Sindromi premenstrual, si ta evitojme cdo muaj Sonila Isaku

Mjekja gjinekologe Kozeta Mustafaraj ne nje interviste per “KJ” jep keshillat per te gjitha femrat se si te perjetojne me pak dhimbje dhe stres para menstruacioneve. Ardhja e menstruacioneve per nje pjese te mire te femrave shoqerohet me shume probleme te cilat kane te bejne me shendetin e tyre, dhimbje ne pjese trupore por deri ne sjellje. Keshtu per mjeket gjinekologe sindromi paramenstrual pershin nje spekter te gjere simptomash me luhatje te sjelljes dhe te humorit, dhimbje te gjoksit, gjendje pangopjeje, lodhje, irritim dhe depresion. Per mjeket gjinekologe kjo situate manifestohet ne forma te ndryshme tek shume femra, por cfare duhet te kene parasysh ato. Kozeta Mustafaraj, Mjeke gjinekologe jep te gjitha keshillat e nevojshme per lexueset e “Koha Jone” se si te perballojne kete gjendje e cila behet e perseritshme cdo muaj.

Cfare eshte sindromi paramenstrual dhe si manifestohet ai tek femrat?

Sindromi paramenstrual perfshin nje spekter te gjere simptomash ku perfshihen luhatje te sjelljes dhe te humorit, dhimbje te gjoksit, gjendje pangopjeje, lodhje, irritim dhe depresion. Te dhenat tregojne se 3 ne 4 gra vuajne nga forma te ndryshme te sindromit premenstrual, dhe ky fenomen eshte me hasur tek moshat 20 deri en 30 vjec me simptoma dhe modele te njohura dhe te perseritura.

Cilat jane simptomat dhe shenjat fizike te cilat hasen me shpesh?

Ne simptomat kryesore ne fusim ndryshimet emotive dhe ato te sjelljes, shumica e femrave kane tension ose ankth, gjendje depresive, shperthime te qarash, irritim ose inat, ndryshime ne ngrenie me pangopesi. Po keshtu hasim crregullime te gjumit, terheqje nga jeta sociale si dhe renie te perqendrimit. Po keshtu jane edhe nje sere shenjash fizike te dukshme te cilat kane te bejne me dhimbje te muskujve dhe te artikulacioneve, dhimbje koke, lodhje, shtim ne peshe si rezultat i mbajtjes se ujit ne organizem. Nderkohe qe duket edhe fryrje e barkut, dhimbje e gjoksit, shperthim i pucrrave ne fytyre si dhe ndryshime te defekimit ne forme konstipacioni apo diarre.

Grate mund te kene disa nga keto shenja, ne shkalle te ndryshme, por shpesh ato mund te jene aq te shprehura sa te pengojne aktivitetin e perditshem. Pavaresisht shkalles se tyre, me ardhjen e ciklit keto simptoma zhduken. Ne pak raste mund te ndodhe qe sindromi premenstrual te jete teper i rende me depresion, ndjenjen e te qenurit e pashprese, ankth, irritim, vetevleresim i ulet, veshtiresi ne perqendrim, tension .Keto permblidhen nen termin crregullim disforik premenstrual.

Cilat jane shkaqet e krijimit te ketyre problemeve?

Shkaktari i sakte i ketij sindromi nuk njihet por njihen disa faktore qe ndikojne ne kete gjendje. Ndryshimet homonale ciklike, shenjat dhe simptomat e ketij sindromi ndryshojne gjate luhatjeve homonale dhe zhduken gjate shtatzenise si dhe ne menopauze. Ndryshimet kimike ne tru te cilat sjellin ndryshimet ne sasine e cliruar te serotonines (neurotransmetor) qe mund te jene shkaktar te sindromit. Sasia e paket e serotonines ndikon ne depresionin premenstrual, lodhjen, urine dhe crregullimet e gjumit. Po keshtu edhe stresi i rendon disa nga simptomat. Nderkohe qe menyra e keqe e ushqyerjes eshte shkak per nje sere problemesh. Keshtu niveli i ulet i vitaminave dhe mineraleve, ngrenia e ushqimeve me kripe ,alkooli, lengje me kafeine, ndikojne negativisht ne organizem.

Si behet trajtimi i ketyre pacienteve dhe si percaktohet diagnoza? A jane te nevojshme ekzaminimet?

Diagnoza bazohet mbi te dhenat e pacientes. Eshte shume e rendesishme te mbahet nje ditar ku te shenohen te gjitha ndryshimet, per te pakten 2 cikle menstruale, te dhena qe kane te bejne me kohen e shfaqjes, zgjatjen dhe mbarimin e tyre. Sa i perket trajtimit mund te perdoren antidepresantet per te qetesuar simptomat si lodhje, ndjenjen e urise se pakontrolluar, crregullime te gjumit. Keto medikamente merren cdo dite ose vetem 2 jave para ardhjes se ciklit. Po keshtu edhe anti-inflamatoret keshillohen disa dite para ose ne momentin e ardhjes se ciklit te cilat qetesojne krampet dhe dhimbjen e gjirit. Edhe Kontraceptivet orale kane rezultuar kurues te mire duke penguar ovulacionin, ato pengojne luhatjet hormonale cka sjell lehtesim te simptomave te sindromi premenstrual..

Pervec medikamenteve a ka keshilla te tjera te nevojshme per femrat te cilat duhet ti kene parasysh?

Po patjeter, madje ato jane shume me te rendesishme se medikamentet. Do te keshilloja nje menyre jetese sa me e rregullt me aktivitet fizik, ushqime dhe pijet.

Eshte e nevojshme te rregullohet dieta ku duhet te hahen vakte te vegjel te shpeshte per te ulur fryrjen dhe ndjenjen e ngopjes. Te kufizohen kripa dhe ushqimet e kripura per te ulur mbajtjen e ujit ne organizem. Te perdoren ushqime me permbajte karbohidratesh komplekse si fruta, perime dhe drithera te plote. Po keshtu keshillohen ushqime te pasura ne kalcium dhe nese eshte e nevojshme marrje ditore suplementi multivitaminik. Duhet te shmanget kafeina dhe alkooli si dhe eshte e nevojshme te behet rregullisht te pakten 30 minuta ecje ne dite. Ne keshilla te tjera te nevojshme mund te fusim gjume te mjaftueshem, ushtrime relaksuese progresive si dhe frymemarrje te thelle per te reduktuar dhimbjet e kokes, ankthin, crregullime te gjumit.

Simptomat

Ndryshimet emotive dhe te sjelljes

• Tension ose ankth

• Gjendje depresive

• Shperthime te qarash

• Labilitet sjellje, irritim ose inat

• Ndryshime ne ngrenie me pangopesi

• Crregullim te gjumit (insomnia)

• Terheqje nga jeta sociale

• Renie te perqendrimit

Shenja fizike

• Dhimbje te muskujve dhe te artikulacioneve

• Dhimbje koke

• Lodhje

• Shtim ne peshe si rezultat i mbajtjes se ujit ne organizem

• Fryrje te barkut

• Dhimbje te gjoksit

• Shperthim te pucrrave ne fytyre

• Ndryshime te defekimit ne forme konstipacioni apo diarre