Realizmi i krishtere i Obames

Nese jeni diplomuar ne Universitetin Amerikan Princeton gjate pjeses se pare te shekullit XX me shume mundesi do te keni degjuar prej dekanit te atij universiteti John Hibben nje nga fjalimet kryesore te hapjes se vitit akademik. Tema e tij e preferuar ndash qe ne ate kohe qe thuajse e perditshme ishte qe cdo njeri ishte nje pjese engjelli dhe nje pjese demoni. Sipas atij kendveshtrimi jeta ishte nje beteje per te larguar te keqen nga bota duke mos rene viktime e pasioneve qe jane brenda nesh.vNdoshta nuk do ta kishit degjuar me vemendje ate fjalim por me pas me kalimin e kohes impianti moral qe nenkuptonte ato fjale qe mbeshtillnin kulturen e asaj epoke do te kishte mbetur brenda jush.
Bashke me gjeneraten tuaj do te kuptonit me mire se ekzistonte e keqja dhe nese do kishte ngelur ndokush prapa prezenca e Hitlerit dhe e Stalinit do tu kishte bere te qendronit ne gatishmeri. Do te kuptonit qe eshte e nevojshme te luftonit te keqen. Ne te njejten kohe do te kishit provuar ne ndergjegje nje defekt brenda vetvetes. Per te perdorur fjalet e nje strategu te mirenjohur te Luftes se Ftohte George F. Kennan thelbi i ceshtjes eshte qe edhe pse fort i fshehur ka gjithsesi pak absolutizem brenda nesh. Dhe keshtu kur jeni duke vepruar kundra se keqes nuk do te shkoni me tej se drejtesia vetjake ose nuk do mahniteni pertej idese se pafajesise vetjake.
Edhe duke luftuar te keqen mund te korruptohesh. Ne nivelin politik mund te mendoni se do te ishte korrekte qe te perdornim pushtetin nepermjet institucioneve. SHBA-ja parashikonte te luftonte me Bashkimin Sovjetik por gjithmone nepermjet Nato-s.. Sic tha Herry Truman duhet te gjithe te dime se packa se njohim superfuqine e madhe nuk mund te bejme gjithmone ate cka duam. Duke qene keshtu punet do te duhej te kishim mbeshtetur me entuziazem perhapjen e demokracise duke qene i vetmi sistem qe adoptohet me natyren njerezore fisnike qe eshte e pamundur te mos gaboje. Sic tha dhe teologu Reinhold Niebuhr kapaciteti njerezor per te qene te drejte e ben demokracine te mundshme shtytja njerezore drejt padrejtesise e ben te nevojshme.
Me fjale te tjera do te ishit liberale nga Lufta e Ftohte. Liberizmi nga lufta e ftohte ishte ne maje pas luftes dhe pas saj shkoi duke rene. Scoop Jacksone mbajti gjalle flaken ne vitet lsquo70 Peter Beinart shkroi nje liber me titullin lufta e drejte ne te cilen hapte nje shkolle mendimi me paraqitje moderne. Por pas Vietnamit maxhoranca e liberaleve e anashkaluan. Ishte bere demode te flisje per te keqen. Disa liberale arriten derisa te besonin ne kapacitetin e mire qe ka njeriu dhe ne mundesine te zgjidhnin gjithcka permes negociatash. Disa ia dhane fajin lufterave dhe ekzistences se armeve dhe mbeshteten parimin e kontrollit te armatimeve. Te tjere bazuan besimin e tyre politik ne politiken e jashtme per te qene kunder cdo gjeje mbi te cilen George Euml. Bush ishte ne fakt dakord. Vec se Bush u shfaq nje idealist ne ndertimin e kombeve ata u bene realiste te ngjashem me Niksonin.
Barack Obama nuk eshte bere asnjehere pre e kesaj ligjesie. Ne javet e shkuara ai rinxori nje ide te realizmit kristian disi te fshehur qe qeshte nen buze liberalizmin e luftes se ftohte dhe tentonte ta angazhonte ate ne nje bote tjeter.
Raca e Obames sigurisht qe luan nje rol vendimtar. Si nje djale i ri me ngjyre qe eshte i vemendshem per cka ndodh rreth tij Obama deshmon nje familjarizim me traditat e krishtere dhe me idene sipas te ciles njerezia shkon vetiu drejt korruptimit. Por ai duhet te deshmoje nje familjarizim edhe me tragjedine dhe ndjesite qe percolli fjalimi inaugurues i Lincoln-it duhet te shfaqe familjarizim edhe me pesimizmin e Niebuhr-it i cili pati nje influence te madhe tek Martin Luther King Jr. Ne vitin 2002 Obama tha se ishte kunder luftes ne Irak duke shfaqur gjithe avantazhin e te qenit liberal gjate Luftes se Ftohte.
Ai shpjegoi se nuk ishte kunder luftes si e tille por kunder fiks asaj lufte ne vecanti packa se direkt ai u fershellye nga publiku. Ne vitin 2007 ai foli krejt me menyren me te cilen Niebhur formuloi mendimet e veta kur deklaroi publikisht se e pranoj idene qe ne bote ekziston e keqja qe vuajtja dhe kundershtia ekzistojne qe duhet te jemi shume te urte per te besuar se keto gjera mund te eliminohen. Por kjo nuk duhet te jete nje justifikim me ane te te cilit mund te behesh cinik duke mos vepruar.
Fjalimet permbyllese te ketij viti te presidentit ne Eumlest Point dhe ne Oslo jane shpjeguese te pakundershtueshme per avitjen nderkombetare liberale. Nga demokrate te tjere kemi degjuar fjalime materialiste kurse presidenti Obama shkon drejt teologjikes kur flet per nje lufte thelbesore te natyres njerezore midis te mires dhe te keqes. Ai ka nenvizuar edhe me shume idealet e aktivisteve per te drejtat e njeriut dhe te historise amerikane si nje mjet te demokracise per prosperitet e drejtesi. Ai flet per nje interes strategjik per nje Amerike qe duhet te lidhet fort me disa rregulla veprimi. Me shume se gjithcka ai flet per nje paradoks ne qender te liberalizmit nga Lufta e Ftohte ose nga nevoja per te bashkerenduar dy te verteta qe ne pamjen e pare duken te ndryshme pra qe lufta eshte nje cmenduri por edhe nje nevoje.
Ai flet per nevojen e mbajtjes se nje detyrimi moral per ta mbrojtur lirine pa u prekur nga nje frenezi veteshkaterruese. Gjithsesi jo gjithmone presidenti Obama ka shfaqur nje ekuiliber lidhur me kete pike. Ai gjithsesi i ka gjykuar si shfaqje negative pasojat qe kane rrjedhur nga protestat publike ne sheshet te Iranit. Por doktrina e tij e re po duket prapeseprare. Fjalimi i Oslos ishte njeri nga me te thelbesoret e presidences e ndoshta njeri nga me te rendesishmit e te gjithe jetes se tij.

David Brooks lindi me 11 gusht 1961 ne Toronto dhe u rrit ne Qytetin e Nju Jorkut. Ai eshte nje komentator politik dhe kulturor i gazetes prestigjioze amerikane The New York Times. Shkrimi i marre nga rrjeti nderkombetar i gazetarise project-syndicate.com