Sistemi bankar ushqehet nga depozitat, krediton biznesin

Sipas raportit vjetor t Banks s Shqipris, gjat vitit 2009, sistemi bankar shqiptar ka shnuar rritje t totalit t aktiveve, por me nj ritm rreth dy her m t ult krahasuar me nj vit m par. Kjo ulje reflekton trsisht ekspansionin m t ult t aktivitetit kreditues. Sistemi yn bankar vijon t financohet kryesisht nga depozitat e publikut dhe t jet i prqendruar n aktivitetin e kredidhnies pr bizneset. Depozitat dhe kredit e sistemit u rritn, por me nj norm m t ult se vitet e kaluara. Raporti i kredis ndaj totalit t depozitave u rrit me gati 3 pik prqindjeje gjat vitit, duke shkuar nga 62 pr qind n 65 pr qind. Nga ana tjetr, rritja e depozitave si pasoj e rikthimit t besimit t publikut ka prmirsuar situatn e likuiditetit t sistemit bankar. Ndrkoh, kredit me probleme kan psuar rritje gjat vitit 2009, si pasoj e ngadalsimit t ekonomis dhe e nnmimit t kursit t kmbimit. Treguesi i cilsis s portofolit t kredis, i shprehur si “kredi me probleme ndaj teprics totale t kredive” u rrit n 10.48 pr qind n fund t vitit, nga 6.64 pr qind n fundin e vitit 2008. Nse shihet ecuria e ktij treguesi n baza neto, pra duke zbritur totalin e fondeve pr provigjone, shifra e siprprmendur n fund t vitit 2009 sht vetm 6.3 pr qind. Banka e Shqipris e ka monitoruar nga afr kt situat, duke qen e ndrgjegjshme pr efektet prociklike, q mund t shkaktonin kto zhvillime n portofolin e kredis.

Pavarsisht prkeqsimit t portofolit t kredive, cilsia dhe mjaftueshmria e kapitalit pr t vijuar operacionet bankare, shtrirjen dhe zgjerimin n kredidhnie ka mbetur e paprekur. Megjithse rritja e portofolit t huave sht posht niveleve t viteve t kaluara, prsri rritja ka qen e knaqshme dhe n nivele m t larta se vendet e rajonit. Banka e Shqipris, bazuar n stress-testet periodike t kryera n vazhdimsi, ka identifikuar rast pas rasti t gjitha nevojat pr rritje kapitali, duke krkuar shtimin e tij. Reagimi nga ana e bankave ka qen i menjhershm, duke sjell kapital t ri. Totali i kapitalit rregullator t sistemit bankar sht rritur 37.7 pr qind i dominuar nga kapitali baz, ka tregon pr nj kapital rregullator cilsisht t mir dhe t qndrueshm.

Shkalla e kapitalizimit t sistemit bankar sht dukshm mbi minimumin rregullator t krkuar nga rregulloret e BSH-s dhe praktikat ndrkombtare. Treguesi i efikasitetit tregon pothuaj t njjtin nivel me fundin e vitit 2008, duke evidentuar nj rritje t kujdesshme dhe t qndrueshme t aktivitetit bankar n trsi. Nga ana tjetr, kapitali aksioner i sistemit vlersohet t jet rritur 18.7 pr qind kundrejt vitit 2008. Raporti i aktiveve mbi kt tregues ose, si njihet ndryshe, “leva financiare”, u zvoglua gradualisht gjat vitit 2009. Rnia e “levs” nga 11.7 n 10.4 prgjat nj viti nnkupton se sistemi sht mbshtetur m pak n borxh pr financimin e aktiveve. Krahasuar me vendet e Bashkimit Evropian, “leva” e sistemit bankar n Shqipri vijon t mbetet e ult, duke treguar pr nj shkall t ult t praktiks huamarrse t sistemit. Ky tregues sht nj argument m shum n gjendjen e shndosh t sistemit bankar. Zgjerimi i rrjetit t degve dhe agjencive bankare n territorin e Shqipris vazhdoi edhe n vitin 2009, por me ritme m t ulta n krahasim me vitet paraardhse. N fund t vitit q kaloi, numri i prgjithshm i degve dhe agjencive arriti n 530 nga 517 q ishin n fundvitin 2008. Kshtu, u hapn 17 deg t reja t bankave, ndrkoh q u mbylln 4 deg ekzistuese.