Retro/Press: E perkoheshme “Albania”

E te ghukojme mire memedhetaret c’pune ka bere kjo e perkoheshme “Albania”, duhet te kujtojne shtetin ku ndosheshin punerat e kombit ne mot me pare.

Ne cmendje qene Shqipetaret, punonin a po nuk, ish shprese e madhe per te miresuar pake ghendjen e memedheut, c’nghanin c’nuke nghanin ne Shqiperi, c’bibla cpalleshin funt si duhesh punuar: te gjitha keto ishin n’erresire para daljes “Albanies”, dhe vetem goja gojes do me theno likash, mereshin vesh. Ish nevoje e madhe per ne ditetore shqip; dhe, per ata qi kuptuan kete nevoje, ish detyre te perpiqen me cdo menyre per te sjelle ne drite kete ditetore.

Te tjetert se ne kishin mendimin dhe qelhimin te vone ne udhe dhe ne pune te mbare per kombin shqipetar; por as ne nuke koxojti keto vjete te mare siper vetes ne pune aqe te rende: pa trmbur, pa peshuar kete dhe ate, duke deghuar vetm zen e detyres, leshuan ghithe punerat qe, si tere bota, kishim per te zene, dhe e bejtim fora “Albanian”.

I pari i ndalim ish a do thene? Erghendi. Edhe kete te kete miaft te holha ne neri, a tre a kater veta qofshin, ne ditore s’mbahet pervec me ndihmen e te ghtihve; se, le qe shtypi kushton miaft shtrent ne keto vise ketej, po duhen dhe te holha shume per dergimin e perditshme te letrave, numeri i se cilave vete duke shtuar. Mjerisht, Shqiptaret e pasur qi mundin te ndishin, ne vent qe te japin, shkake kerkojne per te mos dhene.

Tjeter ne e rende pune ish t’i bejme Shqipetaret e brendeshme t’u kete ende te kendojne ghuhen e tyre. Edhe kjo s’eshte ne ghe e paket; se ditetore shqip Shqipetaret as qe dinin si munte te behej, ca me pake e priste mendia t’a deshironin me regulhe e t’a kendonin me fitim.

Le te veme re tani vobesin e ghuhes shqip, pa fjale te shuma dhe te miafta per te cfaqur mirefilhit mendimet. Ne c’do artikelh, ne c’do vije, ne c’do tok fjalesh, shkronetori eshte i penguar, se do te thote dhe s‘thote dot, ka mendime midis shkronetorit dhe ghuhes shqip eshte si ne lufte, ne te cilen shkronetori s’del udob mumdetor. Ghuha shqip ka qene dhe ghuhe per pralha bukuroshe dhe te lehta, per kenga dasmore dhe te populhit, po nuk ish ghuhe me te cilen te muntte neriu, ne ne te perkoheshme letrerishte, te shkruante mendime te holha dhe te rhite punera te ngatruara dhe te koklavitura.

“Albania” leftoj memedhalrisht kundre ketyre ndalimeve. Shqipetaret e pasur mesuan ca me shume se ne kohen e shkuar te ndihnin per punerat kombiare. Shqipetaret e Shqiperise po vene duke mare shijen e kendimit rjeshtme te ghuhes. Ghuha shqip mori ne hov, no force, ne jete, qe nuk i kishte me pare. Kendoni perseri pralhen Lulia e Malevet, me tepr te fundi i saj (faqe 107), kendoni artiklhin Martesa ne Shqiperi (faqe 164) dhe shume te tjera, dhe e dini mire c’eshte shkrimi , kini per te kuptuar sa te math cap beri ghuha shqip me hiren e se Perkohshmes, “Albania” hapi udhen perlerimin e ghuhes; i dha shqipes ne sulme i cili s’ka per te me qendruar; dhe vafte mbare a nuk “Albania” ne ghe ka per te mbetur dhe eshte per te vene re prej te ghith atyreve qi jane te zoterit te ghukojne; para dalies se perkoheshmes “Albani” ghuha shqip ish ngordhur, tani po mer shpirt.

Dhe te ghtiha keto nuk i thomi per levdin te vets; se e verteta eshte qe ne beri aqe pune “Albania” shkaku eshte se dolhi ne ne kohe te lumtur ku Shqipetaret zune te ndjejne qe ndodhen ne rezik dhe qe erdhi radha te dalin nga padia e turpeshme e cila nga aqe shekuj na ka ndryshkur trute. Per mbare vajtjen e ketij qelhimi aqe te shentruar per kombin shqipetar, “Albania” do te pasone duke u perpjekur nat e dite; edhe per vitin qi marohet dhe per vitin qi nis, i nghatjetojme me ghithe zembere memedhetaret e vertete qi na i ndihne me rupat e tyre, dhe bashkepunetoret e shtrente qi na nderuan me dergimet e artiklhave.