Rusia gjen nje aleat te veshtire te Timoshenko
Nga Christian Lowe
Kremlini ka bere nje aleance taktike me ish-armiken e tij kryeministren ukrainase, Julia Timoshenko, duke pasur per qellim ta ndihmojne ate qe te behet presidentja e ardhshme dhe per te ndihmuar Rusine qe te frenoje perpjekjet e Ukraines per zgjedhur Perendimin.
Timoshenko dhe Kremlini kane lene menjane vite te tera mosbesimi reciprok per tu bashkuar kunder presidentit ukrainas Viktor Jushenko, forca kryesore prapa ambicieve te Kievit per t'iu bashkuar NATO-s dhe rivalit te Timoshenkos ne nje beteje te ashper per pushtet.
Miqesia e re u tregua te enjten kur Timoshenko - e cila dy vjet me pare akuzoi Rusine per zhvatjen e parave nga Ukraina ne nje konflikt mbi gazin - pati nje takim miqesor me homologun e saj rus Vladimir Putin e ndjekur nga nje takim i paplanifikuar vone ne mbremje me presidentin Dimitri Medvedev.
"Interesat taktike te Moskes dhe Timoshenkos jane perputhur. Ato kane te njejtin kundershtar kryesor dhe ky eshte Jushenko", thote Fjodor Lukjanov, botues i revistes Rusia ne Ceshtjet Globale.
Llogarite e te dy paleve jane fokusuar tek zgjedhjet e ardhshme presidenciale, te cilat duhet te zhvillohen jo me vone se Janari 2010. Fusha e betejes mund te perfshije Jushenkon, Timoshenkon dhe Viktor Janukovic, nje ish-kryeminister. Kremlini mbeshteti perpjekjen e deshtuar te Janukovicit per te fituar zgjedhjet presidenciale te 2004, por sondazhet e opinionit publik tregojne se ai nuk ka mbeshtetje te mjaftueshme jashte zonave rusisht-folese te vendit per te fituar tani garen presidenciale.
"Moska nuk mund te gjeje gjera te perbashketa me Jushenkon dhe eshte duke pritur qe te shfaqet nje president i ri", thote Oleksander Dergachyov, nje analist i pavarur ne Kiev. "Sigurisht, Timoshenko, nuk eshte e vetmja alternative, por kandidatura e saj eshte me e mire kundrejt mjedisit shoqeror te Jushenkos".
Pas bisedimeve te tyre mbi nje marreveshje te re furnizimi i gazit, te enjten, Putin tha se njoftimet sipas te cilave Timoshenko mund te hetohet ne Ukraine per tradheti ishin qesharake dhe beri shaka se Jushenko ishte nje "mashtrues" per te marre aeroplanin me te cilin Timoshenko kishte planifikuar te fluturonte drejt Moskes.
Ftohtesi
Kjo atmosfere kishte nxjerre ne pah kontrastin e ftohtesise te se kaluares. Timoshenko, me aleatin e atehershem Jushenko, drejtoi "Revolucionin e Portokallinjte" te 2004, nje vale protestash te rruges te cilat munden Janukovicin dhe ishte kritikuar rende ne Moske si nje komplot perendimor.
Ne nje artikull te vitit 2007, botuar ne revisten amerikane "Foreign Affairs", ajo shkroi se Perendimi duhet te frenoje "planet perandorake" te Rusise ndaj fqinjeve te saj dhe akuzoi Putinin per shtypjen e disidenteve brenda vendit.
Ministria e Jashtme ruse leshoi nje deklarate duke e quajtur artikullin nje "manifest anti-rus, nje perpjekje per te hequr vija te reja ndarese permes Evropes dhe per ta kthyer boten mbrapsht, te pakten, ne atmosferen e Luftes se Ftohte".
Akuzat per falsifikime dhe kontrabande gazi ishin ngritur kunder saj ne lidhje me aktivitetin e saj ne drejtimin e nje kompanie private te tregtise se gazit ne mesin e viteve 1990' dhe nje urdher-arresti ishte leshuar per te nga Rusia. Por prokuroret ruse i terhoqen akuzat kunder saj ne dhjetor 2005.
Lufta e shkurter e Rusise kunder Gjeorgjise ne Gusht ndryshoi marredheniet e Timoshenkos me Kremlinin. Jushenko shkoi ne Tbilisi per te treguar mbeshtetjen ndaj Saakashvilit, ai ripohoi deshiren e tij per te future Ukrainen ne NATO megjithe kundershtimin nga shume votues dhe tha se flota ruse duhet te largohet nga baza ukrainase te cilen ajo e ka marre me qira deri ne 2017. Por Timoshenko morri nje rruge me te kujdesshme dhe kritikoi presidentin se kishte mbeshtetur ne menyre shume te nxituar Gjeorgjine.
"Timoshenko vepron si nje ukrainase e vertete", thote Kirill Frolov nga Instituti per vendet e CIS-sit ne Moske, nje organizate joqeveritare pro-Kremlinit e cila studion shtetet ish-sovjetike. "Perse Ukraina duhet te marre anen e ndokujt?".
Ndryshimet midis Timoshenkos dhe Jushenkos mbi Gjeorgjine ishin nje faktor i rendesishem ne rrezimin e koalicionit te tyre te brishte muajin e kaluar. Jushenko mund te therrase zgjedhjet e parakohshme parlamentare nese perpjekjet per te ringjallur koalicionin deshtoi.
Perpjekjet e reja te Timoshenkos per te distancuar veten nga drejtimi i patundur pro-perendimor i Jushenkos mund te kene pak a shume te bejne me ambiciet e saja per te zevendesuar ate si president, thote analisti rus Lukjanov. "Per Timoshenkon eshte shume e rendesishme te fitoje vota shtese ne ato pjese te vendit te cilat nuk e mirepresin aspak NATO-n".
"Reuters"
Kremlini ka bere nje aleance taktike me ish-armiken e tij kryeministren ukrainase, Julia Timoshenko, duke pasur per qellim ta ndihmojne ate qe te behet presidentja e ardhshme dhe per te ndihmuar Rusine qe te frenoje perpjekjet e Ukraines per zgjedhur Perendimin.
Timoshenko dhe Kremlini kane lene menjane vite te tera mosbesimi reciprok per tu bashkuar kunder presidentit ukrainas Viktor Jushenko, forca kryesore prapa ambicieve te Kievit per t'iu bashkuar NATO-s dhe rivalit te Timoshenkos ne nje beteje te ashper per pushtet.
Miqesia e re u tregua te enjten kur Timoshenko - e cila dy vjet me pare akuzoi Rusine per zhvatjen e parave nga Ukraina ne nje konflikt mbi gazin - pati nje takim miqesor me homologun e saj rus Vladimir Putin e ndjekur nga nje takim i paplanifikuar vone ne mbremje me presidentin Dimitri Medvedev.
"Interesat taktike te Moskes dhe Timoshenkos jane perputhur. Ato kane te njejtin kundershtar kryesor dhe ky eshte Jushenko", thote Fjodor Lukjanov, botues i revistes Rusia ne Ceshtjet Globale.
Llogarite e te dy paleve jane fokusuar tek zgjedhjet e ardhshme presidenciale, te cilat duhet te zhvillohen jo me vone se Janari 2010. Fusha e betejes mund te perfshije Jushenkon, Timoshenkon dhe Viktor Janukovic, nje ish-kryeminister. Kremlini mbeshteti perpjekjen e deshtuar te Janukovicit per te fituar zgjedhjet presidenciale te 2004, por sondazhet e opinionit publik tregojne se ai nuk ka mbeshtetje te mjaftueshme jashte zonave rusisht-folese te vendit per te fituar tani garen presidenciale.
"Moska nuk mund te gjeje gjera te perbashketa me Jushenkon dhe eshte duke pritur qe te shfaqet nje president i ri", thote Oleksander Dergachyov, nje analist i pavarur ne Kiev. "Sigurisht, Timoshenko, nuk eshte e vetmja alternative, por kandidatura e saj eshte me e mire kundrejt mjedisit shoqeror te Jushenkos".
Pas bisedimeve te tyre mbi nje marreveshje te re furnizimi i gazit, te enjten, Putin tha se njoftimet sipas te cilave Timoshenko mund te hetohet ne Ukraine per tradheti ishin qesharake dhe beri shaka se Jushenko ishte nje "mashtrues" per te marre aeroplanin me te cilin Timoshenko kishte planifikuar te fluturonte drejt Moskes.
Ftohtesi
Kjo atmosfere kishte nxjerre ne pah kontrastin e ftohtesise te se kaluares. Timoshenko, me aleatin e atehershem Jushenko, drejtoi "Revolucionin e Portokallinjte" te 2004, nje vale protestash te rruges te cilat munden Janukovicin dhe ishte kritikuar rende ne Moske si nje komplot perendimor.
Ne nje artikull te vitit 2007, botuar ne revisten amerikane "Foreign Affairs", ajo shkroi se Perendimi duhet te frenoje "planet perandorake" te Rusise ndaj fqinjeve te saj dhe akuzoi Putinin per shtypjen e disidenteve brenda vendit.
Ministria e Jashtme ruse leshoi nje deklarate duke e quajtur artikullin nje "manifest anti-rus, nje perpjekje per te hequr vija te reja ndarese permes Evropes dhe per ta kthyer boten mbrapsht, te pakten, ne atmosferen e Luftes se Ftohte".
Akuzat per falsifikime dhe kontrabande gazi ishin ngritur kunder saj ne lidhje me aktivitetin e saj ne drejtimin e nje kompanie private te tregtise se gazit ne mesin e viteve 1990' dhe nje urdher-arresti ishte leshuar per te nga Rusia. Por prokuroret ruse i terhoqen akuzat kunder saj ne dhjetor 2005.
Lufta e shkurter e Rusise kunder Gjeorgjise ne Gusht ndryshoi marredheniet e Timoshenkos me Kremlinin. Jushenko shkoi ne Tbilisi per te treguar mbeshtetjen ndaj Saakashvilit, ai ripohoi deshiren e tij per te future Ukrainen ne NATO megjithe kundershtimin nga shume votues dhe tha se flota ruse duhet te largohet nga baza ukrainase te cilen ajo e ka marre me qira deri ne 2017. Por Timoshenko morri nje rruge me te kujdesshme dhe kritikoi presidentin se kishte mbeshtetur ne menyre shume te nxituar Gjeorgjine.
"Timoshenko vepron si nje ukrainase e vertete", thote Kirill Frolov nga Instituti per vendet e CIS-sit ne Moske, nje organizate joqeveritare pro-Kremlinit e cila studion shtetet ish-sovjetike. "Perse Ukraina duhet te marre anen e ndokujt?".
Ndryshimet midis Timoshenkos dhe Jushenkos mbi Gjeorgjine ishin nje faktor i rendesishem ne rrezimin e koalicionit te tyre te brishte muajin e kaluar. Jushenko mund te therrase zgjedhjet e parakohshme parlamentare nese perpjekjet per te ringjallur koalicionin deshtoi.
Perpjekjet e reja te Timoshenkos per te distancuar veten nga drejtimi i patundur pro-perendimor i Jushenkos mund te kene pak a shume te bejne me ambiciet e saja per te zevendesuar ate si president, thote analisti rus Lukjanov. "Per Timoshenkon eshte shume e rendesishme te fitoje vota shtese ne ato pjese te vendit te cilat nuk e mirepresin aspak NATO-n".
"Reuters"