e armëve, aspak i natyrës së tij, ndodhi fill pas një prej detyrave më të rëndësishme që u kishte lënë drejtuesve të lartë të ushtrisë Enver Hoxha, Sekretari i Parë i Partisë Komuniste, sunduesi absolut i Shqipërisë, kur foli publikisht për “armiqtë e brendshëm”. Ndihmës ishte Ramiz Alia, anëtar i Byrosë Politike.
Spekulimi rreth një lufte të brendshme
Vëzhguesit e Shqipërisë, - kryesisht një grup i vogël jugosllavësh, italianësh, francezësh që ruanin ambasadat e pakta në atmosferën armiqësore të Tiranës, dhe amerikanët dhe rusët që nuk arrinin të mblidhnin informacionin e tyre, - kishin spekuluar rreth një lufte harbuar për pushtet që prej vdekjes misterioze të kryeministrit të vendit Mehmet Shehu në dhjetorin e kaluar.
Dy faktorë kishin ushqyer spekulimin rreth një lufte të tillë; njëri është mosha e zotit Hoxha, - ai është 73 vjeç dhe ka dhëna për sëmundjen e tij. Një tjetër është se që prej shkëputjes së marrëdhënieve të Shqipërisë me Kinën në vitin 1978, i vetmi vend i huaj mik, telashet ekonomike dhe teknologjike të saja kishin qenë zmadhuar në mënyrë të konsiderueshme, si pasojë e ndërprerjes së asistencës së Pekinit.
Sipas shpjegimeve zyrtare, zoti Shehu kreu vetëvrasje “në një moment krize nervore”. Vëzhguesit e Shqipërisë nuk e besojnë këtë, megjithëse ata nuk e kanë të nevojshme të besojnë as në përshtypjet jugosllave, sipas të cilave, shefi jetëgjatë i qeverisë ishte vrarë nga një shok i tij gjatë mbledhjes së Komitetit Qendror të Partisë.
Diplomatët italianë besojnë se udhëheqja shqiptare mund të jetë ende larg rreth çështjes së afrimit më të ngushtë me vendet perëndimore për shkëmbime tregtare dhe teknologjike. Shqipëria ka nevojë për ndihmën teknologjike për të shfrytëzuar më shumë burimet e saja minerale dhe lëndët djegëse që posedon, por ajo është rreptësisht e kufizuar nga pengesa kushtetuese kundër pranimit të kredive të huaja dhe nga pengesat e saja ideologjike kundër vendeve kapitaliste.
Interesi perëndimor është bazuar kryesisht në problemin që Bashkimi Sovjetik, i përbuzur zyrtarisht nga Shqipëria për më shumë se dy 10-vjeçarë, mund të rifitojë pozicionin e saj në rast të zhdukjes nga skena politike e vendit e zotit Hoxha.
E ardhmja e bazës ruse në kanalin jonian solli shqetësime në Jugosllavi dhe siklet në krahët jugorë dhe lindorë të Organizatës së Marrëveshjes së Atlantikut Verior (NATO-s, - shën, red.).
Shkrimi është publikuar në “The New York Times” më 16 tetor 1982
Titulli është redaksional; Titulli origjinal është “Fiefight on Albania coast stis speculation on internal woes”
Përgatiti: Albert Gjoka
Në numrin e ardhshëm do të lexoni
Kongresi Amerikan hap dosjet e shqiptarëve në ekzil që bashkëpunuan me gjermanët
Dalin në dritë dokumente që provojnë se shumë nga shqiptarët që përkrahën nazizmin u mbështetën pas luftës nga amerikanët
Si dolën nga arkivat dokumentet dhe historia e takimeve të Mithat Frashërit dhe Hasan Dostinit me zyrtarë të Departamentit të Shtetit
Refuzimi nga Uashingtoni zyrtar për përkrahje të tyre. Flasin Hasan Dosti dhe eksponentë të tjerë të mërgatës shqiptare
Për më shumë na ndiqni në numrin pasardhës
14 Maj 2008