Rizgjimi i një ekonomie të përfolur
Ekonomia shqiptare nga shum studiues sht par muajt e fundit si nj struktur shum problematike, madje nga disa, n prag katastrofe. Duke ln mnjan pasionet dhe syzet politike, pa dyshim ekonomia jon prballet me vshtirsi t shumta. Buxheti i shtetit duket i detyruar t tkurret. Ka ngrir 25 miliard lek (rreth 190 milion euro). Drgesat e emigrantve jan n rnie t vazhdueshme. Turizmi shqiptar, edhe pse premtues, ende nuk ka prenotime t shumta q t garantojn rritjen pr kt vit. Kriza greke mund t ul krkesn e vendit fqinj pr eksportet tona. Madje mund t sjell mbrapsht shum nga emigrantt tan q nuk do t arrijn t gjejn nj vend pune atje. Mirpo barometri q mat pulsin e nj ekonomie, qarkullimin e mallrave dhe t bizneseve n t sht nj taks e njohur n t gjith botn: Tatimi mbi Vlern e Shtuar (TVSH). Nse TVSH-ja rritet, sht shenj q ekonomia merr frym dhe po krkon t zhvillohet. Pas dy muajve n pritje dhe madje me disa shenja rnieje t aktivitetit, shprtheu muaji mars! N kt muaj, sipas ministrit t Financave Ridvan Bode, t ardhurat nga kjo taks jan rritur me 24.3 pr qind. Praktikisht, me nj t katrtn. Muaji mars sht zakonisht n biznes muaji i nismave, i nnshkrimit t kontratave t reja. Pranvera ka filluar mir edhe pr ekonomin ton. Duhej nj rizgjim i till, pr t ngritur besimin te ekonomia jon t paktn t 17 bankave tregtare q veprojn ktu, q ato t guxojn me kreditin. Treguesi i dyt i nj ekonomie n zgjerim sht importi i makinerive dhe pajisjeve. Doganat kan dal n muajin mars me rritje t ardhurash pikrisht nga ky aktivitet. Nj gj pr t’u prshndetur, pse makinerit, kapitali prodhues i futur n vend nnkupton m shum prodhim shqiptar dhe m shum edhe vende t reja pune. Nj tregues t tret, edhe ai mjaft i rndsishm, edhe pse, pr fat t keq, ende jo prcaktues, e prbn rritja e eksporteve tona. Bode shprehet se eksportet jan rritur me 74 pr qind. Pas gati dyfishimit t tyre n janar, e prisnim nj shifr t konsiderueshme edhe pr muajt shkurt dhe mars. Nj vend tjetr dhe nj ekonomi do t bnte fest edhe sikur eksportet e veta t’i ishin rritur me 2-3 pr qind. Tek ne, eksportet ende nuk kan fituar at vend q meritojn, por po shtohen me nj ritm t knaqshm dhe prbjn shpresn m t madhe t zhvillimit ton, pas asaj t rizgjimit t kredive. Ne ende pr nj euro t eksportuar importojm katr, megjithat, nse eksportet vijojn nj rritje t till, n fund t vitit mund t flasim pr nj raport t ri t bilancit ton tregtar, afr nj euro t eksportuar pr tre t importuar. Ktu nis udhn ringritja mirfilli e qndrueshme e ekonomis son. Nj tregues tjetr, edhe ai pr t’u vlersuar, sht premtimi i ministrit Bode se nse t ardhurat doganore e tatimore rriten me kt forc n tre muajt n vijim, mund t shkrihen fondet e ngrira. Gjithkush mund t imagjinoj leht ndihmesn dhe gjeneratort shtes q merr ekonomia jon, nse lirohen 190 milion euro, shumica e t cilave do t prdoren pr investime kapitale publike. M shum rrug t reja, m shum porte t zgjeruara dhe ura t ndrtuara e afrojn ekonomin ton n nj binar zhvillimi 5-6 pr qind rritje n vit. Nga ana tjetr, ndryshe nga disa drgata e deklarata kasandrash pr falimentim apo kriz t thell t industris son t materialit t porositsit (t quajtur fason), shifrat e prpunuara nga INSTAT-i flasin pr rigjallrim edhe t ktij sektori. N mars nisi ndrtimin hidrocentrali i Ashts. Nj kompani kineze bleu koncesionin e miniers s kromit t Kalimashit dhe synon t investoj 350 milion euro n t. Kto jan lajme ogurmira. Tani q t dhnat operative t mbledhjes s t ardhurave buxhetore jan pozitive pr muajin mars, mundet edhe t shpresohet se vlersimi i agjencive t kredive ndrkombtare Moody’s dhe Standard & Poor do t jet srish pozitiv pr ekonomin ton. Kjo na jep shansin t shesim eurobonot tona me nj mim t mir dhe t sigurojm parat q na duhen. N nj ambient t till t ngrohur, patjetr q bankat do t’i hapin kasafortat e tyre t huave dhe ekonomia do t zhvillohet njlloj si n periudhn e parakrizs, pa u prfolur m pr prag kolapsi. A sht kjo nj ndrr n diell? Jo, shifrat tregojn se mund t shndrrohet shpejt n nj ndrr me baz t fort realizimi nga prapa.