Souad, një grua sipas ligjit të burrave

Letërsi/ Botimet Almera në një libër rrëfyes nga jeta e një vajze 17-vjeçare jordaneze

Nj dshmi tronditse e nj vajze 17-vjeare me emrin Souad. Nj histori e vrtet, gati n mizori t pabesueshme, e nj gruaje me vendosmrin pr t mbijetuar. Vajza nga Jordania, n nj rrfim real n librin “E djegur pr s gjalli”, edhe n shqip, t prkthyer nga Vladimir Bregu, botimet “Almera”. Ky libr sht shkruar nga vet protagonistja n bashkpunim me Marie Therese Cuny. Historia e nj vendi ku grat bhen viktim e ligjit t burrave. Tabut, heshtja, nnshtrimi mizor, psikologjia e ndrydhur jan thirrjet e Souad pr t’i kuptuar n kt an t bots, ku gjendja e shum grave t tjera i shndrron ato n viktima t dhuns zakonore. Duket gati nj tradit e ngjashme mentaliteti me historin e grave shqiptare, qoft n gjurm t diktaturs apo dhe disa vite para saj kur injoranca dhe fanatizmi mbysnin jett e grave. M posht po botojm nj fragment nga libri.

Zjarri n trupin tim

Un jam vajz dhe nj vajz duhet t ec shpejt, me kokn ulur, sikur numron hapat e saj. Nuk duhet t vshtroj lart, djathtas ose majtas rrugs s saj, sepse n qoft se syt e saj ndeshen papritur me ato t nj burri, i gjith fshati do ta quaj charmuta (e prdala).

N qoft se nj fqinj e martuar, nj grua e moshuar ose kushdo tjetr q e sheh vetm n rrug, pa nnn ose motrn m t madhe, pa delet, pa nj krah bar ose nj shport me fiq, prsri do t thon: charmuta.

Nj vajz duhet t jet e martuar q t shikoj prpara, t hyj n dyqanin e tregtarit, t depilohet e t mbaj stoli.

Kur nj vajz nuk sht martuar ende deri n moshn katrmbdhjet vje si nna ime, fshati fillon t tallet me t. Por, q t martohet, nj vajz duhet t pres radhn e saj n familje. N fillim m e madhja, e pastaj t tjerat.

Ka shum vajza n shtpin e babait tim. Katr, t gjitha n mosh pr t'u martuar. Jan edhe dy gjysm-motra, nga gruaja e dyt e babait ton. Ato jan ende t vogla. I vetmi mashkull n familje, fmija q adhurohet nga t gjith, vllai yn Asad, q u lind n lavdi mes gjith ktyre vajzave, sht i katrti. Un jam e treta.

Babai im, Adnani, sht i paknaqur me nnn time, Leila, q i dha atij gjith kto vajza. Ai sht i paknaqur gjithashtu edhe me gruan tjetr, Aishen, q i dha atij vetm vajza.

Nura, m e madhja, u martua von, kur un isha pothuajse pesmbdhjet vje. Kad'nat, vajza e dyt, nuk sht krkuar nga askush. Kam dgjuar se nj burr kishte biseduar pr mua me baban tim, por duhet t pres martesn e Kad'nat prpara se t mendoj pr timen. Por ndoshta Kad'nat nuk sht dhe aq e bukur, apo sht shum e ngadalt n pun... Un nuk e di prse nuk e kan krkuar, por, nse ajo mbetet e pamartuar, do t jet objekt i talljeve pr t gjith fshatin, un po ashtu.

Nuk kam njohur as lojra as knaqsi pr aq sa truri im sht n gjendje t kujtoj. T lindsh vajz n fshatin tim sht nj mallkim. E vetmja ndrr drejt liris, sht martesa. L shtpin e babait tnd pr at t burrit, pr t mos u kthyer kurr m edhe nse t rrahin. Nse nj vajz e martuar kthehet n shtpin e babait, ky sht nj turp. Ajo nuk duhet t krkoj mbrojtje jasht shtpis s burrit, sht detyr e familjes s saj q ta kthej tek ai.

Motrn time e rrahu burri dhe ajo e turproi familjen kur erdhi n shtpi t ankohej.

Ajo sht me fat se ka nj burr, un e ndrroj.

Q kur dgjova se nj burr bisedoi pr mua me baban tim, padurimi dhe kureshtja po m brejn. Un e di se ai djalosh jeton tri-katr hapa larg nesh. Ndonjher mund ta shoh q lart nga tarraca ku nde rrobat e lara. Un e di q ai ka nj vetur, sht i veshur me kostum, mban gjithmon nj valixhe t vogl dhe duhet t punoj n qytet, n nj profesion t mir sepse nuk vishet si puntor, gjithmon i prsosur. Un do t doja t'ia shoh fytyrn m nga afr, por kam frik se ndokush nga familja ime m kap papritur duke e par. Kshtu q, nse shkoj t marr bar pr ndonj dele t smur, eci shpejt rrugs me shpresn se do ta shikoj at nga afr. Por ai e l makinn e tij shum larg. Fal vzhgimeve t mia, e di pak a shum n 'or del pr t shkuar n pun. N shtat t mngjesit, bj sikur mbledh rrobat e thara n tarrac, sikur krkoj ndonj fik t pjekur ose shkund tapetet me qllim q ta shoh ato pak aste kur hipn n makin. Duhet t nxitoj q t mos bie n sy.

Un ngjitem shkallve, kaloj prmes dhomave pr t shkuar n tarrac, shkund tapetin me forc dhe shikoj prtej murit prej imentoje, duke hedhur nj shikim t shpejt djathtas. Nse dikush do t m shikoj nga larg, nuk do ta kuptoj nse un po shikoj n rrug.

Ndonjher, arrij ta shoh. Jam e dashuruar me at njeri dhe veturn e tij! Imagjinoj shum gjra mbi tarrac: jam e martuar me at dhe shikoj makinn t largohet deri sa m humb nga syt, por me perndimin e diellit ai do t kthehet nga puna. I heq kpuct e ulur mbi gjunj, i laj kmbt ashtu si bn nna ime me baban. I oj ajin, e shikoj tek pi duhan me llulln e tij t gjat, ulur si nj mbret prpara ders s shtpis s tij. Un jam nj grua e cila ka nj burr!

Mund t bj edhe tualet, t dal jasht pr t shkuar te tregu, t hipi n vetur me burrin tim madje t shkoj edhe n qytet. Un do t duroj do gj, vetm q t fitoj lirin, q kur t dua, t kaloj e vetme kt port dhe t shkoj pr t bler buk!

Por kurr nuk do t jem nj charmuta. Un nuk do t shoh burrat e tjer, do vazhdoj t eci shpejt, drejt dhe krenare jo duke numruar hapat e mi, jo me syt ulur dhe fshati nuk do t flas keq pr mua sepse un do t jem e martuar.

Pikrisht lart n kt tarrac, filloi historia ime e tmerrshme. At koh isha m e madhe se motra ime n ditn e dasms s saj, shpresoja dhe dshprohesha.

Duhet t kem qen tetmbdhjet vje, ndoshta m shum, nuk e di.

Kujtesa ime fluturoi bashk me tymin, a t dit kur zjarri m prpiu.

Sekreti

Jam e vetdijshme se rrezikoj jetn time pr kt histori dashurie e cila filloi njzet e pes vjet m par, n fshatin tim t lindjes n bregun perndimor t lumit Jordan. Nj fshat shum i vogl, n territoret e pushtuara nga izraelitt n at koh dhe as sot nuk mund ta them emrin e tij. Jeta ime sht gjithnj n rrezik, edhe pse jam mijra kilometra larg. Atje jam e vdekur zyrtarisht, ekzistenca ime sht harruar prej shum kohsh, por nse sot do t kthehesha ata do m vrisnin pr her t dyt pr nderin e familjes sime. Kt t drejt ua jep zakoni.

N tarracn e shtpis s familjes sime, ndrsa pres t shoh burrin q dashuroj, jam nj vajz e re q rrezikon jetn. Megjithat, un mendoj vetm pr nj gj: martesn.

sht pranver. Nuk mund t them cili muaj, ka mundsi t jet prill. N fshatin tim kohn e llogaritim ndryshe nga Evropa. Ne nuk e dim asnjher moshn e sakt t babait ose nns son, nuk dim as datn e lindjes son. E llogarisnim kohn duke u bazuar te ramazani, tek koha e korrjeve, apo e mbledhjes s fiqve. Na drejton dielli gjat gjith dits s puns e cila fillon dhe mbaron me t.

Mendoj se isha shtatmbdhjet vje, m von msova se isha nntmbdhjet sipas dokumenteve. Por nuk e dija se ekzistonin kto dokumente, as se si ishin hartuar ato.

Ka shum mundsi q nna t ket ngatrruar e njrs vajz me t tjetrs n astin kur e detyruan t deklaronte zyrtarisht ekzistencn time. U quajta e rritur me ardhjen e periodave t para, e prshtatshme pr martes pas tre ose katr ramazanesh. Do t bhem grua ditn e dasms sime. Nna ime edhe pse sht e re duket si plak, babai im duket si plak sepse i kan mbetur pak dhmb n goj.

Faiezi sht shum m i madh se un, por m mir kshtu. Pres prej tij siguri. Vllai im Asad u martua shum shpejt me nj vajz moshatare dhe nse pr fat t keq ajo nuk lind djem, nj dit ai do t jet i detyruar t marr grua tjetr.

Dgjoj hapat e Faiezit mbi zhavorrin e rrugs. Shkund qilimin tim t leshit n an t tarracs, ai ngrin syt. M vshtron dhe un e di q m ka kuptuar. Asnj shenj, as edhe nj fjal, hipn