Retro/Press: Malazéz e shqyptar mishkodrak

{Kjo e shkrumuna, si edhe Kanuni i Malcis, Gajreti i Shqyptarve n’luft, Hovi i Mirdits n’luft, qi kan dal n’drit ke numri 9, jan t’bamuna prej ni memdhetari t’dashtun e te ditun fort, i cilhi kena shpres se na ka me cue edhe t’jera t’shkrumuna. Do fjal qi nuk jan fjesht shqyp por t’cihlat autori i ka perdorin per me i mar vesht populhi i kena kthye n’funn t’shtylhave. Albania}

Q’e mé vakte t’hershem diftohét se kta dy kome nuk mujtué me shkué n’ujdi mé shoqishoqn e tui kén n’shefi néni mé tjeterin ghith hér métne inadet ghahet e grabiteit nermjet. Per nafta qi nuk i ven veshin ktyné dy komévé duket gadi si mé kén ni fisit, ni tabiatit, ni zemrét e ni gjaretit, por me i vu hésap mé tamam jan dy komé qi n’ujdi mé shoqishoqn nuk munnen mé ba. Ni, qi i dan féja pse Mali i zi e ka fén shqa, e Shqyptart n’shéfi t’tij no muhamedan no t’kshtén; ne dyt, zakonet e tyne sa do qi n’shefi duket se i kan gadi baras, kane férk nermjet; né tret, edhe ghaqet é hershme, lavdét e pa damé, inadet é damet qi pér dit kan shkue tui u-shtué, nuk kan lan kur m’u pérpiek memnimet é tyne bashk. Malazest jan kom i fort, nérz munit é ezghetit, é eshuma fukara e t’msun me hjekun keq. Trima e t’gajretshem ner lufta. Summohen me vojvod sikur heret, por me do soj usulhesh t’vume prej Knazit. Per mas Zotit i bajn itaat Knazit é si ner lufta, si nér gosta, si nér ghenge kan pér t’bertit ni zanit: “Zivio Gospodar!”. Pushk é fyshek i kane prej Knazit por do t’i rujn al dhe per luft é tjera her do t’i ghinnen kur do t’i lypen.

Malcort Mishkodrak, jan édhe kta burha azgana, é trima t’lidhun, t’gajretshem per kushtrime é per lufta. Jan t’dam mé bajrak é se cilhi bajrak ka t’part é vet n’bajraktar, n’vojvod é neghobar. Zemren é kan per venn t’vét é sikur qinrune ghithmon m’ni soj lirimit sa do qi Shqypnia nroj shum zota, ashtu edhe ghith hér i bane balh é qinrune me Mal te Zi, é s’e lane kur m’u shty ku ka pa é ka nijetin. Sa her u dha znai per kushtrim mé dal n’Malte, me ghith qef u lshue Malcija é me gajret u-neshne, é Malazezet é nofin hovin e yryshin e tyne si ner kushtrime t’vogla kur bijn n’t’prem no nena an no tjetra, si ner lufta t’mdha kur dalin n’urdi. Shum heresh Mali i zi u munnue mé i thy parin é tyné me pare é me uzdaj, qi u munnue mé i dhan, por s’mujt mé thy Malcin qi é ka lir ka ken é é lir do mé jetue por tjer thej mé prentine é me grosh é mur disa venne t’Shqypnis jo me balh é me trimni por me rhena é me drezi. Prej Berlinit i qé da m’u dhan ghith mar Gucija ne Malcina t’mdha, se pse nuk dihet, por salhde mé i ba qefin Knazit é atyne qi i dalin zot, sikur me ken dhe i Shqypnis i pa zot aspak e sikur mos mé pas ghak n’vedi ata qi tésh sa vij vjet jetojn n’kta vénne. Por é patne gabim. Gabimi i tyne do t’jen kén pse kan menue se me kolhaj, shtyhen Shqyptart nen sunim t’huj, me shkue si behet t’pa coban mas kuj do qi t’shtrin doren mé i da; por jo gabim é ka pas Europa e Shqyptart e diftune me arm é me bes qi lithne. Guci, Plav-Hot-Grud, Kastrat, é Shkrel, Riolh e gith rahnx at e Shal-Shose, Nikai e Mertur, Shlhak, Temal e ghith tjert lidhne bés mos me lshue ni plhamm venn pér pa mar vesht Europa e dylnaja mar, ghakun qi do t’u dérthte per ni cop venn t’Shqypnis. E nimen ky bashkim i pa pritun tremi Malin e zi e Europen mar é Shqyptart bane me noft se é kam n’hater Shqyptar, e se rhin nn sunnim t’Stamolhs prej se Stamolha i la ghith her Shqyptar sikur qen e nuk menoj kur me i perpi, é me i hup me fis é me ghuh per me i forcue é me i majt, nér adete t’veta é ner kanune t’veta. J’u shtrune po taftit t’Mretnis pse tesh katerqinn vjet i mujti é i vuni nen vedi, por nuk kan kerkun nijét mé i u perkul ni Knazit vogél sikur asht Mali i zi, é Malazezt nuk kan pér t’a shtri doren e vet ma knej se e kan shtri deri sa t’ghinnet ne Shqyptar qi t’jen i zoti me majt arm n’dor. Oh, jo! Shqyptari e nef vedin e fisin e vet! Ja di kuvetin e vedit e ket kuvet e nef edhe Mali i zi ma fort se tjert. Nimen i mur disa venne tesh mrapa, Ulqin, Tivar, Shpuz e Potgoric, por i qene lshue jo prej Shqyptarve por prej Mretit, e Shqyptart i lshue ata venne jo prej s’mujtne mé i dal zot é me i majt por prej dr s’mujtune mé u nesh me asker t’Mretit vet qi kishte dhan emer me i lshue.

Por prep po than asht rhejt Europa, jane rhejt Kralnit qi kan dasht me é da Shqypnin, por t’a marin vesht se Shqyptari nuk lshon ma mas sodit ni plhamm venn pse i a ka lan Zoti vennin e vet per mé jetue sikur komét tjéra nér venne t’veta. E pse ka pér t’arth kush me gzue ket tok ku kena tpart t’on, fisin t’on, é ghakun t’on? Dheu i jon per ne! Duket cudi e madhe, sa shefitar na rhethoin t’gith don mé na zaptue. Italia ni nen an, Onruni m’tjetren, annej Serbi, Bulgari, knej Mal i zi. E pse? A jena ma t’vogel se ata na Shqyptart? Sa t’na don Mreti mé Mretin jena. S’i u deshtme gha Mretit? Jena mieft na vet mé qinrué n’venne t’ona. T’bashkum, ni mennimit e ni beset kena me i qinrue ghith t’hujve e Shqypnia ka me ken Shqypni!