Psikologjia e Çlirimit nga stresi në punë

Stresi është një reaksion i organizmit ndaj trysnisë së jashtme. Stresi në punë ndodh kur kërkesat e punës tejkalojnë aftësinë e punonjësit për të përballuar presionin e saj. Stresi nuk është një sëmundje, por mund të shkaktojë probleme shëndetësore, nëse njeriu ka intensitet mendor dhe fizik për periudha të gjata. Studimet psikosociale kanë nxjerrë në pah efektet negative, si dhe shtimin e numrit të aksidenteve në kuadër të stresit në punë, rrezikun e keqësimit të shëndetit fizik dhe mendor të punonjësit, në mënyrë të veçantë rrezikun e zhvillimit të sëmundjeve kardiovaskulare.

Stresi është rezultat i disa faktorëve: organizimi i përpjekjeve në punë që kërkon dhe vendimmarrje të rëndësishme, mekanizmat e shpërndarjes të punës, problemet financiare, problemet e komunikimit, konfliktet, frustracionet, ambienti i punës, rehatia fizike dhe emocionale, vlerësimet e shpërblimet dhe shumë të tjera.

Veprimet personale individuale dhe në grup kanë një ndikim të rëndësishëm në gjendjen emocionale të një punonjësi ose grupi punonjësish. Aktiviteti i ngjeshur mendor e fizik prodhon stres, situata ngacmimi e irritimi.

Stresi shkaktohet nga mosmarrëveshjet midis individëve në punën e tyre, nga konfliktet mes roleve tona në punë dhe jashtë saj dhe shkalla e pamjaftueshme e kontrollit të njerëzve mbi punën e jetën e tyre. Një situatë e vështirë në punë do të ndikojë negativisht edhe në cilësinë e jetës. Efektet e stresit nuk përfundojnë me orarin e punës, por mund të prekin jetën tonë dhe më pas. Kalimi nga puna në pjesën tonë private dhe anasjelltas, shpesh përfshin një transferim të mbetjeve negative emocionale të ngulitura në kontekste të papërshtatshme. Kjo gjë bart rrezikun për të mbingarkuar aftësinë e individit për të menaxhuar të dyja këto pjesë: punën dhe jetën private.

Përvoja e stresit mund të ndryshojë mënyrën se si një person ndien, mendon dhe sillet, dhe mund të çojë në ndryshime psikologjike tek ai.

Ka dëshmi e përvoja se stresi ka ndikim negativ në sjellje të caktuara e në ecurinë e mirë të shëndetit. Ai ndikon në aspekte të tilla, si ushqimi dhe gjumi, ushtrimi dhe relaksimi, ndikon te zakonet e mira duke rritur veprimin e sjelljeve të rrezikshme të veseve të tjera, të tilla si pirja e duhanit dhe konsumimi i alkoolit. Stresi mund të çojë dhe në gjendje depresive e në panik, në izolim nga të tjerët, në frikë e mungesë besimi e vullneti, humbje të shpresës për pozitivitet etj.

Ngarkesa e stresit në punë duhet të konsiderohet në lidhje me punën që kryhet, apo me shpejtësinë me të cilën duhet të kryhet puna dhe natyrën e mënyrën e kontrollit. Në njëfarë mase, kontrollimi i stresit mund të jetë një faktor vendimtar në përcaktimin e shëndetit. Përgjegjësia për njerëz të tjerë është identifikuar si një burim potencial i stresit, që lidhen me çështjet e drejtimit në punë. Wardell (1964) ka treguar se personat që kanë përgjegjësi në lidhje të tjerët, kanë një potencial të lartë për më shumë rrezik të sëmundjeve koronare të zemrës.

Një strategji për menaxhimin e rreziqeve të stresit në punë është propozuar tashmë: (p.sh., Direktiva e Këshillit 89/391/KEE ["Direktiva Kuadër"], Komisioni Europian, 1996): Ky është cikli i kontrollit, i cili ishte përcaktuar si "procesi sistematik, sipas të cilit, janë të identifikuara rreziqet, për të analizuar dhe për të menaxhuar rreziqet dhe të mbrojtur punonjësit (Cox & Griffiths, 1995). Ky cikël përbëhet nga gjashtë faza:

1. Identifikimi i rrezikut

2. Vlerësimi i rreziqeve që lidhen me të

3. Implementimi i strategjive të kontrollit të duhur

4. Monitorimi i efektivitetit të strategjive të kontrollit

5. Rivlerësimi i rrezikut

6. Analiza e nevojave të informacionit dhe trajnimit të punonjësve të ekspozuar ndaj rrezikut të stresit në punë.

Tri nga objektivat kryesore për t’u ruajtur nga stresi në punë, të përcaktuara nga psikologët e sociologët janë:

1. Parandalimi: kontrolli e rreziqeve të stresit dhe ekspozimi përmes planifikimit dhe trajnimit për punonjësit, për të zvogëluar shanset e tyre për të përjetuar situata të vështira.

2. Reagimi, shpesh i bazuar në menaxhimin e problemeve në grup, për të përmirësuar kapacitetin e grupit apo kolektivit për të njohur dhe adresuar problemet kur ato lindin.

3. Rehabilitimi, i cili përfshin sigurimin e mbështetjes për të ndihmuar punonjësit me problemet ekzistuese për të menaxhuar stresin në punë dhe efektet e tij mbi shëndetin.

E rëndësishme në ditët e sotme është të ndjekim disa sugjerime për të përballuar stresin në punë.

1. Të bëhemi të vetëdijshëm për atë që duhet theksuar me të vërtetë. Ne përpiqemi të identifikojmë burimet e stresit. Në cilin aspekt të punës e jetës tonë krijohet më shumë dhimbje apo tension? Cili na shqetëson më së shumti? Në cilat nga këto aspekte duhet vepruar në mënyrë urgjente?

2. Vlerësimi njohës i mjedisit. Para së gjithash duhet të njohim dallimin mes gjërave që mund të kontrollojmë dhe të atyre jashtë kontrollit tonë. Në qoftë se ne besojmë realitetin tonë të pandryshueshmërisë së punës, përpiqemi t’i japim më pak rëndësi ngjarjeve që ndodhin me ne në jetën e përditshme. Nëse do të keqtrajtoeshim nga drejtuesi sepse ka një humor të keq, nuk duhet marrë kjo si diçka personale dhe mbi të gjitha të mos biem në rrethin vicioz të fërkimeve dhe ngacmimeve (psh. format e "harresës" apo vonesat në dorëzimin e punës). Të përpiqemi për të mbajtur një qëndrim korrekt dhe profesional.

3.Duhet të informohemi për të drejtat tona. Njohuritë na japin mjetet e nevojshme për të ndryshuar gjërat që nuk shkojnë rreth nesh.

4. Planifikimi dhe menaxhimi i kohës. Shpesh ajo që theksojmë është thjesht "sasia" e punës. Duhet të bëjmë dallimin mes gjërave të rëndësishme dhe urgjente. Gjërat e parë janë ato të rëndësishme dhe urgjente, pastaj urgjente dhe jo të rëndësishme, më tej të rëndësishme dhe jo urgjente, dhe në fund as të rëndësishme e as urgjente.

5. Relaksimi. Duhet të bëjmë pak pushim gjatë ditës, madje edhe vetëm për të bërë disa frymëmarrje të thella dhe të mendojmë se mendja jonë është e relaksuar. Atëherë ne do të jemi në gjendje të kthehemi për të punuar me energji të reja dhe me më shumë qartësi.

6. Le të shqyrtojmë shkallën e vlerave. Duhet t’u japim peshë dhe gjërave që ekzistojnë jashtë punës: familja, miqtë dhe interesat e tjera. Të gjitha hapësirat ku situata mund të jetë më mirë janë qetësuese dhe shpërblim i kompensuar ndaj stresit të punës.

7. Të mendojmë pozitivisht. Kemi parasysh punën e bërë mirë dhe të kompensohemi disi. Të ndihemi të kënaqur, kur ne kemi arritur diçka të mirë. Le të mos e konsiderojmë kritikën si një sulm personal, por ta mendojmë si një mundësi për t'u rritur në punën tonë.

8. Le të kujdesemi për trupin tonë. Duhet t’i kushtojmë një stërvitje të rregullt, të kujdesemi për ushqimin tonë dhe të sigurojmë periudha të mjaftueshme të pushimit dhe ushtrimit të mirë antistres. Qëndrimi pasiv ndikon negativisht. Ushtrimet fizioterapike, efektiviteti i tyre mbi aftësinë e sistemit tonë nervor, ndikon në cilësinë më të mirë të gjendjes psikologjike, sociale e reduktimit të stresit në punë. Nëpërmjet praktikës së lëvizjes në kontekstin e duhur dhe pa përpjekje të panevojshme, me qëllimin për të rivendosur tendencën natyrore të trupit të njeriut për t’u relaksuar e për t’u ndier në harmoni me pjesën e tij të brendshme, shpirtërore, duke synuar nëpërmjet kësaj harmonie fizike e mendore çlirimin e ankthit dhe frustracioneve e stresit. Në veçanti, çlirimi i endorfinës bën të ndjehemi më mirë, dhe ndihmon për të parandaluar dëme kardiovaskulare për shkak stresit në punë.

Modelet e ushtrimeve psikomotorike të cilësisë së lartë ndihmojnë për të arritur këto rezultate dhe për të formuar një bazë të qëndrueshme për të shtensionuar individin nga lodhja fizike e mendore, nga gjendja stresante në punë, por dhe jashtë saj. Shumë më komplekse e më të gjithanshme janë metodat e mëtejshme, të tilla si për shembull pjesëmarrja me aktivitete e sporte profesionale, të cilat ndikojnë jashtëzakonisht mirë në arritjen e këtij synimi.

9. Të mësojmë të kultivojmë humorin: Të qeshim shumë. E qeshura zgjat jetën, zhduk stresin e na jep një imazh më të mirë për veten si njerëz të lumtur e të suksesshëm. Ajo ka veti sugjestionuese dhe ndikon në humorin e përgjithshëm të ditës e të marrëdhënieve me të tjerët.

10. Të angazhohemi dhe për të punuar jashtë grupit. Aktiviteti sportiv, vullnetar, kulturor, mund të sigurojnë ato kënaqësi që ne nuk i kemi në vendin e punës.

11. Të flasim për problemet tona me miq të ngushtë. Shkëmbimi i përvojave sjell dhe pjekuri në marrjen e vendimeve e çlirim nga ankthi. Në raste më të vështira, të marrim ndihmën e një profesionisti. Këshillimi dhe psikoterapia janë mjetet më të dobishme për zgjidhjen e tensioneve të brendshme që çojnë në rritje të stresit.